ศูนย์วิจัยกสิกรไทยได้อัปเดตล่าสุดเพื่อยืนยันว่า Food Upcycle หรือ การนำวัตถุดิบเหลือกลับมาใช้ซ้ำพร้อมเพิ่มมูลค่า เป็น การช่วยเพิ่มอัตรากำไรขั้นต้นให้ธุรกิจร้านอาหารได้ถึงประมาณ 4% จากเฉลี่ย 31.8% เป็นเฉลี่ย 35.8% จากการลดต้นทุนอาหารส่วนเกินที่เคยต้องทิ้งไป และมีรายได้เพิ่มเติมจากผลิตภัณฑ์ใหม่ที่เกิดจากการแปรรูป
อย่างไรก็ดี ผู้ประกอบการร้านอาหารต้องพิจารณาความคุ้มค่าในการทำ Food Upcycle สำหรับธุรกิจตัวเอง เพราะการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่จากอาหารส่วนเกิน จะมีต้นทุนในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ ดังนั้นควรจะต้องพิจารณา “การลดต้นทุนของเสีย” และ “การลงทุนสร้างมูลค่าใหม่”
โดย Food Upcycle คือการนำวัตถุดิบเหลือกลับมาใช้ซ้ำ (Recycle) พร้อมเพิ่มมูลค่า (Upcycle) เปลี่ยนสิ่งที่ต้องถูกทิ้ง ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีคุณค่าทั้งในเชิงเศรษฐกิจ ภาพลักษณ์แบรนด์ และความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อมในระยะยาวจากการช่วยลดปริมาณขยะอาหาร
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดในอาหารไทย เช่น แกงโฮะ อาหารของภาคเหนือ ที่นำแกงต่างๆ ที่เหลือจากการทำบุญมารวมกัน แล้วเติมวัตถุดิบอื่นๆ ลงไป เพื่อสร้างเป็นเมนูใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่มเป็น 120 – 200 บาทต่อจาน
ส่วนศักยภาพการเติบโตของ Food Upcycle ในไทยและปัจจัยสนับสนุน ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่าในช่วงปี 2025 – 2035 มูลค่าตลาด Food Upcycle จะมีศักยภาพเติบโตราว 6.5% ต่อปี (CAGR) อยู่ที่ 15,929 ล้านบาท ภายในปี 2035 ซึ่งนับว่ามีศักยภาพเติบโตสูงกว่าค่าเฉลี่ยตลาดโลกที่ 5.2% เนื่องจากตลาดไทยยังอยู่ในช่วงกำลังพัฒนา (Developing) ขณะที่ตลาดสำคัญ อาทิ สหรัฐฯ และยุโรป เข้าสู่ภาวะพัฒนาแล้ว (Developed)
ส่วนปัจจัยสนับสนุนศักยภาพตลาด Food Upcycle ของไทยให้โตได้ต่อเนื่อง ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่ามีดังนี้
1. ไทยมีปริมาณขยะอาหารจำนวนมากและมีบางส่วนยังบริโภคได้ คนไทย 1 คนสร้างขยะอาหารสูงถึง 86 กิโลกรัมต่อปี ซึ่งสูงเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน รองจากลาว และเกินค่าเฉลี่ยโลก โดยกว่า 40% ของขยะอาหารยังสามารถรับประทานได้ ซึ่งอาจนำมาใช้ทำ Food Upcycle ได้
2. การรับรองมาตรฐาน Food Upcycle ระดับสากล ใบรับรอง Upcycled Certified™ จาก Upcycled Food Association (UFA) ช่วยรับรองว่าผลิตภัณฑ์ใหม่จากการแปรรูปมีความปลอดภัยสำหรับการบริโภค เนื่องจากผ่านการคัดแยกและจัดการอย่างถูกสุขลักษณะ ช่วยให้ผู้บริโภคจึงมั่นใจว่าไม่ได้กิน “ของเสีย” แต่เป็นวัตถุดิบดีที่ถูกช่วยชีวิตจากการทิ้ง
3. คนไทยมีพฤติกรรมยอมรับผลิตภัณฑ์จากแนวคิดลดขยะอาหารมากขึ้น ข้อมูลจากรายงาน Voice of the Consumer Survey 2024 โดย PwC Thailand พบว่าผู้บริโภคไทยกว่า 58% เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีความยั่งยืน และยินดีจ่ายแพงขึ้นเฉลี่ย 11.7% สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
และนอกจากเทรนด์ Food Upcycle แล้ว ยังมีอีกหนึ่งเทรนด์ที่มีการกล่าวถึงก่อนหน้านี้ และใช้คำสลับกันแค่ Upcycled food แต่ความหมายเกือบจะคล้ายกัน ที่เกิดขึ้นจากแนวคิด “อาหารจากวัตถุดิบเหลือใช้” เพื่อตอบสนองวิกฤตสำคัญที่ในแต่ละปีทั่วโลกมีอาหารที่ถูกทิ้งโดยไม่จำเป็นเป็นจำนวนมหาศาล ยืนยันได้ด้วยข้อมูลจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization of the United Nations: FAO) ระบุว่า มากกว่า 1 ใน 3 ของอาหารทั้งหมดที่ผลิตขึ้นถูกทิ้งหรือสูญเสีย ทั้งที่หลายส่วนยังสามารถบริโภคได้อย่างปลอดภัย
โดย Upcycled food เป็นการนำผลิตภัณฑ์อาหารที่ทำจากวัตถุดิบซึ่งเหลือจากกระบวนการผลิต การแปรรูป หรือการค้าปลีกอาหาร ที่ปกติแล้วอาจถูกทิ้งไป แต่ยังคงมีคุณค่าทางโภชนาการและปลอดภัย สามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ แนวคิดนี้ไม่เพียงช่วยลด “food waste” แต่ยังตอบโจทย์การพัฒนาที่ยั่งยืน และเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจหมุนเวียน
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ Upcycled food
กากผลไม้และผักจากการคั้นน้ำเพื่อผลิตน้ำผลไม้ → ทำเป็นคุกกี้ แครกเกอร์ ขนมอบ หรือผงเสริมใยอาหาร
กากถั่วเหลืองจากการทำนมถั่วเหลือง → ใช้ทำขนม เบอร์เกอร์โปรตีนพืช หรืออาหารสัตว์
ขนมปังเหลือจากร้านเบเกอรี → นำมาผลิตเบียร์คราฟต์ หรือขนมอบชนิดใหม่
กากกาแฟ → ใช้ผสมในช็อกโกแลต หรือสกัดสารต้านอนุมูลอิสระ
เปลือกผลไม้ เช่น ส้ม กล้วย มะม่วง หรือผัก → แปรรูปเป็นแยม ผงชงดื่ม ผงปรุงรส เครื่องดื่มไฟเบอร์สูง หรือสกัดสารฟลาโวนอยด์
เศษธัญพืชที่เหลือจากการผลิตเบียร์ → นำมาทำแป้งหรือซีเรียล












