ฟุตบอล “พรีเมียร์ลีก” เปิดฤดูกาลแล้วครับ
โดย 20 สโมสรฟุตบอลในพรีเมียร์ลีกอังกฤษฤดูกาล 2024/2025 ได้ลงมติเอกฉันท์ ให้มีการนำเทคโนโลยีเช็กล้ำหน้าแบบอัตโนมัติมาใช้ในฤดูกาลนี้
นวัตกรรมจับล้ำหน้าอัตโนมัติตัวนี้มีชื่อเรียกย่อๆ ว่า SAOT หรือ Semi-Automated Offside Technology ถือเป็นอีกหนึ่ง นวัตกรรมล้ำหน้าของโลกฟุตบอล
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พรีเมียร์ลีก ที่นำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาช่วยให้เกมฟุตบอลมีความยุติธรรม พร้อมกับควานตื่นเต้นเร้าใจ ภายใต้ความแฟร์
โดยที่ในนัดต่อๆ ไปจะได้ไม่ต้องมาเถียง หรือเกิดดราม่าซ้ำแล้วซ้ำเล่า ด่ากันไปด่ากันมาไม่รู้จบ ว่าลูกนั้นลูกนี้ “ล้ำ” หรือ “ไม่ล้ำ”
SAOT คือเทคโนโลยีที่ได้รับการออกแบบมาเพื่อให้คำแนะนำเพิ่มเติมแก่ผู้ตัดสินและผู้กำกับเส้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทีมผู้ตัดสินในห้อง VAR เพื่อช่วยให้พวกเขาได้ตัดสินใจเรื่อง “ล้ำหน้า” ได้อย่างรวดเร็ว และถูกต้อง-แม่นยำมากยิ่งขึ้น
เพราะ Semi-automated offside technology หรือ SAOT เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ “สหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ” หรือ FIFA (Fédération Internationale de Football Association) นำมาใช้อย่างเป็นทางการเป็นครั้งแรกใน “ฟุตบอลโลก 2022” เพื่อใช้ตรวจจับการล้ำหน้าของผู้เล่นขณะแข่งขันให้มีความแม่นยำมากขึ้น
ตามมาด้วยศึกยูฟ่า แชมเปี้ยนส์ ลีก รวมทั้งในลีกใหญ่อย่าง กัลโช เซเรีย อา อิตาลี และล่าสุดกับศึกลา ลีกา สเปน ที่จะนำ SAOT มาใช้ในฤดูกาลนี้เช่นกัน
หลักการการทำงานของ SAOT ก็คือ การให้คำแนะนำเพิ่มเติมแก่ผู้ตัดสิน และผู้ช่วยผู้ตัดสิน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทีมผู้ตัดสินในห้อง VAR เพื่อช่วยให้ชี้ขาดเรื่องการล้ำหน้าได้อย่างรวดเร็ว และแม่นยำยิ่งขึ้น
แปลไทยเป็นไทยก็คือ SAOT เกิดขึ้นมาเพื่อช่วยผู้ตัดสินให้ทำงานได้รวดเร็ว แม่นยำมากขึ้นนั่นเอง
การทำงานของ SAOT จะมีเซ็นเซอร์อยู่ที่ลูกบอล เพื่อระบุพิกัดตำแหน่ง โดยจะทำงานร่วมกับกล้องอีก 12 ตัวในสนาม รวมทั้งจับข้อมูลตำแหน่งผู้เล่นแต่ละคนจำนวน 29 จุดในร่างกาย เพื่อดูว่ามีส่วนใดที่ล้ำหน้าหรือไม่
รวมทั้งยังจะมีการเก็บข้อมูลการเคลื่อนไหวของอวัยวะที่สามารถใช้เล่นบอลได้ตามกติกา แน่นอน ที่ต้องจับตามองเป็นพิเศษก็คือแขน ขา ที่มักล้ำหน้าเป็นประจำ
ซึ่งข้อมูลดังหล่าวถูกเก็บที่ระดับ 50 ครั้งต่อวินาที และคำนวณการล้ำหน้าอัตโนมัติ เพื่อแจ้งเตือนไปยังผู้ตัดสินในสนาม
นอกเหนือจากกล้อง 12 ตัวแล้ว ลูกฟุตบอล ก็จะต้องมีการติดตั้งเซ็นเซอร์ที่เรียกว่า Inertial Measurement Unite หรือ IMU เข้าไปด้านในแกนกลางของลูก
โดยเซ็นเซอร์ IMU จะตรวจจับเหตุการณ์การล้ำหน้าที่ก้ำกึ่ งโดยจะส่งข้อมูลกลับไปยังห้องปฏิบัติการ 500 ครั้งต่อวินาที ทำให้สามารถตรวจจับตำแหน่งการเตะลูกฟุตบอลหรือการเปิดบอลก่อนล้ำหน้าได้อย่างแม่นยำ
ข้อมูลทั้งภาพจากกล้อง และข้อมูลจากลูกฟุตบอล จะถูกนำไปสู่การประมวลผลโดยระบบปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ซึ่งจะส่งข้อมูลให้แก่ทีมงานที่อยู่ในห้อง VAR
จากนั้นทีมงานผู้ช่วยตัดสินจะทำการตรวจสอบด้วยตัวเองอีกครั้งด้วยการเลือกจุดที่ลูกบอลถูกปล่อยออกจากเท้า แล้วระบบจะสร้างเส้นการล้ำหน้าโดยอัตโนมัติ ทั้งหมดนี้จะใช้เวลาแค่ 2-3 วินาทีเท่านั้น
เมื่อผู้ตัดสิน VAR ยืนยันการตัดสินแล้ว ก็จะมีการแจ้งไปยังผู้ตัดสินในสนาม ส่วนข้อมูลที่ใช้ตัดสินก็จะถูกแปลงเป็นภาพ 3D เพื่อแสดงในการถ่ายทอดสดให้ผู้ชมรับรู้ด้วย
SAOT จึงเข้ามาช่วยลดปัญหาในการตัดสิน โดยเฉพาะจังหวะล้ำหน้า ซึ่งจะตัดสินได้รวดเร็ว และแม่นยำกว่าการใช้การตีเส้นเหมือนที่เราเห็นกันจนคุ้นตาในศึกพรีเมียร์ลีก อังกฤษ นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 2019 เป็นต้นมา
สำหรับ SAOT จะเริ่มต้นทำงานทันทีที่มีการทำประตูเกิดขึ้น หรือมีการตัดสินในจังหวะสำคัญของเกม เช่น ใบแดง หรือจุดโทษ โดย SAOT จะเช็กว่า ในจังหวะที่มีประตูเกิดขึ้นนั้น มีนักเตะที่เกี่ยวข้องกับการเล่นอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าหรือไม่
ดังที่กล่าวไป การปรากฏตัวของ SAOT ก็เพื่อช่วยเหลือผู้ตัดสิน และผู้ช่วยผู้ตัดสิน ทั้งในสนาม และในห้อง VAR ที่จะเป็นผู้ตัดสินขั้นสุดท้าย ว่าตกลงแล้วเกิดการล้ำหน้าขึ้นหรือไม่
ทั้งนี้ SAOT เป็นระบบที่ FIFA ได้พัฒนาร่วมกับ Adidas ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนการแข่งขันในเรื่องของลูกฟุตบอลที่ใช้ในการแข่งขันฟุตบอลโลก 2022 ที่ผ่านมา
