ในวันที่โลกธุรกิจพูดถึง ESG กันอย่างจริงจัง ทั้งเรื่องสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล คนหนุ่มสาวจีนจำนวนมหาศาลกลั บขยับหมากในกระดานเดียวกัน แต่ไม่ได้ทำผ่านรายงานประจำปี หากทำผ่านพฤติกรรมในชีวิ ตประจำวัน ด้วยการเลือกใช้ชีวิตแบบ ‘รุ่นอากง‘ ที่เรียบง่าย มัธยัสถ์ ใส่ใจสุขภาพ และให้ค่ากับความสัมพันธ์มากกว่ าสถานะทางสังคม
ในยุคหนึ่ง วัยรุ่นจีนเคยหมกมุ่นอยู่กั บการทำตัวให้ชิคที่สุดเท่าที่ จะทำได้ พวกเขาใช้ชีวิตเหมือนอยู่ในมิ วสิกวิดีโอตลอดเวลา ปาร์ตี้สุดเหวี่ยง กินไฟน์ไดนิ่งหรือโอมากาเสะคอร์ สละเหยียบหมื่น และใช้แบรนด์เนมหรูเป็นตั๋วผ่ านทางเข้าสู่สังคม แต่ตัดภาพมาที่ปัจจุบัน เทรนด์ที่กำลังมาแรงแซงโค้ งจนยอดวิวทะลุ 1,000 ล้านครั้ง กลับไม่ใช่การใช้แต่งตัวแบบหลุ ดออกมาจากเวทีแฟชั่นวีกหรือนวั ตกรรมล้ำโลกใดๆ แต่คือเทรนด์ ‘Old-School Humans’ (มนุษย์รุ่นเก๋า) ที่ทำให้คนอายุ 25 ปี มีไลฟ์สไตล์ราวกับคนอายุ 70 ปี!
ลาทีปาร์ตี้…สวัสดีตลาดสด
ปลายเดือนธันวาคมที่ผ่านมา วัยรุ่นชาวจีนเริ่มโพสต์ ภาพและเรื่องราวการใช้เวลากั บอากงอาม่า เดินตลาดท้องถิ่น นั่งกินข้าวในโรงอาหารชุมชนกั บพ่อแม่ ภาพเรียบง่ายเหล่านี้กลับสะท้ อนความอบอุ่นที่หลายคนโหยหา คนหนุ่มสาวจำนวนมากเลือกสตรีทฟู้ ดแทนมื้อหรู แต่งตัวเพื่อความอบอุ่นมากกว่ าความแฟชั่น เปลี่ยนชานมไข่มุกเป็นชาสมุ นไพรโกจิเบอร์รี เสาร์อาทิตย์ไม่ไปเดินเบียดเสี ยดแหล่งท่องเที่ยวยอดฮิต แต่ไปเดินสวนสาธารณะ หรือร่วมวงเต้นสแควร์แดนซ์กั บกลุ่มคุณลุงคุณป้า พวกเขาหันกลับไปฟังเพลงคลาสสิก ดูหนังเก่า เขียนไดอารี เล่นหมากรุก ฝึกคัดพู่กัน หรือถักไหมพรม กิจกรรมที่เคยถูกมองว่าเป็ นโลกของผู้สูงวัย ได้รับความนิยมอย่างล้ นหลามในกลุ่มคนรุ่นใหม่ แทนที่การไถสมาร์ทโฟนจนนิ้วล็อก
ปรากฏการ์ณ ‘แฟนหนุ่มรุ่นลุง’ และ ’เด็กน้อยหัวโบราณ‘
ความโหยหาอดีตนี้ลามไปถึ งสเปกในฝัน สาวๆ ยุคนี้เริ่มเมินโอปป้าสายเปย์ที่ ขยันสร้างเซอร์ไพรส์โรแมนติก แต่หันมาเทใจให้แฟนหนุ่มรุ่นลุ งผู้ใช้ชีวิตสมถะ มัธยัสถ์ และมองโลกตามความจริงเป็นหลัก แทนที่จะส่งดอกไม้ช่อโต เขาจะพาไปกินสตรีทฟู้ดเจ้าเด็ด และถ้าเธอเหนื่อยจากงาน แทนที่จะพ่นคำหวานปลอบประโลม เขากลับลากเธอไปร้านนวดไหล่เพื่ อคลายเส้นแทน ความรักในรูปแบบนี้ไม่ฉูดฉาด แต่จับต้องได้
แม้แต่ในเด็กตัวเล็กๆ เราก็เห็นกระแส เด็กน้อยหัวโบราณที่มีความเป็ นผู้ใหญ่สูงเกินวัย พวกเขาไม่ใช่น้องหนูผู้อ่อนแอที่ รอให้พ่อแม่ประเคนทุกอย่างให้ แต่เป็นเด็กที่ไปจ่ายตลาดเอง ทำกับข้าวให้พ่อแม่กิน หรือแม้แต่เย็บผ้าที่ขาดเองเพื่ อช่วยที่บ้านประหยัดเงิน พวกเขารู้สึกว่าความเป็นผู้ใหญ่ ไม่ใช่ภาระ หากเป็นศักดิ์ศรีที่ควรค่าแก่ การทรนง

ดิจิทัลดีท็อกซ์: ฟอนต์ใหญ่ ปิดแจ้งเตือน
หน้าจอโทรศัพท์ของมนุษย์วัยเก๋ าเหล่านี้คือหลักฐานชั้นดี พวกเขาปรับตัวอักษรให้ใหญ่ยักษ์ เพื่อให้อ่านง่าย ปิดการแจ้งเตือนที่ไร้สาระ และจำกัดเวลาเข้าโซเชียลมีเดีย ในออฟฟิศพวกเขาคือคนที่แต่งตั วเรียบง่ายที่สุด พกกระติกน้ำร้อนไว้ชงชา และต้องได้งีบกลางวันอย่างจริ งจัง
หนึ่งในผู้ติดตามวิถีนี้กล่ าวอย่างน่าสนใจว่า “การใช้ชีวิตให้ช้าลงเหมือนคุ ณปู่ ทำให้ผมหายใจได้ทั่วท้องขึ้น ผมเดินเล่นในสวนสาธารณะหลังเลิ กงาน บ้างนั่งตกปลาอย่างอ้อยอิ่ง ชื่อเสียง ลาภยศ หรือผลงาน ไม่สำคัญอีกต่อไป ผมอาจจะขาดแคลนวัตถุ แต่ข้างในผมรวยมาก” อีกคนบอกว่า “การใช้ชีวิตแบบมนุษย์วัยเก๋าคื อการเรียนรู้ที่จะรัก ปกป้อง และทะนุถนอมตัวเอง”
แค่ขี้เกียจสู้ หรือคือการตื่นรู้ครั้งใหญ่?
แน่นอนว่ามีเสียงวิจารณ์ว่านี่ คือการ ‘นอนแผ่‘ หรือ ‘นอนราบ’ (Tǎngpíng-躺平) ที่หมายถึงการหนีปัญหา ไม่ยอมแข่งขันกับโลก แต่ ศาสตราจารย์ ซุน เฟย ผู้เชี่ยวชาญด้านสังคมสงเคราะห์ จาก Michigan State University ซึ่งให้สัมภาษณ์กับ South China Morning Post ระบุว่า เขามองต่างออกไป เพราะว่านี่คือการตื่นรู้ต่อสั งคมสมัยใหม่ที่กดขี่มนุษย์จนเกิ นไป

หากวิถีชีวิตแบบมนุษย์วัยเก๋ าสามารถชะลอจังหวะสังคม และเปลี่ยนเรื่องเล่าที่ใช้วั ยหนุ่มสาวเป็นเครื่องมือไล่ล่ าความสำเร็จได้ นั่นต่างหากคือความก้าวหน้า เขายังชี้ว่า ทั้งกระแสนี้และกระแสวัฒนธรรมก่ อนหน้า ล้วนสะท้อนความปรารถนาของคนรุ่ นใหม่ที่จะมีชีวิตที่น่าอยู่ โดยในการสัมภาษณ์ก่อนหน้านี้ เขาเคยอธิบายว่า เทรนด์ ‘Becoming Chinese‘ คือความพยายามทวงคืนอัตลักษณ์ผ่ านวิถีทางเลือก ส่วนการเป็น Old-School Humans คือการถอยอย่างพอดีจากสังคมที่ สังสรรค์เกินขนาด ด้วยการรับเอาพฤติกรรมของคนรุ่ นก่อนมาเป็นเกราะป้องกันใจ
ในมุมมองผู้สูงอายุศึกษา ความสบายที่แท้จริงของชีวิต มักเกิดจากการกลับไปสู่สภาวะพื้ นฐาน ที่ให้ความสำคัญกับการนอน อาหาร สุขภาพ และกิจวัตรประจำวัน (ADL: Activities of Daily Living) วันนี้ คนหนุ่มสาวเริ่มสำรวจเส้นทางนั้ นด้วยตนเอง
ผลกระทบของกระแสนี้อาจลึกไกลกว่ าที่คิด การบริโภคอาจหันไปสู่สินค้าที่ ใช้งานได้จริงและยั่งยืน ลดการพึ่งพาแฟชั่นเร็ว ความขัดแย้งระหว่างรุ่นอาจลดลง เมื่อหลานกับอากงอาม่ามีพื้นที่ สนทนาร่วมกันมากขึ้น และที่สำคัญ อาจท้าทายความคาดหวังดั้งเดิ มของครอบครัวจีน ไม่ว่าจะเป็นเส้นตายเรื่องแต่ งงาน การมีบุตร หรือมาตรวัดความสำเร็จต่างๆ ที่ทำให้ชีวิตเคร่งเครียด เปิดทางให้คำจำกัดความใหม่ ของคำว่า ‘ชีวิตที่ดี‘ ได้ถือกำเนิด
เมื่อโลกหมุนเร็วเกินไปจนผู้
คนเวียนหัว การถอยหลังกลับไปใช้ชีวิ ตแบบคนรุ่นก่อนจึงไม่ใช่การล้ าหลัง แต่คือการรีเซ็ตระบบนิเวศของจิ ตใจให้กลับมาสมดุลอีกครั้ง ในยุคที่ทุกคนอยากเด่นอยากดัง การเลือกเป็นมนุษย์หัวโบราณที่ โนเนมแต่มีความสุข อาจเป็นชัยชนะที่แท้จริงก็ได้
ขณะเดียวกัน ความเชื่อมโยงที่น่าทึ่งระหว่ างวัยรุ่นจีนและวัยรุ่นไทยในปั จจุบัน คือการที่ทั้งสองสัญชาติต่ างกำลังเผชิญกับสภาวะ Burnout จากความทันสมัย จนต้องหันหน้าเข้าหาอ้ อมกอดของอดีตเพื่อเยียวยาจิตใจ หากย้อนไปไม่กี่ปีมานี้ นิยามของคำว่า Slow Life ในเมืองไทยอาจหมายถึงการไปนั่ งคาเฟ่หรูเพื่อถ่ายรูปอวดไลฟ์ สไตล์ แต่ในวันนี้ภาพเหล่านั้นกำลังถู กแทนที่ด้วย Low Consumption หรือการบริโภคแต่น้อยที่เน้ นความเรียบง่ายและยั่งยืนอย่ างแท้จริง เราจึงได้เห็นคนรุ่นใหม่หั นมาเดินตลาดมือสองเพื่อปฏิเสธ Fast Fashion หรือเลือกห่อข้าวแกงไปกินที่ ทำงานอย่างภาคภูมิใจมากกว่ าการอวดมื้อหรูราคาแพง พฤติกรรมที่เคยถูกล้อว่า ‘แก่‘ กลับกลายเป็นความเท่ในสายตา Gen Z และ Millennials ชาวไทย ไม่ว่าจะเป็นการสะสมกล้องดิจิทั ลเก่าที่ให้ภาพละมุ นตาแทนความคมชัดที่เหนื่อยล้า การปลูกไม้ด่าง ถักโครเชต์ หรือแม้แต่การเข้าวัดปฏิบัติ ธรรมเพื่อหาที่พึ่งทางใจท่ ามกลางโลกที่หมุนเร็วจนตามไม่ทั น
กระแสนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของแฟชั่ นหรือของสะสม แต่มันการประกาศตัวตนเพื่อต่อต้ าน Hustle Culture หรือวัฒนธรรมการทำงานแบบสู้ ตายที่ทำร้ายสุขภาพ วัยรุ่นไทยยุคนี้เริ่มหั นมาพกยาดม ยาหม่อง และจิบชาสมุนไพรประหนึ่งเป็ นไอเทมกู้ชีพเพื่อประคองสั งขารและสติในวัยที่ยังไม่ถึ งสามสิบด้วยซ้ำ ซึ่งเป็นการตั้งคำถามต่ อความสำเร็จรูปแบบเดิมที่ต้องมี บ้าน มีรถ หรือมีตำแหน่งสูงๆ แล้วหันมาให้ความสำคัญกั บความสมดุลของชีวิตแทน ผลลัพธ์ที่ตามมาอย่างน่าประทั บใจคือการที่ช่องว่างระหว่างวั ยเริ่มแคบลง เมื่อลูกๆ หลานๆ ลดละความพยายามที่จะต้องล้ำสมั ยตลอดเวลา แล้วหันมาเต้น TikTok กับปู่ย่าตายายหรือพากันไปทำกั บข้าวสูตรโบราณกินกันที่บ้าน ความเข้าใจในภูมิปัญญาของคนรุ่ นก่อนจึงกลายเป็นสะพานเชื่ อมใจให้คนในครอบครัวกลับมาใกล้ ชิดกันมากขึ้น การกลับไปเป็นมนุษย์หั วโบราณของคนไทยจึงไม่ใช่ การถอยหลังเข้าคลอง หากแต่เป็นการถอยกลับมาตั้งหลั กในจุดที่ชีวิตมีความสุขและจั บต้องได้จริง เช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในสั งคมจีนนั่นเอง

เทรนด์มนุษย์รุ่นบรรพบุรุ ษของคนรุ่นใหม่ชาวจีนที่เลื อกใช้ชีวิตเรียบง่าย ลดการบริโภคฟุ่มเฟือย หันกลับสู่กิจวัตรพื้นฐาน และให้คุณค่ากับความพอดี เมื่อพิจารณาอย่างลึกซึ้งแล้ว ไม่ได้เป็นเพียงแฟชั่นทางวั ฒนธรรม หากแต่มีความสอดคล้องกับกรอบคิด ESG (Environmental, Social, Governance) อย่างมีนัยสำคัญ
หัวใจของ ESG ด้านสิ่งแวดล้อม คือการลดผลกระทบต่อโลกผ่ านการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิ ทธิภาพและยั่งยืน ขณะที่มนุษย์โบราณเลือกซื้ อของทนทาน ลดแฟชั่นเร็ว เคลียร์ตู้เสื้อผ้าอย่างสม่ำ เสมอ เก็บถุงพลาสติกไว้ใช้ซ้ำ และให้ความสำคัญกับคุณภาพมากกว่ าความหวือหวา พฤติกรรมเหล่านี้สะท้อนแนวคิด Circular Economy โดยไม่ต้องประกาศตัวว่าเป็นนั กสิ่งแวดล้อม
การเปลี่ยนจากการบริโภคเพื่ อสถานะไปสู่การบริโภคเพื่ อประโยชน์ใช้สอยคือการลดคาร์ บอนเชิงพฤติกรรม เช่นเดียวกับการเลือกพักผ่ อนในสวนสาธารณะแทนการเดินทางไกล เลือกอาหารท้องถิ่นแทนร้านหรูที่ พึ่งพาซัพพลายเชนซับซ้อน ล้วนเป็นการลดการปล่อยก๊าซเรื อนกระจกทางอ้อม
หากกระแสนี้เติบโตต่อเนื่อง อาจกดดันให้ภาคธุรกิจต้องปรับตั วจากโมเดล ‘ผลิตมาก-ขายเร็ว’ ไปสู่ ‘ผลิตดี-ใช้ได้นาน’ ซึ่งสอดรับกับทิศทาง ESG ระดับโลกอย่างชัดเจน

ส่วนมิติ Social ใน ESG ไม่ได้หมายถึงเพียงการทำ CSR หากรวมถึงคุณภาพชีวิต ความเป็นธรรม และสุขภาวะของผู้คน เทรนด์มนุษย์โบราณคือปฏิกิริ ยาต่อสังคมแข่งขันสูง ที่วัดค่าคนจากผลงาน รายได้ และภาพลักษณ์
คำกล่าวของศาสตราจารย์ซุน เฟย ที่บอกว่ากระแสนี้คือการตื่นรู้ มากกว่าการหลบหนี สะท้อนว่าคนรุ่นใหม่กำลั งทบทวนความหมายของความสำเร็จที่ แท้จริง
การลดเวลาโซเชียล ปิดการแจ้งเตือน และถอยออกจากเสพคลิปสั้นบนหน้ าฟีดที่ดูดเวลาไม่รู้จบ คือการปกป้องสุขภาพจิต การใช้เวลากับครอบครัว ปู่ย่าตายาย หรือทำกิจกรรมเรียบง่ายร่วมกัน ยังช่วยลดช่องว่างระหว่างรุ่น ซึ่งเป็นโจทย์สังคมสำคัญของจี นที่กำลังก้าวสู่สังคมผู้สูงวัย
กล่าวอีกนัยหนึ่ง เทรนด์นี้คือ Soft Reform ทางสังคม เป็นการปรับสมดุลชีวิตจากฐานราก โดยไม่ต้องรอรัฐหรือองค์กรใหญ่ ประกาศนโยบาย
สำหรับ Governance แม้มักถูกมองในกรอบบอร์ดบริ หารและความโปร่งใสองค์กร แต่ในเชิงโครงสร้างสังคม มีความเกี่ยวข้องกับกติกาที่ กำหนดพฤติกรรมด้วยเช่นกัน
สังคมจีนในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่ านมาให้รางวัลกับความเร็ว การแข่งขัน และการไต่ระดับสถานะทางสังคม เทรนด์มนุษย์โบราณคือการตั้ งคำถามต่อ Narrative ดังกล่าว หากคนรุ่นใหม่จำนวนมากเลือกไม่ ไล่ล่าความสำเร็จแบบเดิม องค์กรอาจต้องปรับ KPI จาก ชั่วโมงทำงานยาวนานเป็นประสิทธิ ภาพและคุณภาพชีวิต หรือจากยอดขายเติบโตเร็วเป็ นความยั่งยืนระยะยาว

เทรนด์นี้จึงอาจส่งผลทาง Governance ทางอ้อม ผ่านแรงกดดันของแรงงานรุ่นใหม่ ที่ต้องการ Work-Life Balance และคุณค่าทางจิตวิญญาณมากกว่าค่ าตอบแทนเพียงอย่างเดียว
อย่างไรก็ดี แม้จะเทรนด์นี้จะสอดคล้องกับ ESG หลายมิติ แต่ก็มีข้อถกเถียง หากวิถีชีวิตแบบย้อนกลับดังกล่ าวกลายเป็นการหลีกเลี่ยงการแข่ งขันโดยสิ้นเชิง อาจกระทบผลิตภาพทางเศรษฐกิจ และทำให้การลงทุนด้านนวั ตกรรมชะลอตัว คำถามสำคัญคือ จะสร้างสมดุลอย่างไร ระหว่างการชะลอกับการไม่หยุดพั ฒนา
ESG ที่แท้จริงไม่ใช่การปฏิ เสธการเติบโต หากคือการเติบโตอย่างรับผิดชอบ เทรนด์มนุษย์โบราณจึงไม่ควรถู กมองว่าเป็นการหลีกหนีโลกแห่ งความเป็นจริง แต่เป็นการปรับจังหวะโลกให้สมดุ ล
หาก ESG คือการสร้างระบบเศรษฐกิจที่ เคารพสิ่งแวดล้อม ดูแลสังคม และบริหารด้วยธรรมาภิบาลที่ดี เทรนด์มนุษย์โบราณก็คือ ESG ในระดับพฤติกรรมบุคคล คือการลดบริโภคเกินจำเป็น ดูแลสุขภาวะใจ เชื่อมโยงครอบครัว และตั้งคำถามต่อมาตรวั ดความสำเร็จแบบเก่า
ในโลกที่องค์กรจำนวนมากยังทำ ESG เพื่อรายงานประจำปี หรือเป็นแค่ฉากหน้า คนหนุ่ มสาวกลุ่มนี้กำลังทำ ESG เพื่อชีวิตประจำวัน และบางที ความยั่งยืนที่แท้จริง อาจไม่ได้เริ่มจากห้องประชุ มบอร์ด หากเริ่มจากการปิดการแจ้งเตื อนบนโทรศัพท์มือถือ แล้วออกไปเดินเล่นในสวนใกล้บ้ านอย่างเงียบๆ
ที่มา :
- China youth ditch fast living to become ‘old-school humans’; stories get 1 billion views online
- Tǎngpíng (躺平) — Life Apathy of Modern Chinese Youth












