เส้นทางสายไหมดิจิทัล พลังขับเคลื่อนการค้ายุค “เอไอ”

การประชุมความร่วมมือระหว่างประเทศ Belt and Road Initiative ณ กรุงปักกิ่ง เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 2560 ประธานาธิบดี สีจิ้นผิง กล่าวว่า จีนจะสร้างเส้นทางสายไหมดิจิทัล (Digital Silk Road) เพื่อเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญต่อการพัฒนา ตามแนวคิด Belt and Road Initiative โดยมุ่งเน้นเศรษฐกิจดิจิทัลปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) นาโนเทคโนโลยี และ ควอนตัม คอมพิวติ้ง (Quantum Computing)

โดย Alibaba Cloud บริษัทในเครือ Alibaba Group ที่ให้บริการ Cloud Computing รายใหญ่ที่สุดในจีน ได้สร้างศูนย์ข้อมูล (Data Center) แห่งใหม่ในมาเลเซีย เพื่อให้บริการองค์กรท้องถิ่น รวมทั้งองค์กรระดับภูมิภาค ด้วยความสามารถในการจัดเก็บข้อมูล ที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่และมีประสิทธิภาพ ดังคำกล่าวของ “แจ็ค หม่า” ผู้ก่อตั้ง อาลีบาบากรุ๊ป ว่า “โลกจะยอมรับคุณ ไม่เพียงเพราะมูลค่าตัวเลขจีดีพีของประเทศ แต่จะชื่นชมสำหรับการพัฒนาและส่งผลเติบโตไปยังประเทศอื่นด้วย”

ปฏิเสธไม่ได้ว่า การเติบโตของระบบอีคอมเมิร์ซ เพิ่มโอกาสค้าขายออนไลน์ของไทย สู่ตลาดใหญ่ในจีน ผ่านเส้นทางสายไหมดิจิทัล ในงาน “2025 Guangxi New Silk Road New Year E-commerce Festival Gala” ณ นครหนานหนิง เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2567 มีตัวแทนแพลตฟอร์ม และ องค์กรต่างๆ จากจีนและอาเซียนร่วมงานนับ 1,000 คน เป็นเวทีหารือเกี่ยวกับอนาคตของความร่วมมือด้านอีคอมเมิร์ซระหว่างจีนและอาเซียน และการหาโอกาสใหม่ๆ สำหรับการพัฒนาการค้าดิจิทัลในระดับสูง

เส้นทางสายไหมดิจิทัล เป็นช่องทางการค้าพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และโอกาสของสินค้าไทย ที่จะได้ส่งออกไปตลาดจีนเพิ่มขึ้น ที่ผ่านมาสินค้าจากไทยได้รับความนิยมเป็นอย่างมากจากชาวจีน และ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะการค้าออนไลน์เติบโตอย่างก้าวกระโดด สนับสนุนผู้ประกอบการ SMEs ให้สามารถเข้าถึงตลาดออนไลน์ทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ ความร่วมมือระหว่างไทยและจีนในด้านอีคอมเมิร์ซ มีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เทคโนโลยี และการสร้างเครือข่ายทางการค้า ภายใต้แนวคิดเส้นทางสายไหมใหม่ที่เชื่อมโยงภูมิภาคเข้าด้วยกันในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล

ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน กล่าวถึงเส้นทางสายไหมดิจิทัลว่า ในยุค 3G 4G จีนยังเป็นผู้ตาม ไม่ใช่ประเทศคลื่นลูกแรกในการทดลองใช้ แต่พอเป็น 5G จีนเป็นประเทศแรกๆ เป็นคลื่นลูกแรกๆ ที่เริ่มทดลองใช้ 5G ตรงนี้ถือเป็นความได้เปรียบในด้านการค้าขาย พาผู้ประกอบการไปอยู่ในแพลตฟอร์มใหญ่ เหมือนเปิดร้าน เป็นหนึ่งในทางเลือก บางรายก็จัดกิจกรรมเป็นช่วงๆ ตอนหลังก็ทำ Live Streaming ไม่ว่าจะเป็นรายเล็กรายใหญ่ ทำได้ทั้งนั้น เมื่อเครือข่ายกว้างขวางขึ้น  ทำให้การใช้งานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ประชาชนก็ได้รับประโยชน์จากสิ่งเหล่านี้ ทำให้เศรษฐกิจจีนเติบโตมหาศาล ในขณะเดียวกันก็เป็นช่องทางให้ประเทศอื่นหรือแม้กระทั่งผู้ประกอบการไทยได้โอกาสจากเทคโนโลยีเจาะตลาดจีนได้ง่ายขึ้น

เมื่อวันที่ 12 มิ.ย. 2568 สำนักข่าวซินหัว รายงานว่า เหล่าผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ และตัวแทนองค์กรต่างๆ จากกว่า 20 ประเทศและภูมิภาค จำนวนกว่า 200 คน ได้เข้าร่วมการประชุมหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางดิจิทัล ครั้งที่ 9 ระยะ 3 วัน ในเมืองเฉิงตู มณฑลซื่อชวน (เสฉวน) ของจีน เพื่อหารือความร่วมมือและแนวโน้มการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการพัฒนาที่ยั่งยืนของโลก จัดโดยโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางดิจิทัล (DBAR) และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีเฉิงตู ร่วมกับศูนย์วิจัยนานาชาติด้านข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

กัวหัวตง ประธานโครงการฯ กล่าวว่า โครงการฯ เริ่มต้นจากส่งเสริมเทคโนโลยีข้อมูลขนาดใหญ่หรือบิ๊กดาต้า (big data) และการประยุกต์ใช้งานในกลุ่มประเทศตามแผนริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (BRI) และพัฒนาเป็นแพลตฟอร์มความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ระดับโลกที่ครอบคลุมแอฟริกา อาเซียน เอเชียกลาง และยุโรป

ขณะที่ ศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ศูนย์ความเป็นเลิศระหว่างประเทศประจำโครงการฯ ณ กรุงเทพฯ ถือเป็นศูนย์วิจัยระดับภูมิภาคแห่งแรกของโครงการฯ ที่ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนและความร่วมมือทางเทคโนโลยีดิจิทัลในระดับภูมิภาคและนานาชาติอย่างแข็งขันตั้งแต่เปิดทำการปี 2018 พร้อมเสริมว่าโลกควรเร่งประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและความร่วมมือแบบสหวิทยาการ เพื่อส่งเสริมการแบ่งปันความรู้และการสร้างสรรค์นวัตกรรมดิจิทัล

เส้นทางสายไหมดิจิทัล สำหรับบางคนอาจมองว่าเป็นช่องทางให้ผู้ประกอบการจีนส่งสินค้ามาตีตลาดต่างประเทศง่ายขึ้น ในขณะเดียวกัน ก็เป็นโอกาสให้ผู้ประกอบการจากประเทศต่างๆ ส่งสินค้าไปขายในจีนได้ง่ายเช่นเดียวกัน ถ้ารัฐบาลบริหารจัดการการค้าระหว่างประเทศด้วยการบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ เส้นทางสายไหมดิจิทัลก็จะสร้างประโยชน์แบบ “วิน วิน” ในโลกยุคใหม่ที่ต้องอยู่ร่วมกับ “เอไอ”