ในยุโรปที่ถูกออกแบบให้เดินไปพร้อมกัน ภายใต้กรอบของสหภาพยุโรป (European Union) ประเทศสมาชิกส่วนใหญ่เรียนรู้จะประนีประนอม หลอมรวม และรักษาฉันทามติให้แน่นหนา เพราะนั่นคือเงื่อนไขของเสถียรภาพ แต่มีบางประเทศที่มองต่างออกไป นั่นคือ ‘ฮังการี’ ที่แม้จะไม่ใช่มหาอำนาจ แต่กลับสามารถสร้างแรงสั่นสะเทือนในเวทีระหว่างประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ และเข้าใจในบางสิ่งที่ประเทศอื่นมองข้ามนั่นคือ อธิปไตยในศตวรรษที่ 21 ที่ไม่ได้อยู่ที่กำลังทหารเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความสามารถในการเลือกจังหวะและท่าทีเพื่อผลประโยชน์ของตัวเองและความสง่างามในเวทีนานาชาติ
‘ฮังการี’ กับศิลปะการต่อรองในสหภาพยุโรป
หากจะเข้าใจท่าทีของฮังการีในวันนี้ ต้องย้อนกลับไปไกลกว่าการเมืองร่วมสมัย เพื่อควานหาบาดแผลที่ฝังอยู่ในโครงสร้างความทรงจำของชาติ จุดเริ่มต้นหนึ่งที่ยังสะท้อนอยู่จนถึงปัจจุบันคือ Treaty of Trianon เมื่อปี 1920 สนธิสัญญาฉบับนี้ไม่ได้เป็นเพียงข้อตกลงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง แต่คือการทำให้ฮังการีสูญเสียดินแดนราวสองในสาม ประชากรจำนวนมหาศาลกลายเป็นชนกลุ่มน้อยในประเทศเพื่อนบ้านในชั่วข้ามคืน ความรู้สึกว่าถูกกำหนดโชคชะตาจากภายนอกจึงฝังลึกในจิตสำนึกของฮังการี
ในขณะที่บาดแผลนั้นยังไม่ทันจาง ฮังการีก็ต้องตกอยู่ภายใต้เงาสหภาพโซเวียต หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ฮังการีถูกผนวกเข้าไปในโลกคอมมิวนิสต์โดยปริยาย และเมื่อประชาชนลุกขึ้นท้าทายอำนาจนั้นใน Hungarian Revolution of 1956 สิ่งที่ตามมาคือรถถังและการปราบปรามอย่างเด็ดขาด เหตุการณ์นี้ไม่ได้เพียงสร้างความเจ็บปวด แต่สลักบทเรียนสำคัญที่ย้ำเตือนฮังการีมาจนถึงทุกวันนี้ว่า “มหาอำนาจล้วนมีศักยภาพที่จะกำหนดชะตากรรมของประเทศเล็กได้”
เมื่อสงครามเย็นสิ้นสุดลง ฮังการีหันหน้าเข้าสู่โลกตะวันตก เข้าร่วมทั้ง NATO และ EU ทว่าความทรงจำทางประวัติศาสตร์ไม่เคยเลือนหาย แม้จะมีที่ยืนและบทบาทในยุโรปอย่างชัดเจน แต่ฮังการีก็ไม่เคยยอมปล่อยให้กรอบของยุโรปนิยามผลประโยชน์ของตนได้แบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาด
เช่นกัน ความสัมพันธ์ของฮังการีกับรัสเซีย จึงต้องมองผ่านเลนส์นี้ ไม่ใช่เรื่องของอุดมการณ์ หากแต่เป็นเรื่องของภูมิศาสตร์และเศรษฐกิจอย่างแท้จริง พลังงานราคาย่อมเยาจากรัสเซียเปรียบเสมือนเส้นเลือดหล่อเลี้ยงเศรษฐกิจของ ฮังการี ขณะที่โครงการนิวเคลียร์และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญจำนวนไม่น้อยยังผูกพันกับเงินทุนและเทคโนโลยีจากมอสโก
ตราบจนถึงทุกวันนี้ ฮังการียังคงพึ่งพารัสเซีย อย่างมีนัยสำคัญในด้านพลังงาน ทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ โดยระดับการพึ่งพาดังกล่าวถือว่าสูงผิดปกติเมื่อเทียบกับประเทศอื่นใน EU โดยเฉพาะก๊าซธรรมชาติ ซึ่งฮังการีนำเข้าผ่านระบบท่อส่งจากรัสเซียมาอย่างยาวนาน โดยในอดีตเคยคิดเป็นสัดส่วนสูงถึงราว 95% ของความต้องการทั้งหมด และแม้สหภาพยุโรปจะมีแผนลดการพึ่งพาพลังงานจากรัสเซีย แต่ในทางปฏิบัติ ฮังการียังคงมีแนวโน้มต้องพึ่งพาก๊าซจากรัสเซียต่อเนื่อง ในส่วนของน้ำมันดิบ สัดส่วนการนำเข้าจากรัสเซียยิ่งสะท้อนถึงความสัมพันธ์อันเหนียวแน่นที่ EU ไม่อาจพรากได้ โดยรายงานล่าสุดระบุว่าในปี 2025 ฮังการีนำเข้าน้ำมันดิบจากรัสเซียสูงถึงประมาณ 93% เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 61% ในปี 2021 ขณะเดียวกัน ระบบพลังงานของฮังการียังผูกโยงกับรัสเซียผ่านเชื้อเพลิงและความร่วมมือด้านพลังงานนิวเคลียร์ โดยเฉพาะโรงไฟฟ้า Paks ที่มีความผูกพันกับรัสเซียอย่างแน่นแฟ้น เนื่องจากเครื่องปฏิกรณ์เดิมถูกออกแบบโดยสหภาพโซเวียต และยังต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์จากรัสเซีย รวมถึงความร่วมมือด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในวงกว้าง

ยิ่งไปกว่านั้น โครงการขยายโรงไฟฟ้าในอนาคตอย่าง Paks II ยังดำเนินการก่อสร้างโดยบริษัท Rosatom ของรัสเซีย และได้รับเงินสนับสนุนบางส่วนจากเงินกู้ของรัฐบาลรัสเซีย ซึ่งยิ่งตอกย้ำความสัมพันธ์เชิงพึ่งพานี้ให้ยืดเยื้อออกไปในระยะยาว แม้จะมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์และการตรวจสอบจาก EU ก็ตาม ทั้งนี้ โครงการ Paks II ถูกออกแบบให้มีเครื่องปฏิกรณ์ใหม่จำนวน 2 เครื่อง ขนาดกำลังผลิตเครื่องละ 1.2 กิกะวัตต์ โดยในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ได้มีการเริ่มต้นก่อสร้างอย่างเป็นทางการด้วยการเทคอนกรีตฐานราก
รัฐบาลฮังการีคาดว่า เมื่อโครงการแล้วเสร็จ สัดส่วนไฟฟ้าจากพลังงานนิวเคลียร์อาจเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 70% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งประเทศ ซึ่งจะทำให้ฮังการีพึ่งพาพลังงานนิวเคลียร์มากขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็ลดความเสี่ยงจากความผันผวนของตลาดก๊าซและไฟฟ้าโลก
สำหรับฮังการี Paks จึงไม่ใช่เพียงโรงไฟฟ้า แต่คือสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ที่อยู่ใจกลางนโยบายพลังงานของประเทศ เป็นหลักประกันความมั่นคงของระบบไฟฟ้า ลดการปล่อยคาร์บอน และเสริมสร้างข้ออ้างเชิงนโยบายเรื่องอธิปไตยด้านพลังงาน
อย่างไรก็ตาม ในอีกด้านหนึ่ง โครงการนี้ก็ผูกฮังการีเข้ากับรัสเซียในระยะยาว ทั้งในด้านเทคโนโลยี เชื้อเพลิง และแหล่งเงินทุน ความสัมพันธ์ที่มาพร้อมทั้งอำนาจต่อรองและข้อจำกัดในเวลาเดียวกัน กระนั้นฮังการีเริ่มขยับหมากเพื่อลดการพึ่งพาพลังงานแหล่งเดียว โดยมีแผนว่าจนถึงปี 2028 จะยังใช้เชื้อเพลิงนิวเคลียร์จากรัสเซียทั้งหมด แต่หลังจากปี 2028 เป็นต้นไป จะเปลี่ยนมาใช้เชื้อเพลิงแบบผสม โดยราว 75% จากการผลิตร่วมระหว่าง Rosatom (รัสเซีย) และ Framatome (ฝรั่งเศส) ภายใต้ใบอนุญาตรัสเซีย อีก 25% จาก Westinghouse ของสหรัฐฯ
แนวทางนี้สะท้อนยุทธศาสตร์สำคัญของฮังการีที่ไม่ต้องการผูกอนาคตไว้กับซัพพลายเออร์เพียงรายเดียว แม้ในอุตสาหกรรมที่มีข้อจำกัดสูงอย่างพลังงานนิวเคลียร์
ภาพที่ปรากฏจึงเต็มไปด้วยความย้อนแย้งอย่างชัดเจน ประเทศที่ครั้งหนึ่งเคยอยู่ใต้อำนาจของสหภาพโซเวียต วันนี้กลับต้องประคองความสัมพันธ์กับรัสเซียอย่างรอบคอบ เพราะในโลกแห่งความเป็นจริง การอยู่รอดของรัฐไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยความบาดหมางในอดีตเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับพลังงาน เศรษฐกิจ และข้อจำกัดอื่นๆ ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

ในขณะที่มหาอำนาจมักถูกจองจำด้วยภาระหน้าที่ แต่ฮังการีกลับพิสูจน์ให้เห็นว่าประเทศขนาดกลางคือผู้กุมความได้เปรียบที่แท้จริง ด้วยความคล่องตัวที่พลิกแพลงกลยุทธ์ได้เร็วกว่า และความกล้าที่จะเป็นตัวแปรสำคัญในเกมภูมิรัฐศาสตร์อันร้อนแรง บทเรียนจากฮังการีบอกเราว่าโลกไม่สวยงามพอสำหรับผู้ที่ไม่เลือกทางเดินของตัวเอง นี่คือเกมของ ‘ความอิสระเชิงยุทธศาสตร์’ (Strategic Autonomy) ในยุคที่ใครต่อใครพยายามบีบให้ต้องเลือกว่าจะซ้ายหรือขวา แต่ฮังการีเลือกยืนในจุดที่ผลประโยชน์ของชาติสำคัญกว่าอุดมการณ์ของใคร
Geopolitical Lens
ต้องยอมรับว่า ฮังการีกำลังเล่นเกมพลังงานอย่างมีสติและมีการวางแผนอย่างเป็นมากกว่าหลายประเทศในยุโรป เพราะพลังงานไม่ใช่แค่สินค้าโภคภัณฑ์ แต่คือรากฐานของความมั่นคงแห่งรัฐโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนอุตสาหกรรม เสถียรภาพเศรษฐกิจ หรือคุณภาพชีวิตของประชาชน ล้วนผูกโยงกับราคาพลังงานอย่างแยกไม่ออก
การรักษาความสัมพันธ์กับ รัสเซีย จึงไม่ใช่เรื่องของการเลือกข้าง หากแต่เป็นการยึดหลักผลประโยชน์เชิงโครงสร้าง ฮังการีเลือกพลังงานที่เข้าถึงได้จริง มีเสถียรภาพ และมีต้นทุนที่แข่งขันได้ มากกว่าการตัดสินใจเชิงสัญลักษณ์ที่อาจทำให้ต้นทุนภายในประเทศพุ่งสูงโดยไม่จำเป็น ซึ่งย่อมส่งผลกระทบต่อประชาชนอย่างหลีกหลี่ยงไม่ได้
เมื่อเทียบกับบางประเทศที่ประกาศลดการพึ่งพารัสเซีย แต่กลับต้องหันไปนำเข้าพลังงานผ่านช่องทางอื่นในราคาที่สูงกว่า หรืออ้อมผ่านตลาดที่มีต้นทุนซ่อนเร้นมากขึ้น แนวทางของฮังการีจึงสะท้อนความตรงไปตรงมาทางเศรษฐศาสตร์ ไม่ใช่ทำให้ประเทศชาติและประชาชนเดือดร้อนจากภาพลักษณ์พยาบามปั้นแต่งให้ดูดี
ท่ามกลางสมรภูมิความขัดแย้งที่แผ่ขยายไปทั่วภูมิภาคยุโรป วิกเตอร์ ออร์บาน นายกรัฐมนตรีฮังการี ได้ขีดเส้นทางเดินที่สวนกระแสโลกตะวันตกด้วยการประกาศจุดยืนให้ฮังการีเป็นประเทศที่สนับสนุนสันติภาพอย่างเต็มตัว โดยเขาวางรากฐานความคิดบนความเชื่อที่ว่า มาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการโหมประเคนความช่วยเหลือทางทหารให้แก่ยูเครนนั้น ไม่ใช่หนทางสู่ทางออก แต่กลับเป็นฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้กงล้อแห่งสงครามหมุนต่อไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ทั้งยังทวีความเสี่ยงที่จะดึงเอาความขัดแย้งนี้ให้ลุกลามกลายเป็นสงครามในระดับที่กว้างเกินจะควบคุม ด้วยเหตุนี้ ฮังการีจึงเลือกที่จะปิดประตูรับการส่งมอบอาวุธทุกรูปแบบ โดยปฏิเสธทั้งการส่งยุทโธปกรณ์ของตนเองและการอนุญาตให้อาวุธเหล่านั้นเคลื่อนย้ายผ่านพรมแดน เพื่อรักษาพื้นที่ของตนให้พ้นจากวงจรแห่งความรุนแรง

ในสายตาของออร์บาน สถานะอธิปไตยของยูเครนในปัจจุบันถูกมองผ่านเลนส์ที่หม่นหมองและเต็มไปด้วยความกังขา เขาตั้งคำถามอย่างตรงไปตรงมาว่ายูเครนยังคงเป็นรัฐที่ปกครองตนเองได้จริงหรือไม่ ในเมื่อลมหายใจทางเศรษฐกิจและการทหารเกือบทั้งหมดต้องพึ่งพิงน้ำเลี้ยงจากโลกตะวันตกเพียงอย่างเดียว ออร์บานถึงกับเปรียบเปรยยูเครนในภาพที่น่าสลดใจว่าเป็นเหมือน “ดินแดนไร้เจ้าของ” ที่กำลังถูกพายุสงครามจากรัสเซียกระหน่ำซัดเพื่อเปลี่ยนให้กลายเป็นซากปรักหักพังที่ปกครองไม่ได้ ซึ่งหมายถึงการทำลายรากฐานเพื่อให้ยูเครนหมดสภาพในการเป็นส่วนหนึ่งของขั้วอำนาจอื่นอย่างถาวร
อย่างไรก็ตาม แม้เขาจะวิพากษ์วิจารณ์ยูเครนอย่างรุนแรง แต่ในมิติทางยุทธศาสตร์ ออร์บานกลับมองว่ายูเครนมีบทบาทสำคัญที่ขาดไม่ได้ในฐานะ “รัฐกันชน” สำหรับความมั่นคงของฮังการี เพราะการมียูเครนคั่นกลางระหว่างพรมแดนฮังการีและรัสเซียคือเกราะกำบังที่จำเป็นยิ่งยวดในทางภูมิรัฐศาสตร์ นโยบายของเขาจึงเป็นการเดินหมากที่ซับซ้อน คือการพยายามรักษาการมีอยู่ของยูเครนไว้เพื่อความปลอดภัยของตนเอง ในขณะเดียวกันก็ปฏิเสธที่จะเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามกอบกู้ยูเครนด้วยวิธีทางการทหารที่เขามองว่ารังแต่จะทำให้บ้านใกล้เรือนเคียงแห่งนี้พังทลายลงเร็วกว่าเดิม
ล่าสุด ความสัมพันธ์ระหว่างฮังการีกับยูเครน ได้ยกระดับความตึงเครียดจนกลายเป็นการเผชิญหน้าทางการทูตและพลังงานอย่างรุนแรง โดยศูนย์กลางของความขัดแย้งอยู่ที่ข้อพิพาทเกี่ยวกับท่อส่งน้ำมัน Druzhba ซึ่งลุกลามไปสู่มาตรการตอบโต้ด้านพลังงานและการระงับความช่วยเหลือทางการเงินที่สำคัญ
เนื่องจากการการขนส่งน้ำมันรัสเซียต้องผ่านท่อ Druzhba ซึ่งพาดผ่านยูเครนไปยังฮังการีและสโลวาเกีย แต่ยูเครนระงับการส่งน้ำมันผ่านท่อดังกล่าว โดยอ้างความเสียหายจากการโจมตีด้วยโดรนของรัสเซียในช่วงปลายเดือนมกราคม 2026 อย่างไรก็ตาม ฮังการีมองว่าการซ่อมแซมถูกถ่วงเวลาโดยเจตนา เพื่อใช้เป็นเครื่องมือกดดันทางการเมือง

ความขัดแย้งจึงยกระดับทันที เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2026 วิกเตอร์ ออร์บาน นายกรัฐมนตรีประกาศกร้าวว่าฮังการีจะทยอยหยุดส่งก๊าซไปยังยูเครนจนกว่าน้ำมันจะกลับมาไหลอีกครั้ง ทั้งที่ในปี 2025 ฮังการีเป็นแหล่งนำเข้าก๊าซอันดับหนึ่งของยูเครน พร้อมกันนั้น ออร์บานยังสั่งระดมกำลังทหารเพื่อปกป้องโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน และกล่าวหาว่ายูเครนมีแผนก่อกวนระบบพลังงานของฮังการี
แรงกดดันไม่ได้หยุดอยู่แค่ด้านพลังงาน แต่ถูกขยายเข้าสู่เวทีการเงินและการทูต โดยฮังการีใช้สถานะใน EU เป็นเครื่องมือสำคัญในการต่อรอง ทั้งการขัดขวางเงินกู้มูลค่า 90,000 ล้านยูโร ที่ EU เตรียมสนับสนุนยูเครน โดยผูกเงื่อนไขเข้ากับการฟื้นฟูการส่งน้ำมัน รวมถึงการร่วมกับสโลวาเกียสกัดมาตรการคว่ำบาตรรัสเซียชุดที่ 20 ของสหภาพยุโรป ความตึงเครียดยิ่งปะทุมากขึ้นเมื่อรวมกับเหตุการณ์เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ที่เจ้าหน้าที่ฮังการีเข้าตรวจรถหุ้มเกราะของยูเครน 2 คัน และยึดเงินสดกับทองคำรวมราว 82 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งวลาดีมีร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน ประณามว่าเป็น การปล้นแบบโจร ขณะที่ฝ่ายฮังการีโต้กลับว่าเป็นการสอบสวนการฟอกเงินที่เชื่อมโยงกับมาเฟียสงคราม
อย่างไรก็ตาม วิกฤตความสัมพันธ์ครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน หากแต่ซ้อนทับอยู่บนรากปัญหาที่ยืดเยื้อมานาน ทั้งข้อพิพาทเรื่องสิทธิของชาวฮังการีราว 150,000 คนในแคว้น Zakarpattia โดยเฉพาะประเด็นกฎหมายภาษาในระบบการศึกษา ความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่ย้อนกลับไปถึงปี 1939 เมื่อฮังการีบุก Carpatho-Ukraine ซึ่งยังถูกหยิบมาใช้ในวาทกรรมชาตินิยม ตลอดจนเหตุการณ์ในเดือนพฤษภาคม 2025 ที่ยูเครนจับกุมผู้ต้องสงสัยเป็นสายลับฮังการี 2 รายในพื้นที่เดียวกัน ยิ่งตอกย้ำความไม่ไว้วางใจระหว่างสองประเทศ
ขณะนี้ ผู้นำ EU กำลังเพิ่มแรงกดดันต่อฮังการีให้ยุติการวีโต้ โดยบางฝ่ายมองว่าท่าทีของออร์บานคือการทรยศต่อสหภาพยุโรปอย่างร้ายแรง สะท้อนให้เห็นว่าสถานการณ์ความขัดแย้งนี้ได้ก้าวข้ามข้อพิพาทด้านพลังงานไปสู่เกมอำนาจหลายชั้นที่ผสานทั้งพลังงาน การเงิน การเมือง และประวัติศาสตร์เข้าด้วยกันอย่างซับซ้อน และยังไม่มีสัญญาณว่าจะคลี่คลายในระยะเวลาอันใกล้

เมื่อมองปลายทางของความตึงเครียดทั้งหมดนี้ จะเห็นได้ชัดว่าสนามต่อสู้ที่แท้จริงอาจไม่ได้อยู่เพียงที่ท่อพลังงานหรือโต๊ะเจรจาใน EU เท่านั้น หากแต่กำลังเคลื่อนเข้าสู่สนามเลือกตั้งภายในฮังการีเองโดยตรง การเลือกตั้งรัฐสภาที่จะมีขึ้นในวันที่ 12 เมษายน 2026 ซึ่งนับเป็นครั้งที่ 10 นับตั้งแต่ปี 1990 จึงไม่ได้เป็นเพียงกระบวนการทางประชาธิปไตยตามวาระ แต่คือจุดตัดสำคัญที่ชี้ชะตาทิศทางของประเทศในสมการอำนาจยุโรป
ในบริบทนี้ ท่าทีแข็งกร้าวของวิกเตอร์ ออร์บาน ที่มีต่อยูเครน ตั้งแต่การใช้พลังงานเป็นเครื่องมือกดดัน การวีโต้เงินช่วยเหลือ ไปจนถึงการเผชิญหน้าทางวาทกรรม ย่อมไม่ได้เป็นเพียงนโยบายต่างประเทศ หากยังเป็นกลยุทธ์การเมืองภายในที่มุ่งตอกย้ำภาพผู้นำผู้ปกป้องผลประโยชน์ชาติท่ามกลางแรงกดดันจากภายนอก
ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่สื่ออย่าง Politico Europe จะนิยามการเลือกตั้งครั้งนี้ว่าเป็น “การเลือกตั้งที่สำคัญที่สุดของสหภาพยุโรปในปี 2026” เพราะผลลัพธ์ที่ออกมา จะไม่ได้สะเทือนแค่การเมืองในบูดาเปสต์ แต่จะกำหนดด้วยว่า ฮังการีจะยังคงเล่นเกมต่อรองด้วยความขัดแย้งต่อไป หรือจะปรับสมดุลกลับเข้าสู่แนวร่วมของยุโรป
ท้ายที่สุด วิกฤตพลังงานที่เริ่มต้นจากท่อ Druzhba จึงอาจจบลงที่หีบบัตรเลือกตั้ง และนั่นคือจุดที่การเมืองภายในประเทศหลอมรวมเข้ากับภูมิรัฐศาสตร์ยุโรปอย่างแยกไม่ออก
The Hungarian Playbook ชาติอยู่เหนือฉันทามติ พลังงานอยู่เหนืออุดมการณ์
บทบาทของผู้นำที่แข็งแกร่งอย่างวิกเตอร์ ออร์บาน ทำให้ฮังการีกลายเป็นตัวแปรสำคัญในสหภาพยุโรปอย่างชัดเจน โดยชี้ให้เห็นว่าชาติสำคัญกว่าฉันทามติ ฮังการีมองว่า EU ไม่ใช่รัฐบาลกลางที่จะสังให้ใครหันซ้ายหันขวาได้ แต่เป็นเวทีเจรจาเพื่อผลประโยชน์ รวมถึงฮังการียังย้ำชัดพลังงานคือชีวิต ไม่ใช่อุดมการณ์ ในกรณี สงครามรัสเซีย-ยูเครน ฮังการีที่ยืดเยื้อยาวนานเข้าสู่ปีที่ 5 การยืนกรานรักษาความสัมพันธ์กับรัสเซีย เพราะต้องพึ่งพาพลังงานโดยตรง ขณะที่การใช้สิทธิยับยั้งป็นอาวุธต่อรองที่มีประสิทธิภาพ แม้ฮังการีไม่ได้ปฏิเสธ EU แต่ก็ไม่รีรอที่ต่อรองทุกครั้ง เพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง ทำให้ภาพของฮังการีที่ปรากฎคือ ประเทศเล็กที่หาญกล้าไม่ยอมไหลตามกระแส และทำให้ทั้ง EU ต้องหยุดคิด
ในโลกที่หลายประเทศเลือกจะเคลื่อนตัวไปตามฉันทามติของกระแสหลัก ฮังการีกลับเลือกยืนอยู่ในจุดที่ต่างออกไป ไม่ใช่เพราะต้องการต่อต้านเพื่อแปลกแยก แต่ด้วยเงื่อนไขทางยุทธศาสตร์ที่มีเหตุผลรองรับอย่างชัดเจน การใช้สิทธิยับยั้งจึงกลายเป็นเครื่องมือในการบีบให้คู่เจรจาต้องหันกลับมารับฟัง และยอมเปิดพื้นที่ให้กับผลประโยชน์ของประเทศที่อาจถูกมองข้าม
ดังนั้น การยืนหยัดอย่างแน่วแน่ในสถานะที่อาจดูโดดเดี่ยว จึงไม่ใช่ความดื้อดึง หากคือการใคร่ครวญว่าจะใช้อำนาจที่ตัวเองอย่างมีสติอย่างไร เพราะในบางจังหวะของประวัติศาสตร์การไม่เห็น “ช้างขี้ ขี้ตามช้าง” อาจเป็นหนทางที่ชาญฉลาด และเพื่อหลีกเลี่ยงต้นทุนอันสูงลิ่วที่อาจต้องชำระในวันข้างหน้า
หากพินิจพิเคราะห์ลึกลงไปในหน้าประวัติศาสตร์ยุโรป จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีหาได้เป็นเพียงอดีตมหาอำนาจที่ล่มสลายไปพร้อมกับสงครามโลกครั้งที่หนึ่งเท่านั้น แต่กลับเป็นรากฐานสำคัญที่กำหนดทิศทางของยุโรปกลางมาจนถึงปัจจุบัน ในฐานะรัฐพหุวัฒนธรรมที่เคยรวมชาติพันธุ์อันหลากหลายไว้ภายใต้ระบบเศรษฐกิจและโครงข่ายคมนาคมร่วมกัน ความยิ่งใหญ่ในอดีตได้ทิ้งมรดกทางปัญญาและสถาปัตยกรรมที่สง่างามไว้เป็นดีเอ็นเอของภูมิภาค ทว่าสำหรับฮังการีในปัจจุบัน มรดกที่สำคัญที่สุดกลับไม่ใช่เพียงความรุ่งเรืองของปราสาทราชวัง แต่คือจิตวิญญาณแห่งอธิปไตยและบาดแผลจากสนธิสัญญาทรียานงที่ทำให้ชาติสูญเสียดินแดนไปมหาศาล ความทรงจำเหล่านี้ได้หล่อหลอมให้ฮังการีกลายเป็นประเทศที่แม้จะมีขนาดเล็กลงแต่กลับเต็มเปี่ยมไปด้วยศักดิ์ศรีและจุดยืนที่แน่วแน่
ในโลกยุคหลายขั้ว ฮังการีเลือกที่จะไม่เดินตามฉันทามติของสหภาพยุโรปแบบหลับหูหลับตาว่าตามกัน แต่กลับใช้ชั้นเชิงทางการทูตและศิลปะการต่อรองเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติอย่างตรงไปตรงมา โดยเฉพาะการดำเนินนโยบายพลังงานที่ยึดโยงกับความเป็นจริงทางเศรษฐกิจมากกว่าอุดมการณ์ฉาบฉวย การยืนหยัดรักษาความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์กับรัสเซียผ่านโครงการนิวเคลียร์และก๊าซธรรมชาติ จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของตัวเลข แต่คือการประกาศก้องว่าอธิปไตยในศตวรรษที่ 21 คือความสามารถในการเลือกจังหวะและทิศทางของตัวเองเพื่อความอยู่รอดของประชาชน ดังนั้น แม้ภาพลักษณ์มหาอำนาจทางทหารจะจางหายไปตามกาลเวลา แต่ฮังการีกลับพิสูจน์ให้เห็นว่าความยิ่งใหญ่ครั้งใหม่นั้นวัดกันที่ความลุ่มลึกทางปัญญาและการไม่ยอมศิโรราบต่อกระแสหลักเพียงเพื่อต้องการการยอมรับ ส่งผลให้บทบาทของฮังการีในเวทีโลกวันนี้ กลายเป็นบทเรียนสำคัญที่ย้ำเตือนว่า ชาติที่รู้จักรากเหง้าและกล้าเขียนบทของตัวเองเท่านั้น จึงจะสามารถยืนหยัดได้อย่างสง่างามและมีเอกราชอย่างแท้จริงในท่ามกลางความผันผวนของภูมิรัฐศาสตร์โลก
ที่มา :
- Hungary’s Paks 2 nuclear power plant officially under construction
- EU summit: Hungary holds Ukraine aid ransom over Druzhba oil











