แก้ปัญหาสินค้าจีนท่วมตลาดแบบ “บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น”

จากข้อมูลของกรมโรงงานอุตสาหกรรมพบว่า มีโรงงานปิดตัวเพิ่มขึ้นในครึ่งปีแรก 2567  กว่า 667 แห่ง เพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้า +86.31% หรือเฉลี่ย 111 แห่ง/เดือน และหากพิจารณามูลค่าโรงงานต่อโรงที่ปิดตัว พบว่ามีเงินทุนลดลงเหลือเฉลี่ย 27.12 ล้านบาทต่อโรงงาน สะท้อนให้เห็นว่าส่วนใหญ่เป็นโรงงานขนาดเล็ก หรือ SMEs ที่มีการปิดโรงงานในอัตราส่วนที่เร่งขึ้น ส่วนหนึ่งยอมรับว่า ไม่สามารถแข่งขันกับสินค้าของจีนได้

ขณะที่ 6 เดือนแรกของปี 2567 มีการนำเข้าสินค้าจากจีนเพิ่มขึ้น 7.12% คิดเป็นมูลค่ากว่า 37,569.89 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่งผลให้ไทยขาดดุลการค้าจากจีน -19,967.46 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 15.66% ส่งผลกระทบกับภาคการผลิตกว่า 23 กลุ่มอุตสาหกรรม อีกทั้งยังถูกซ้ำเติมจาก Platform e-commerce ที่เข้ามาเปิดตลาดในประเทศ โดยขายสินค้าจากโรงงานตรงสู่ผู้บริโภคในราคาถูก ซึ่งเป็นการค้ารูปแบบใหม่ของจีน ยิ่งกดดันผู้ประกอบการ SMEs เนื่องจากไม่สามารถแข่งขันทั้งด้านราคา และต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าได้

มีการรวบรวม 5 กลุ่มสินค้าทะลักจากจีน พบว่า อันดับ 1 คือ เครื่องใช้ไฟฟ้า สัดส่วนมูลค่า 43.3% อันดับ 2 ผักผลไม้สดและปรุงแต่ง สัดส่วนมูลค่า 10.0% อันดับ 3 เสื้อผ้าและรองเท้า สัดส่วนมูลค่า 9.3% อันดับ 4 เครื่องใช้ในบ้านและของตกแต่ง 9.1% อันดับ 5 ของใช้ในครัวและโต๊ะอาหาร 9.0%

สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย เป็นหนึ่งองค์กรที่ได้รับเรื่องปัญหาทุนจีนเข้ามารุกตลาดในประเทศไทย จากสมาชิกและผู้ประกอบการต่างๆ จำนวนมากและเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยขอให้สมาพันธ์ฯเป็นตัวกลางในการประสานงานกับนายกรัฐมนตรีและรัฐบาล ให้เร่งป้องกันและแก้ไขโดยด่วน โดยเฉพาะการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ทำสินค้าเลียนแบบสินค้าไทย

โดย สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย เสนอกระทรวงพาณิชย์ แก้ปัญหาสินค้าจีนทะลัก ด้วยการเจรจาข้อตกลงทางการค้าไทย-จีน ทบทวนอัตราภาษีนำเข้ารายกลุ่มสินค้าที่ไทยเสียเปรียบ ทั้งสิทธิประโยชน์ทางภาษีและที่ไม่ใช่ภาษี โดยคำนึงถึงผลกระทบกับผู้ประกอบการไทย เอสเอ็มอีที่อยู่ในห่วงโซ่การค้าการลงทุนนั้นๆ อย่างรอบด้าน รวมถึงการบังคับใช้กฎหมายการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจการค้า กับนักธุรกิจจีนหรือนอมินี ให้ทำการค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมาย สกัดการลักลอบนำเข้าสินค้าจากจีนที่ผิดกฎหมาย หลบเลี่ยงภาษี อย่างจริงจัง

ในขณะเดียวกัน รัฐบาลควรส่งเสริมผู้ประกอบการไทย ให้สร้างนวัตกรรมและแบรนด์ เจาะตลาดออนไลน์จีนด้วย เพื่อขยายการเติบโตการค้าออนไลน์กับจีน โดยไม่ถูกรุกเข้ามาฝ่ายเดียว และควรจัดตั้งองค์กร Public Private Partnership ขับเคลื่อนความร่วมมือรัฐ เช่น องค์การตลาด กระทรวงมหาดไทย, องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อตก.) และตลาดภาคเอกชน ช่วยกันซื้อ ช่วยกันขาย สินค้าเกษตร OTOP SME เป็นต้น เพื่อสร้างอำนาจการต่อรองกับสินค้านำเข้า เหมือนกับที่จีนใช้ COFCO หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ สร้างอำนาจต่อรองการซื้อข้าวจากต่างประเทศและสินค้าอื่นๆ ในราคาและจำนวนที่ต้องการ จากนั้นนำเข้ามาทำตลาดในประเทศ

เมื่อเร็วๆ นี้ กระทรวงพาณิชย์ ได้ประชุมร่วมกับภาคเอกชน จำนวน 30 กลุ่มธุรกิจของสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และสมาคมต่างๆ เช่น พลาสติก เครื่องนุ่งห่ม ของขวัญของชำร่วย เครื่องเขียนและเครื่องใช้สำนักงาน เครื่องปรับอากาศ เหล็ก เครื่องจักรกลและโลหะการ เซรามิก แกรนิตและหินอ่อน เครื่องสำอาง อาหารเสริม เฟอร์นิเจอร์ เป็นต้น เพื่อรับฟังสถานการณ์การนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ และสถานการณ์การแข่งขันทางการค้าระหว่างสินค้า SMEs ไทยกับสินค้าจากต่างประเทศ รวมทั้งรับฟังข้อเสนอแนะและแนวทางการแก้ไขปัญหาการแข่งขันทางการค้าของสินค้าในประเทศและต่างประเทศ ทั้งในด้านคุณภาพและราคา

โดยผู้ประกอบการได้เสนอข้อมูลปัญหาและผลกระทบในภาพรวม ที่ส่งผลกระทบต่อสินค้าอุปโภคบริโภค รวมถึงภาคบริการและการลงทุน ปัญหาด้านมาตรฐานสินค้าคุณภาพต่ำและราคาถูก การลักลอบนำเข้าสินค้าทางชายแดน การสำแดงพิกัดสินค้าที่เป็นเท็จ รวมถึงการเข้ามาตั้งธุรกิจบริการและภาคการผลิตที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์กับประเทศไทยและผู้บริโภคชาวไทย และให้ข้อเสนอแนะการเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานของสินค้านำเข้า การใช้มาตรการทางภาษีเพื่อคุ้มครองผู้ผลิตในประเทศ การสร้างความเข้มแข็งให้ผู้ประกอบการไทยด้านการผลิตและศักยภาพการประกอบธุรกิจ เพื่อให้สินค้าและธุรกิจไทยรักษาส่วนแบ่งตลาดได้ การปรับปรุงกฎหมาย รวมถึงความตกลงต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าไทย

มีรายงานข่าวผ่านสื่อว่า ขณะนี้กระทรวงพาณิชย์ มีการหารือแนวทางดูแลผลกระทบจากสินค้าจีน โดยเตรียมเสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) จัดตั้ง “คณะกรรมการสร้างสมดุลการค้าระหว่างประเทศ” ซึ่งบูรณาการระหว่างหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงพาณิชย์, อุตสาหกรรม, เกษตรฯ, คลัง เป็นต้น โดยมีนายกรัฐมนตรีหรือรองนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ดูแลการสร้างแนวทางที่เป็นธรรม เสมอภาค เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถแข่งขันได้ เช่นการปรับแก้กฎหมายให้สอดคล้องกับสถานการณ์ เหมือนกับอินโดนีเซีย ที่มีการกำหนดเงื่อนไขไว้ในกฎหมายว่า สินค้าที่จะขายผ่านแพลตฟอร์มต้องมีแหล่งที่มาของการผลิตสินค้า และจำหน่ายได้เฉพาะสินค้าที่มีมูลค่าไม่ต่ำกว่า 1,000 เหรียญสหรัฐต่อชิ้นเท่านั้น

อย่างไรก็ดี การค้าไทย-จีน ต้องมีการบริหารจัดการด้วยความละเอียด รอบคอบ เพราะเป็นเรื่องอ่อนไหว เนื่องจากด้านหนึ่งไทยก็ต้องพึ่งพาตลาดจีน ซึ่งเป็นตลาดส่งออกสินค้าเกษตรสำคัญ โดยเฉพาะผลไม้ 80% ทุเรียน มังคุด ลำไย ส่งออกไปจีน ซึ่งมีข้อมูลระบุว่า การค้าอาหารระหว่างไทยกับจีนในปี 2566 พบว่าไทยส่งออกไปจีนที่มูลค่า 370,000 ล้านบาท ขณะที่นำเข้าจากจีนมูลค่า 98,000 ล้านบาท เกินดุล 272,000 ล้านบาท สินค้าที่ไทยนำเข้าจากจีน ได้แก่ ผลไม้สด ทูน่าลอยน์ และวัตถุดิบอาหารสัตว์ โดยมีสัดส่วนร้อยละ 25 ร้อยละ 5 และร้อยละ 4 ตามลำดับ  สินค้าที่ไทยส่งออกไปจีน เช่น ผลไม้สด แป้งมันสำปะหลัง น้ำตาลทราย มีสัดส่วนร้อยละ 60 ร้อยละ 9 และร้อยละ 8 ตามลำดับ ขณะที่ในช่วงครึ่งปีแรก 2567 ไทยเกินดุลการค้าอาหารกับจีน มูลค่า 131,866 ล้านบาท

ด้วยเหตุนี้ หากเรามุ่งสกัดการนำเข้าสินค้าจากจีน เพื่อป้องกันอุตสาหกรรมเอสเอ็มอี ซึ่งเป็นเรื่องที่รัฐบาลควรทำ แต่ต้องทำด้วยความรอบคอบ รัดกุม วิเคราะห์ผลลัพธ์อย่างรอบด้าน เพราะหากจีนหยุดนำเข้าอาหารหรือผลไม้ไทย หันไปกินของเวียดนาม มาเลเซีย ฟิลิปปินส์แทน ผลกระทบจะตกไปอยู่ที่ชาวสวน ชาวไร่ ชาวนา รวมถึงยังมีผู้ประกอบการอีกจำนวนมากที่ต้องนำเข้าวัตถุดิบจากจีน มาผลิตสินค้าส่งออกไปขายในตลาดโลก การแก้ปัญหาแบบ “บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น” คือทางออกของการค้ายุคเสรี