การท่องเที่ยวเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งรัฐบาลมีนโยบาย IGNITE TOURISM THAILAND เพื่อมุ่งผลักดันประเทศไทยสู่เป้าหมายการเป็น Tourism Hub ที่สำคัญของโลก การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล หรือ Tourism for All เป็นหนึ่งในแนวทางที่รัฐบาลให้ความสนใจในปัจจุบันเพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยเป็นจุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวที่เข้าถึงได้โดยทุกคน (Accessible Tourism Destination)
โดย การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล มุ่งเน้นการท่องเที่ยวที่คนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกาย สามารถเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว บริการสาธารณะ และกิจกรรมการท่องเที่ยวต่างๆ ได้โดยสะดวก ปลอดภัย และปราศจากอุปสรรค ที่อาจเกิดขึ้นจากความแตกต่างทางสภาพร่างกาย อายุ และเพศสภาพ เพื่อขยายขอบเขตการท่องเที่ยวให้ครอบคลุมโอกาสและกลุ่มลูกค้าที่หลากหลายมากขึ้น
ทั้งนี้ จากสถิติของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ตั้งแต่เดือนมกราคม – มิถุนายน 2567 สะท้อนให้เห็นว่า การท่องเที่ยวไทยมีศักยภาพสามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกที่หลากหลายกว่า 17,501,283 คน ขยายตัวเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 34.98 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันกับปีก่อนหน้า สร้างรายได้กว่า 8.26 แสนล้านบาท โดย 5 อันดับแรกที่เดินทางเข้าไทยสุด ได้แก่ จีน มาเลเซีย อินเดีย เกาหลีใต้ และรัสเซีย ตามลำดับ

อย่างไรก็ดี Tourism for All เป็นโจทย์สำคัญที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทยต้องปรับตัวและใส่ใจในรายละเอียดมากขึ้น เพื่อยกระดับสู่การเป็น Accessible Tourism Destination ด้วยการพัฒนาสินค้าและบริการด้านการท่องเที่ยวที่หลากหลาย ตอบโจทย์พฤติกรรมนักท่องเที่ยว และอำนวยความสะดวกต่อกลุ่มคนทั้งมวล ตลอดจนเปิดรับนักท่องเที่ยวทุกเชื้อชาติอย่างเท่าเทียม หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นการขยายโอกาสด้านการท่องเที่ยวของไทยที่แม้จะครอบคลุมอยู่แล้ว ให้ขยายฐานได้กว้างขึ้นด้วยกลยุทธ์ที่แตกต่างและเจาะจงตามความต้องการที่หลากหลายยิ่งขึ้น
ทั้งนี้ หากไทยดำเนินแนวทาง การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ก็จะช่วยขยายการดึงดูดนักท่องเที่ยวคุณภาพที่มีการใช้จ่ายมูลค่าสูงได้มากขึ้นด้วย อาทิ ผู้มาเยือนแบบพำนักระยะยาว (Long-stayer) นักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism) นักเดินทางดิจิทัล (Digital Nomad) ตลอดจนกลุ่มนักท่องเที่ยวผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ และผู้สูงอายุ
งานวิจัยจึงเข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อน Tourism for All ด้วยแนวทางการดำเนินงานที่ชัดเจน ครบคลุมของทีมนักวิจัย ที่ได้รับการสนับสนุนทุนจาก แผนงานท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ หรือ บพข. ภายใต้แผนงานกลุ่มการยกระดับการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Health Tourism) เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวคุณภาพสูง ซึ่งประกอบด้วย
สนับสนุนให้เกิด การพำนักแบบระยะยาว (Long Stay)
ซึ่งก็เป็นการพำนักในประเทศหนึ่งของชาวต่างชาติในระยะเวลาที่ยาวนานกว่าระยะพำนักเฉลี่ยของชาวต่างชาติโดยทั่วไป ไม่ใช่การอพยพย้ายถิ่นหรือมีถิ่นฐานที่ถาวร โดยอาจมีวัตถุประสงค์ เพื่อการพักผ่อน การทำงาน การศึกษา การดูแลสุขภาพ หรือกิจกรรมนันทนาการ โดย Long Stay เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวคุณค่าสูง (High Value Tourism) ซึ่งกลุ่มผู้มาเยือนแบบพำนักระยะยาว
จากงานวิจัยการขยายตลาดการท่องเที่ยวคุณค่าสูง สำหรับกลุ่มผู้มาเยือนแบบพำนักระยะยาวสัญชาติญี่ปุ่น ซึ่งมีการศึกษาเชิงลึกด้วยการสำรวจความต้องการของกลุ่มนักท่องเที่ยวเฉพาะกลุ่ม เพื่อศึกษาพฤติกรรม แนวโน้มและความเปลี่ยนแปลงด้านการบริโภคและการท่องเที่ยวเพื่อออกแบบสินค้าและบริการด้านการท่องเที่ยว พบว่าในประเทศไทย กลุ่มนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นที่มาพำนักตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นกลุ่ม Expat รวมถึงครอบครัวติดตามมาด้วย ผู้ประกอบการที่มีธุรกิจในไทย และผู้เกษียณ
อายุ เป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนมากที่สุด โดยมีพฤติกรรมเป็นนักท่องเที่ยวภายในประเทศ (Domestic Tourist) ที่แสวงหาแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพสูง

ขณะที่กลุ่มนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นที่ต้องการอยู่ในไทยมากกว่า 3 เดือน แต่ไม่เกิน 1 ปี ได้แก่ ผู้ที่ประกอบอาชีพอิสระ นักเดินทางดิจิทัล (Digital Nomad) เยาวชน และวัยทำงานตอนต้นเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นในไทย
และผลการศึกษาในหลายประเทศชี้ให้เห็นว่า กลุ่ม Digital Nomadสร้างผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจและสังคมระดับสูง ทำให้หลายประเทศ เช่น ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย อิตาลี เกาหลี และมาเลเชีย เริ่มมีการออก VISA เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้
ด้วยเหตุนี้งานวิจัยจึงได้จัดทำ Campaign ภายใต้ชื่อ “EXCAPE” เพื่อดึงดูดกลุ่ม Expat ชาวญี่ปุ่นให้เลือกแพ็คเกจการท่องเที่ยว เส้นทางท่องเที่ยว สินค้าและบริการที่ขยายขอบเขตไปในพื้นที่เมืองรองมากขึ้น พร้อมทั้งเผยแพร่วัฒนธรรมและ Soft Power ของไทยผ่านการสร้างประสบการณ์ใหม่ในเชิงลึกอันเป็นเอกลักษณ์สร้างความหมาย และส่งต่อคุณค่าของประเทศไทย ตลอดจนส่งเสริมให้กลุ่ม Expat ชาวญี่ปุ่น เป็นกระบอกเสียงเผยแพร่ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวไทยผ่านช่องทางต่างๆ เพื่อสร้างร่องรอยดิจิทัล (Digital Footprint) ในวงกว้าง
ขยายคุณภาพ : การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism)
หมายถึง การเดินทางที่เกี่ยวข้องกับการมุ่งเน้นการบำรุงรักษาสุขภาพหรือการเสริมสร้างสุขภาพที่ดีแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง โดยมีขอบเขตครอบคลุมถึงการบริการทั้งหมดที่เป็นการดูแลแลและปรับปรุงสุขภาพในเชิงป้องกันแบบองค์รวมควบคู่ไปกับการเพลิดเพลินจากการพักผ่อนหย่อนใจ ซึ่งเป็นรูปแบบการท่องเที่ยวช่วยหนุนเสริมการท่องเที่ยวแบบพำนักระยะยาว
โดยจากงานวิจัยการพัฒนาการท่องเที่ยวคุณค่าสูงเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวพำนักระยะยาว การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และการท่องเที่ยวสำหรับนักเดินทางดิจิทัลในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวอันดามัน ที่สามารถสร้างรายได้สูงให้กับประเทศ พบว่าการท่องเที่ยวพำนักระยะยาวการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และการท่องเที่ยวสำหรับนักเดินทางดิจิทัลมีการเชื่อมโยงและเกื้อกูลระหว่างกัน โดยล้วนเป็นการท่องเที่ยวคุณค่าสูงที่มีสามารถสร้างรายได้สูงให้กับประเทศ
นอกจากนี้ งานวิจัยได้นำเสนอแนวทางดึงดูดให้นักท่องเที่ยวขยายระยะเวลาพำนักนานขึ้นและใช้จ่ายมากขึ้น โดยร่วมมือกับคนในพื้นที่ออกแบบผลิตภัณฑ์และบริการสำหรับจังหวัดภาคใต้ในฝั่งอันดามันภายใต้โปรแกรม “Thai Wellness Andaman” ที่มีการนำจุดเด่นของแหล่งท่องเที่ยว เอกลักษณ์ความเป็นไทย (Thainess) ประเพณีอาหาร ภูมิปัญญาท้องถิ่น นวดแผนไทย ซึ่งเป็น Soft Power ที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวที่มีกำลังซื้อสูง มาผนวกกับงานบริการเพื่อสร้างจุดเด่นทางการตลาด ซึ่งกระตุ้นให้เกิดวางกลยุทธ์ที่ยึดถือความต้องการของนักท่องเที่ยว (Demand Driven) เป็นหลัก
ทั้งนี้ โปรแกรม “Thai Wellness Andaman” มีรายละเอียดดังนี้ Thai Massage : ผ่อนคลายด้วยนวดแผนไทย Thai Aroma Therapy : ผ่อนคลายด้วยสมุนไพรไทย และ Thai Gastronomy : อาหารเป็นยา โดยมีโปรแกรมขั้นต่ำ 11 วัน และราคาขั้นต่ำ 8,000 บาท
โปรแกรม “Thai Wellness Andaman” เกิดจากความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายสำคัญ 4 หน่วยงาน ได้แก่ บพข. ,สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.), สำนักวิชาการจัดการ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และศูนย์ความเป็นเลิศการจัดการธุรกิจท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์
แคร์ (care) ทุกกลุ่มคน ด้วย Tourism for All
Tourism for All เป็นการท่องเที่ยวที่ใส่ใจกับกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้นกว่าในอดีต โดยเฉพาะการให้ความสำคัญกับกลุ่มคนที่ต้องได้รับการให้บริการและอำนวยความสะดวดวกเป็นพิเศษ อาทิ ผู้ใช้รถเข็น ผู้สูญเสียสมรรถภาพทางร่างกาย บกพร่องทางการมองเห็นหรือการได้ยิน ผู้ทุพพลภาพที่มีความบกพร่องที่อาจมองไม่เห็นจากภายนอก เช่น ภาวะด้านสติปัญหาหรือสุขภาพจิต ครอบคลุมไปถึงบุคคลที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ อาทิ ผู้สูงอายุ พ่อแม่ที่เดินทางพร้อมเด็กเล็ก ผู้เป็นโรคภูมิแพ้และมีอาการป่วยอื่นๆ ตลอดจนกลุ่มท่องเที่ยวที่ต้องการความเป็นส่วนตัว ซึ่งล้วนแล้วแต่มีข้อจำกัดและความต้องการพิเศษที่แตกต่างกัน

เนื่องจากบริบทและพฤติกรรมการท่องเที่ยวที่แปลงไปในปัจจุบัน ซึ่งนักท่องเที่ยวให้ความสำคัญกับการสร้างประสบการณ์ใหม่และการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ อย่างไรก็ดี มิติการให้บริการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในปัจจุบันยังไม่ครอบคลุมนักท่องทุกกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นสังคมผู้สูงอายุและสังคมที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ (Disabled Society) งานวิจัยได้มีบทบาทในการศึกษาแนวทาง Tourism for All ในมิติต่างๆ เพื่อหนุนเสริมให้ไทยมีศักยภาพรองรับนักท่องเที่ยวทุกคน โดยจากการวิจัยการเพิ่มขีดความสามารถของธุรกิจการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อยุธยาและพื้นที่เชื่อมโยงเพื่อรองรับการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ได้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวลสู่การขยายเครือข่ายตลาดต่างประเทศกลุ่มใหม่ที่มีศักยภาพและจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายด้วยโปรแกรมท่องเที่ยว 3 เส้นทาง ดังนี้

แชร์ 6 ข้อเสนอแนะ ต่อยอดและพัฒนา การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ให้สร้างรายได้เข้าประเทศอย่างยั่งยืน
จากบทความเรื่อง “Tourism for All” ที่เผยแพร่ใน Facebook : ท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ บพข. ยังได้ให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อต่อยอดและพัฒนา การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ให้สร้างรายได้เข้าประเทศอย่างยั่งยืน ดังนี้
• ส่งเสริมให้มีการลดอุปสรรคและอำนวยความสะดวก
ก่อนการเดินทาง เพื่อสนับสนุน การท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ในประเทศไทย อาทิ ออกแบบเส้นทางการท่องเที่ยวสำหรับผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษให้มีระยะเวลาที่ยึดหยุ่น กำหนดให้มีมาตรการทาง VISA ที่ยืดหยุ่นและมีการขยายระยะเวลาพำนักในไทย โดยเฉพาะสำหรับกลุ่มนักเดินทางดิจิทัล (Digital Nomad) จัดทำระบบ หรือ Application สำหรับอำนวยความสะดวกการจองล่วงหน้าเพื่อเดินทางมารับบริการด้านสุขภาพในไทย ส่งเสริมให้กลุ่มนักท่องเที่ยว Long Stay จัดทำประกัน
(Insurance) ก่อนการเดินทาง และสนับสนุนด้านโลจิสติกส์และการโดยสารโดยเครื่องบิน เพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางและส่งเสริมการเชื่อมโยงเส้นทางการท่องเที่ยว

• ส่งเสริมให้มีการลดอุปสรรคและอำนวยความสะดวกระหว่างการพำนักในประเทศไทย
โดยแนะนำให้ดำเนินมาตรการ เช่น กำหนดให้มีพื้นที่เมืองท่องเที่ยวหรือจังหวัดหลักของประเทศในการต่อ VISA ส่งเสริมให้มีกลไกสำหรับดูแลความปลอดภัยในการท่องเที่ยวทั้งในชีวิตและทรัพย์สินและการช่วยเหลือนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ได้รับผลกระทบจากอุบัติเหตุ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านอินเตอร์เน็ต เพื่อรองรับกลุ่มนักท่องเที่ยว Digital Nomad ส่งเสริมให้ประกันสุขภาพของต่างประเทศมาใช้บริการในประเทศไทยได้ รวมถึงสามารถเบิกค่ารักษาพยาบาลที่ควบคุมการดูแลและบำบัดสุขภาพในรูปแบบ Wellness
นอกจากนั้น ยังควรส่งเสริมให้มีระบบหรือ Application เพื่อให้นักท่องเที่ยวลงทะเบียนเกี่ยวกับประกัน (Insurance) ที่ตนถือครองเพื่อเป็นการใช้ประโยชน์จากข้อมูลร่วมกัน พร้อมทั้งขับเคลื่อนให้โรงพยาบาลรัฐให้บริการแก่นักท่องเที่ยวที่มีการลงทะเบียนไว้ในระบบประกันอย่างเต็มที่เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับนักท่องเที่ยวและอำนวยความสะดวกในการรักษาพยาบาลได้อย่างรวดเร็ว

• ส่งเสริมการสร้างความมั่นใจให้นักท่องเที่ยวที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ
โดยเฉพาะการยืนยันว่าจุดหมายปลายทางมีสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย ผ่านการดำเนินการตามมาตรฐานสภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ หรือระดับสากล เช่น ISO 21902 เป็นต้น
• ส่งเสริมให้การกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองท่องเที่ยวคุณค่าสูง
เพื่อดึงดูดผู้มาเยือนแบบพำนักระยะยาวกลุ่มรายได้สูง โดยพัฒนาเมืองให้มีความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน สิ่งอำนวยความสะดวก และการเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว เพื่อเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ดึงดูดผู้มาเยือนแบบพำนักระยาว

• ส่งเสริมการเสริมสร้างขีดความสามารถ (Capacity Building) และกำลังคนบุคลากรด้านการท่องเที่ยว
เพื่อเพิ่มศักยภาพ ทักษะ ความรู้ ความสามารถ และทัศนคติที่ดีต่อการให้บริการการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ที่ต้องให้ความใส่ใจกับกลุ่มลูกค้า เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ ซึ่งต้องได้รับการให้บริการแบบพิเศษส่งเสริมให้มีการพัฒนาสินค้าและบริการด้านการท่องเที่ยวรวมถึงเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในรูปแบบที่หลากหลาย ตลอดจนออกแบบแพ็คเกจการท่องเที่ยว เส้นทางการท่องเที่ยว ที่รองรับพฤติกรรมและความต้องการของกลุ่มนักท่องเที่ยวในปัจจุบันที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด

ที่มา : บทความ Policy Brief “Tourism For All คมชัดรายละเอียด ขยายคุณภาพ แคร์ (Care) ทุกกลุ่มคน ก้าวย่างการท่องเที่ยวไทยที่ครอบคลุมทุกโอกาส” จาก Facebook : ท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ บพข.














