“IMT-GT” อินโดนีเซีย-มาเลเซีย-ไทย สามพันธมิตรแกร่งแห่งอาเซียน กับศักยภาพที่อาจเปลี่ยนโฉมภูมิภาคนี้ไปอย่างสิ้นเชิง

ความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างอินโดนีเซีย-มาเลเซีย-ไทย (IMT-GT) เป็นหนึ่งในกรอบความร่วมมือระดับภูมิภาคที่มีศักยภาพสูงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แม้จะไม่เป็นที่พูดถึงเท่ากับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) แต่ IMT-GT คือเครือข่ายที่สร้างการเติบโตแบบเฉพาะกลุ่ม เชื่อมโยงระหว่างสามประเทศที่มีจุดแข็งแตกต่างกัน ทว่ากลับสามารถเกื้อหนุนกันได้อย่างมีพลัง  

หากสามประเทศนี้สามารถขับเคลื่อนความร่วมมือนี้ได้อย่างเต็มศักยภาพ IMT-GT อาจกลายเป็นหนึ่งในภูมิภาคเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งและทรงอิทธิพลที่สุดของเอเชีย แต่ปัจจัยอะไรที่ทำให้ IMT-GT มีความสำคัญ และแต่ละประเทศมีบทบาทอย่างไรในการสร้างแรงผลักดันให้กับภูมิภาคนี้?  

IMT-GT พื้นที่ยุทธศาสตร์ที่พร้อมพุ่งทะยาน 

เขตเศรษฐกิจสามฝ่าย IMT-GT ก่อตั้งขึ้นในปี 1993 โดยมีเป้าหมายหลักในการส่งเสริมการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจในพื้นที่ชายแดนและภูมิภาคที่มีศักยภาพของอินโดนีเซีย มาเลเซีย และไทย ด้วยพื้นที่ทางเศรษฐกิจที่ครอบคลุมมากกว่า 600,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งใหญ่กว่าหลายประเทศในยุโรป  และแม้ว่าทั้งสามประเทศจะมีประชากรรวมกันกว่า 370 ล้านคน แต่พื้นที่ที่อยู่ภายใต้ความร่วมมือของ IMT-GT มีประชากรรวมประมาณ 94 ล้านคน ซึ่งเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่มีศักยภาพสูง
จำนวนประชากรในพื้นที่ IMT-GT ในอินโดนีเซียครอบคลุม 10 จังหวัดบนเกาะสุมาตรา ได้แก่ อาเจะห์ สุมาตราเหนือ สุมาตราตะวันตก รีเยา เกาะรีเยา จัมบี เบงกูลู สุมาตราใต้ บังกา-เบลิตุง และลัมปุง, มาเลเซียครอบคลุม 8 รัฐทางตอนเหนือ ได้แก่ เปอร์ลิส เคดาห์ ปีนัง เปรัก กลันตัน ตรังกานู ปาหัง และสลังงอร์, ไทยครอบคลุม 14 จังหวัดภาคใต้ ได้แก่ กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช นราธิวาส ปัตตานี พังงา พัทลุง ภูเก็ต ระนอง สตูล สงขลา สุราษฎร์ธานี และยะลา
พื้นที่นี้เต็มไปด้วยโอกาสทางเศรษฐกิจตั้งแต่ภาคเกษตรกรรม การผลิต อุตสาหกรรมฮาลาล ไปจนถึงเทคโนโลยีดิจิทัลและโลจิสติกส์ โดยแต่ละประเทศมีบทบาทที่แตกต่างกันแต่สามารถสนับสนุนกันได้อย่างลงตัว  

“อินโดนีเซีย” ตลาดใหญ่กับทรัพยากรที่ไม่มีใครเทียบ

แดนอิเหนาเป็นประเทศที่ใหญ่ที่สุดใน IMT-GT ทั้งในแง่ประชากร พื้นที่ และทรัพยากรธรรมชาติ จุดแข็งสำคัญของอินโดนีเซียคือ ตลาดที่มีขนาดมหึมาและทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์
อินโดนีเซียมีประชากรมากกว่า 270 ล้านคน ซึ่งหมายถึงกำลังซื้อและโอกาสทางการตลาดที่ไม่มีใครเทียบในอาเซียน ตลาดนี้เปิดโอกาสให้ธุรกิจจากไทยและมาเลเซียเข้ามาขยายตัว โดยเฉพาะในภาคสินค้าเกษตร อาหารแปรรูป และเทคโนโลยีดิจิทัล
นอกจากนี้ อินโดนีเซียยังเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกน้ำมันปาล์มรายใหญ่ที่สุดของโลก และยังมีทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ เช่น นิกเกิล ถ่านหิน และก๊าซธรรมชาติ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่ออุตสาหกรรมพลังงานและอิเล็กทรอนิกส์ของภูมิภาค
ขณะเดียวกัน ก็มีระบบนิเวศที่เอื้อต่อเศรษฐกิจดิจิทัลและสตาร์ทอัพ จากการที่อินโดนีเซียมีบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ เช่น Gojek, Tokopedia และ Bukalapak ที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลในอาเซียน นี่เป็นโอกาสที่มาเลเซียและไทยสามารถเข้ามาร่วมพัฒนาเครือข่ายฟินเทคและอีคอมเมิร์ซ เพื่อขยายตลาดและเพิ่มการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจ
จากการเป็นประเทศหมู่เกาะ อินโดนีเซียมีศักยภาพสูงในการเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางทะเลของอาเซียน โดยมีท่าเรือสำคัญที่สามารถเชื่อมโยงเครือข่ายโลจิสติกส์ของ IMT-GT กับตลาดโลก  

“มาเลเซีย” ศูนย์กลางฮาลาลและการเงินอิสลามระดับโลก

สำหรับมาเลเซียเป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจพัฒนาแล้วที่สุดในกลุ่ม IMT-GT และมีความโดดเด่นในด้านอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูง เช่น อุตสาหกรรมฮาลาล การเงินอิสลาม และโลจิสติกส์
มาเลเซียเป็นผู้นำอุตสาหกรรมฮาลาลระดับโลกเป็นผู้กำหนดมาตรฐานฮาลาลระดับสากล และมีอุตสาหกรรมอาหารและสินค้าอุปโภคบริโภคที่เน้นตลาดมุสลิม นี่เป็นโอกาสสำคัญที่ไทยและอินโดนีเซียสามารถใช้เป็นช่องทางขยายสินค้าเกษตรและอาหารเข้าสู่ตลาดโลก
กอปรกับมาเลเซียมีโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมและโลจิสติกส์ที่ทันสมัย โดยเฉพาะท่าเรือ Port Klang ซึ่งเป็นหนึ่งในท่าเรือที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงเป็นผู้นำด้าน Islamic Finance โดยมีธนาคารที่ให้บริการสินเชื่อและการลงทุนตามหลักศาสนาอิสลาม ซึ่งสามารถเป็นแหล่งเงินทุนสำคัญให้กับธุรกิจของทั้งไทยและอินโดนีเซีย  

“ไทย” ศูนย์กลางการผลิต การท่องเที่ยว และครัวโลก

ไทยเป็นประเทศที่มีบทบาทสำคัญใน IMT-GT โดยเฉพาะด้านอุตสาหกรรมการผลิต การท่องเที่ยว และสินค้าเกษตรกรรม เป็นฐานการผลิตของบริษัทข้ามชาติหลายแห่ง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และเคมีภัณฑ์ ซึ่งสามารถเป็นแหล่งซัพพลายเชนสำคัญให้กับมาเลเซียและอินโดนีเซีย  
ความโดดเด่นอีกประการคือความแข็งแกร่งในอุตสาหกรรมอาหารและเกษตรกรรม โดยไทยเป็นผู้ส่งออกข้าว ผลไม้ และอาหารแปรรูปรายใหญ่ ซึ่งสามารถใช้เครือข่ายของมาเลเซียและอินโดนีเซียในการขยายตลาดไปยังโลกมุสลิมและยุโรปได้
รวมถึงการที่ไทยเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวของอาเซียนและมีชื่อเสียงในด้านการท่องเที่ยวระดับโลก โดยกรุงเทพฯ ภูเก็ต และเชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางสำคัญของนักท่องเที่ยวจากมาเลเซียและอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นโอกาสในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและเชื่อมโยงเส้นทางท่องเที่ยวข้ามประเทศ

IMT-GT กับการพัฒนาเศรษฐกิจใน 9 สาขาหลัก

ที่ประชุมวางแผนยุทธศาสตร์ ครั้งที่ 18 (18th Strategic Planning Meeting) เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2568 ณ มาเลเซีย ได้ติดตามความก้าวหน้าของ Implementation Blueprint 2022-2026 ซึ่งเป็นแผนพัฒนาเศรษฐกิจ 5 ปี โดยมีความคืบหน้าใน 9 สาขาหลัก ได้แก่
1. เกษตรกรรมและอุตสาหกรรมเกษตร – ลงนามความร่วมมือด้านน้ำมันปาล์ม และพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน
2. การท่องเที่ยว – แคมเปญ “IMT-GT: One Destination” เชื่อมโยงการท่องเที่ยวข้ามพรมแดน
3. อุตสาหกรรมฮาลาล – พัฒนาระบบนิเวศฮาลาลผ่านเทคโนโลยี เช่น ฮาลาลบล็อกเชน
4. คมนาคมและโลจิสติกส์ – สร้างสะพานข้ามแม่น้ำโก-ลกแห่งที่ 2 เพื่อเพิ่มการเชื่อมโยง
5. เศรษฐกิจดิจิทัล – สนับสนุนอีคอมเมิร์ซและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
6. การค้าและการลงทุน – ลงนามในกรอบความร่วมมือด้านการค้าข้ามพรมแดน
7. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ – ฝึกอบรมแรงงานและสนับสนุนการศึกษาอาชีวะ
8, สิ่งแวดล้อมและพลังงานสะอาด – พัฒนาเศรษฐกิจสีน้ำเงินและความร่วมมือด้านพลังงาน
9. ความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยและภาคธุรกิจ – สร้างเครือข่ายวิชาการและพัฒนาโครงการร่วมกัน
แม้ว่า IMT-GT จะมีศักยภาพสูง แต่ยังเผชิญกับความท้าทายสำคัญ เช่น ความแตกต่างด้านโครงสร้างพื้นฐาน ข้อจำกัดทางกฎหมาย และการเมืองในประเทศสมาชิก คำถามคือ เราจะเร่งรัดการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเชื่อมโยงสามประเทศได้อย่างไร? เราจะสร้างตลาดเดียวที่เชื่อมโยงธุรกิจและผู้บริโภคของทั้งสามประเทศให้ไร้รอยต่อได้หรือไม่? และเราจะสามารถใช้ IMT-GT เป็นฐานเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งเพื่อแข่งขันกับจีนและอินเดียในระยะยาวได้หรือไม่? อย่างไร?
หากทั้งสามประเทศสามารถก้าวข้ามอุปสรรคเหล่านี้ได้ MT-GT อาจไม่ใช่แค่ความร่วมมือระดับภูมิภาค แต่เป็นตัวแปรสำคัญในการกำหนดอนาคตเศรษฐกิจยั่งยืนของอาเซียน
สำหรับประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมวางแผนยุทธศาสตร์ ครั้งที่ 19 ในปี 2569 รวมถึงเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมระดับรัฐมนตรีและการประชุมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แผนงาน IMT-GT ในช่วงเดือนกันยายน ปี 2568
หากไทยสามารถใช้โอกาสจาก IMT-GT ได้อย่างเต็มที่ ก็จะสามารถ ก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจของภูมิภาค และเสริมสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันระดับอาเซียน ในโลกที่เศรษฐกิจกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว IMT-GT อาจไม่ใช่แค่ความร่วมมือระดับอนุภูมิภาค แต่เป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้ไทยก้าวขึ้นเป็นผู้นำเศรษฐกิจแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ที่มา :