ภาวะโลกเดือด กับ ธุรกิจที่จะหายไป vs. ธุรกิจใหม่ที่เติบโตได้ท่ามกลางวิกฤตอากาศเปลี่ยนแปลง

อากาศร้อนสุดขั้วที่ตามมาด้วยฝนกระหน่ำห่าใหญ่แบบไม่ลืมหูลืมตา พร้อมรายงานข่าวที่บอกว่าเราได้เข้าสู่ฤดูฝนและฤดูมรสุมอย่างเป็นทางการ หากฟังดูผ่านๆ ก็อาจจะเป็นปรากฎการณ์ที่เหมือนกันทุกปี ทว่า ถ้าพิจารณาดูดีๆแล้ว จะพบว่าทั้งอากาศร้อนอบอ้าวและฟ้าฝนที่มาเร็วและแรงนี้ ไม่ใช่เรื่องปกติเลย แม้ว่าส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากปรากฎการณ์ทางธรรมชาติอย่างเอลนีโญและลานีญา แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าความผิดปกติเหล่านี้มาจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ Climate Change

และเมื่อพูดถึงประเด็นผลกระทบของ ภาวะโลกเดือด หรือโลกรวน หลายคนมักจะคิดถึงแต่ภาคเกษตรกรรมหรือประชาชนทั่วไป ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากวิกฤตนี้ ทว่า ภาคธุรกิจ ก็เป็นอีกภาคส่วนหนึ่งที่ได้รับผลกระทบจาก ภาวะโลกเดือด และการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศไม่น้อย จนมีหลากหลายธูรกิจที่เข้าข่าย ธุรกิจที่จะหายไป มากมายกว่าที่หลายคนคิด
ส่วนถ้าใครยังนึกไม่ออกว่าภาคธุรกิจจะได้รับผลกระทบอย่างไร อยากชวนให้ลองคิดไปพร้อมกันตามผลงานวิจัยที่อธิบายว่าคลื่นความร้อนส่งผลทำให้ผลิตภาพของแรงงานที่ทำงานกลางแจ้งลดลง หรืออาจถึงขั้นไม่สามารถทำงานได้ ส่วนภัยพิบัติก็อาจทำให้หลายธุรกิจและหลายอุตสาหกรรมต้องหยุดชะงัก เพราะเครื่องจักรและโรงงานได้รับความเสียหาย
นอกจากเหตุการณ์ภัยพิบัติที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวแล้ว ความเสี่ยงด้านกายภาพยังรวมถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป เช่น ระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่ง อัศมน ลิ่มสกุล ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยด้านการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ได้ประมาณการว่าในฉากทัศน์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับสูง จะทำให้ระดับน้ำทะเลของไทยจะเพิ่มขึ้นประมาณ 38 เซนติเมตรภายในปี 2050 และ 99 เซนติเมตรภายในปี 2100 ตัวเลขนี้นับว่าน่ากังวล เพราะมีแนวโน้มว่าวิกฤตนี้จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อศูนย์กลางทางเศรษฐกิจไทย นั่นคือกรุงเทพฯ และปริมณฑล ที่สูงกว่าระดับน้ำทะเลไม่มาก

ทั้งนี้ บทความเรื่อง “ภาวะโลกเดือดกับธุรกิจที่อาจจะหายไป” จากเว็บไซต์กรุงไทย ได้อัปเดตว่า ธุรกิจที่จะหายไป เพราะได้รับผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงที่เราคาดไม่ถึง มีดังนี้

1. ธุรกิจร้านกาแฟและคาเฟ่

ธุรกิจนี้เป็นที่นิยมไปทั่วโลก จากข้อมูลพบว่าคนทั่วโลกดื่มกาแฟเฉลี่ยวันละ 2.25 พันล้านแก้ว ในขณะที่มูลค่าตลาดกาแฟโลกในปี 2024 มีมูลค่าอยู่ประมาณ 132.13 พันล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ และมีการคาดการณ์ว่าภายในปี 2029 จะมีการเติบโตถึง 166.39 พันล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ เลยทีเดียว แต่ในทางกลับกันเมล็ดกาแฟสายพันธุ์อะราบิกาที่เรียกได้ว่าเป็นราชินีกาแฟกำลังได้รับผลกระทบ ทำให้มีราคาแพงขึ้นถึง 40% ในรอบ 13 ปี สาเหตุเพราะกาแฟสายพันธุ์นี้ต้องปลูกในที่สูงและอุณหภูมิเหมาะสม จึงจะได้กาแฟรสดีไม่เพี้ยนไปจากพันธุ์ดั้งเดิม ซึ่งกาแฟสายพันธุ์อะราบิกาต้องปลูกในความสูงตั้งแต่ 800 เมตรขึ้นไป และมีความลาดเอียงของพื้นที่ปลูกไม่เกิน 30% อุณหภูมิที่พอเหมาะจะอยู่ที่ 15-25 องศาเซลเซียส และมีความชื้นสัมพัทธ์มากกว่า 60%
ดังนั้น จะสังเกตว่ากาแฟที่ปลูกบนดอยสูงๆ จะเก็บเกี่ยวช้ากว่า ทำให้รสชาติของกาแฟชนิดนี้มีความซับซ้อนมากขึ้น ทำให้เมล็ดกาแฟอะราบิกามีราคาสูงกว่าปกติ

2. ภาคการประมง

ในประเทศไทย ปลาและสัตว์น้ำทะเลหลายชนิดกำลังเผชิญความเสี่ยงที่จะสูญพันธุ์หรือจำนวนลดลง เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) เช่น อุณหภูมิทะเลที่เพิ่มขึ้น การฟอกขาวของปะการัง การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล กระแสน้ำที่เปลี่ยนไป และการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในน้ำที่ส่งผลต่อการวางไข่ และการเจริญเติบโตของสัตว์น้ำวัยอ่อน ซึ่งธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรง ได้แก่ อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร เช่น ทูน่ากระป๋องที่ประเทศไทยถือเป็นอันดับหนึ่งในการส่งออกไปทั่วโลก หรือธุรกิจร้านอาหารญี่ปุ่นที่มีวัตถุดิบหลักอย่างแซลมอน ทูน่าครีบฟ้า ที่นำไปทำเมนูซาซิมิ ซูชิโรลต่างๆ หรือแม้แต่พ่อค้าแม่ค้าที่ขายปลาทูในตลาดสดหรือตามห้างสรรพสินค้า เพราะปลาทูส่วนใหญ่ถูกจับมาขายเร็วขึ้น ทำให้ปลาทูอาจจะโตไม่ทันกิน

3. อุตสาหกรรมท่องเที่ยว

ปัจจุบัน Climate Change ทำให้น้ำในทะเลมีอุณหภูมิที่สูงขึ้น มลพิษทางน้ำทำให้ระบบนิเวศใต้ทะเลเปลี่ยนไป ส่งผลให้ปะการังปรับตัวไม่ทัน เป็นต้นเหตุให้ปะการังปราศจากสีและกลายเป็นสีขาว นั่นหมายความว่า ธุรกิจดำน้ำ ดูปะการัง หรือการท่องเที่ยวแถบชายฝั่งทะเลจะได้รับผลกระทบอย่างแน่นอน หรือเมืองท่องเที่ยวอย่างเชียงใหม่ที่ประสบปัญหาจากไฟป่าและการเผาพื้นที่การเกษตรทางภาคเหนือ ทำให้เชียงใหม่ปกคลุมไปด้วยฝุ่น PM 2.5 มีค่าฝุ่นสูงสุดอยู่ที่ 730 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร จำนวนนักท่องเที่ยวจึงลดลงอย่างเห็นได้ชัด

4. ธุรกิจการผลิตเบียร์

ไปที่ธุรกิจต่างประเทศกันบ้าง โดยที่ผ่านมาพบว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมเบียร์ในยุโรปด้วยเช่นกัน เช่น เยอรมนี สาธารณรัฐเช็ก และสโลวีเนีย ซึ่งเป็นผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ของโลก ด้วยผลผลิตดอกฮอปส์ที่ลดลง เพราะ ดอกฮอปส์ (Hops) เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของการผลิตเบียร์ โดยเฉพาะเบียร์ IPA ที่ต้องใช้ฮอปส์ในปริมาณมาก เพื่อให้เบียร์มีรสชาติขม และเพิ่มกลิ่นหอมเฉพาะตัว แต่ด้วยสภาพอากาศที่ร้อนจัดและแห้งแล้งขึ้น ทำให้ฮอปส์โตช้าและออกดอกเร็วกว่าปกติ ส่งผลให้ผลผลิตลดลงและคุณภาพไม่ดีเท่าเดิม
โดยนักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ว่าผลผลิตฮอปส์อาจลดลงมากถึง 4-18% ภายในปี 2050 ในขณะที่ปริมาณกรดอัลฟ่าในฮอปส์ ซึ่งทำให้เบียร์มีรสชาติขม อาจลดลงมากถึง 20-31% เลยทีเดียว จากสภาพอากาศที่ร้อนจัด และแห้งแล้งกว่าเดิม ซึ่งชี้ให้เห็นว่าสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนไปส่งผลทำให้รสชาติของเบียร์เปลี่ยนไปได้ด้วยเช่นกัน
ธุรกิจที่กล่าวมานี้นับเป็นตัวอย่างของธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด แต่ในทางกลับกันก็มีธุรกิจที่เติบโตได้ท่ามกลางวิกฤตสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงนี้เช่นกัน เห็นได้ชัดที่สุดในปัจจุบันเลยก็คือ ภาคพลังงานและอุตสาหกรรมยานยนต์ จากเดิมที่ต้องอาศัยเชื้อเพลิงฟอสซิลหรือ ปิโตรเลียมในการขับเคลื่อนเครื่องยนต์ และยังมีราคาผันผวนอยู่ตลอดเวลา ได้ถูกทดแทนด้วยรถไฟฟ้าที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ ซึ่งมีราคาถูกกว่า รวมถึงการเกิดธุรกิจโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำและก๊าซธรรมชาติมากขึ้น ทั้งยังเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมด้วย หรือแม้แต่การเปลี่ยนผ่านพลังงานถ่านหิน เป็นพลังงานทางเลือก เช่น โซลาร์เซลล์ หรือโซลาร์ฟาร์มนั่นเอง
ส่วนวิธีในการที่ธุรกิจต่างๆจะปรับตัวเพื่อให้รอดจากวิกฤตภาวะโลกเดือดนี้ มีหนึ่งวิธีที่เป็นแนวทางที่ผู้เชี่ยวชาญต่างแนะนำให้ธุรกิจทุกรูปแบบควรนำไปปรับใช้ นั่นคือ การปรับเอา Climate Tech ไปใช้เป็นเครื่องมือเพื่อลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนขององค์กร และด้วยวิธีนี้เองที่จะสร้างให้เกิดความเปลี่ยนแปลงได้อย่างยั่งยืน

โดยบทความเรื่อง “เปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส เปลี่ยนอากาศให้ดีขึ้นได้ด้วย Climate Tech 2025″ ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ truedigitalpark.com ได้ระบุถึง 5 เหตุผลสำคัญที่ทุกธุรกิจควรปรับเอา Climate Tech ไปใช้ ดังนี้

1. เทคโนโลยีเพื่อประสิทธิภาพและการรักษาสิ่งแวดล้อมที่ไม่ใช่แค่กระแส แต่คือสิ่งที่ต้องทำ

หลายบริษัทเริ่มนำเทคโนโลยีเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนมาใช้ เช่น การใช้พลังงานสะอาดจากแหล่งหมุนเวียน และการปรับกระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ด้วยการใช้เครื่องจักรที่ทันสมัยเพื่อลดการใช้พลังงานและวัสดุ นอกจากนี้ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ยังช่วยวิเคราะห์ข้อมูลและปรับการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ธุรกิจสามารถลดต้นทุนและการปล่อยก๊าซคาร์บอนได้ จึงถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ดีต่อสิ่งแวดล้อม

2. เปลี่ยนมุมมอง Climate Tech ให้กลายเป็นโอกาสในสร้างธุรกิจใหม่

ธุรกิจที่เลือกใช้ Climate Tech ไม่เพียงแต่จะช่วยลดผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม แต่ยังเปิดโอกาสในการสร้างผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ๆ ที่ตอบสนองต่อความต้องการของตลาดในยุคสมัยนี้ ลูกค้ากำลังมองหาธุรกิจที่ใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อมและให้ความสำคัญกับความยั่งยืน การนำ Climate Tech มาใช้จะช่วยสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันมากขึ้น

3. โอกาสในการสร้างพันธมิตรและเครือข่ายธุรกิจที่ยั่งยืน

การใช้ Climate Tech ยังเปิดโอกาสให้ธุรกิจสามารถสร้างพันธมิตรใหม่ๆ ที่มุ่งมั่นในด้านความยั่งยืน, ร่วมมือกับองค์กรอื่นๆ เพื่อพัฒนาโซลูชันใหม่ๆ และขยายเครือข่ายธุรกิจที่มีผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อม

ธุรกิจไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน

4. เพื่อช่วยตอบสนองต่อนโยบายและกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น

ปัจจุบันหลายประเทศเริ่มออกกฎหมายและมาตรการควบคุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เข้มงวดมากขึ้น บริษัทที่ปรับตัวใช้ Climate Tech ก่อน จะสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างราบรื่น ลดความเสี่ยงจากค่าปรับหรือข้อจำกัดทางการค้า อีกทั้งยังสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับองค์กรในสายตาของภาครัฐและนักลงทุน

5. Climate Tech สามารถดึงดูดนักลงทุนและลูกค้าที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน

นักลงทุนและผู้บริโภคยุคใหม่ให้ความสำคัญกับ ESG (Environmental, Social, and Governance) มากขึ้น ธุรกิจที่นำ Climate Tech มาใช้จะมีโอกาสได้รับเงินทุนและความสนใจจากนักลงทุนที่มองหาโครงการที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ ยังช่วยสร้างความภักดีจากลูกค้าและดึงดูดกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการสนับสนุนธุรกิจที่มีความรับผิดชอบต่อโลกใบนี้

อัปเดตการปรับตัวในมิติอื่นๆของภาคธุรกิจท่ามกลางสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

ส่องโอกาสที่ไทยจะได้รับจาก ธุรกิจเชื้อเพลิงขยะ RDF ปี 68-69 ส่งสัญญาณโตแรง คาดมูลค่าตลาด 1.45 หมื่นลบ. ดีมานด์โตต่อเนื่อง

ความท้าทายในการปรับตัวสู่เส้นทาง ESG ปูทางไทยสู่ เจ้าภาพการแข่งขัน F1 ที่จะเพิ่มรายได้ให้ภาคท่องเที่ยว 7 พันล้านบาท

3 การเปลี่ยนแปลงสำคัญ ช่วยธุรกิจ CPG ให้เติบโตได้อย่างยั่งยืนและมีกำไร