สำหรับอุตสาหกรรมหรือวงการอื่น การรุกคืบเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ AI หรือ Artificial Intelligent อาจทำให้เกิดความกังวลในทำนองว่า AI จะเข้ามาแย่งงานมนุษย์ หรือหากใครมองในแง่บวก อาจมองเห็นแง่ดีว่า AI มาช่วยให้มนุษย์ทำงานง่ายขึ้น ที่สุดแล้ว คำถามที่ควรถามขึ้นอย่างเป็นกลาง น่าจะเป็น เทคโนโลยี AI ช่วยอะไรได้บ้าง
ช่วยทำให้แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ทุกคนทำงานง่ายขึ้น เป็นเครื่องมือในการคิดค้นอุปกรณ์และวิทยาการใหม่ทางการแพทย์ ช่วยประหยัดต้นทุนที่ใช้ในการศึกษา วิจัย และนำไปใช้กับคนทุกเพศ ทุกวัย ในสังคมได้อย่างเท่าเทียม …น่าจะเป็นคำตอบที่ตอบได้เลยทันที
อย่างไรก็ตาม การพัฒนาการแพทย์และการสาธารณสุขให้ไปถึงจุดที่วงการแพทย์ทั่วโลกปรารถนาและตั้งใจ โดยใช้ AI ช่วย นั้น จะต้องมีการวางแผนนโยบายโดยคำนึงถึงปัจจัยต่างๆมากมาย
และปัจจัยที่เป็น key success ของภารกิจนี้ ก็เช่น การวางระบบเชื่อมต่อข้อมูลการให้บริการทางการแพทย์และสาธารณสุขที่ไร้พรมแดน ไร้รอยต่อ จากแพทย์ สู่ผู้ป่วยในโรงพยาบาล แผนกเภสัชกรรม ห้องแล็บ ที่ทุกฝ่ายสามารถเรียกดูข้อมูลนั้นได้เมื่อต้องตัดสินใจให้การรักษา ดูแล ผู้ป่วย เพื่อช่วยชีวิตผู้ป่วยได้ทันการณ์
อ้างอิงตามบทความล่าสุด ที่ตีพิมพ์ลงในเว็บไซต์ World Economic Forum เรื่อง “AI will improve healthcare and cut costs – if we get these 4 things right” ผู้เขียนบทความนี้ชี้ให้เห็นว่า AI ช่วยอะไรบ้าง มีส่วนในความสำเร็จของการพัฒนาการแพทย์และการสาธารณสุขอย่างไร
ลดการใช้เอกสารเก็บข้อมูล แทนที่ด้วยการจัดเก็บข้อมูลยุคดิจิทัล เทคโนโลยี AI ช่วยอะไรได้บ้าง ?
ได้เวลาปรับเปลี่ยนระบบการบันทึกข้อมูลทางการแพทย์ สาธารณสุข เป็นเอกสาร แล้วนำ AI เข้ามาเป็นผู้ช่วย ในรูปแบบของโปรแกรม หรือ Tools ที่มาช่วยในการเก็บ จัดระเบียบ ข้อมูลของผู้ป่วย รวมถึงข้อมูลที่จำเป็นทางการแพทย์ทั้งหมดให้เป็นรูปแบบของไฟล์บน Cloud ของสถาบัน โรงพยาบาล และหน่วยงาน นั้นๆ เพื่อง่ายต่อทุกฝ่ายในองค์กร เวลาที่ต้องการเรียกใช้ก็สามารถล็อคอินเข้าไปหาในระบบ cloud ขององค์กรเลย
นอกจากนั้น หากหน่วยงานสุขภาพใด ต้องการจัดระเบียบข้อมูลทั้งหมดขององค์กรเสียใหม่ ก็อาจใช้หลักการของ Big Data ซึ่งเป็นการรวบรวมข้อมูลทั้ง Structured ที่เก็บในรูปแบบของโครงสร้างตารางข้อมูลและ Unstructured ข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือ text ยาวๆ รูปภาพ และ วิดีโอต่างๆ มาทำการประมวลวิเคราะห์ข้อมูลและนำไปใช้ประโยชน์
มีตัวอย่างที่เกิดขึ้นในหน่วยงานสุขภาพหลายแห่งทั่วโลก ที่ประสบความสำเร็จในการลงทุน ลงแรง ปรับเปลี่ยนระบบการจัดเก็บข้อมูลของหน่วยงาน ด้วยการยืมมือ AI ผู้ช่วย มาช่วยจัดการข้อมูลมหาศาลนี้ โดยเฉพาะการสร้างระบบ Private Cloud ขององค์กรที่มีส่วนช่วยลดงานด้านการบริหารของแพทย์ ทำให้แพทย์มีเวลาในการรักษาผู้ป่วยมากขึ้น
นอกจากนั้น ข้อดีของการใช้ AI มาเป็นผู้ช่วยจัดการเรื่องข้อมูลนี้ คือ ข้อมูลที่ถูกจัดเก็บไว้ในระบบ Dataขององค์กร จะได้รับการอัพเดตอัตโนมัติ เป็น real-time data ที่สามารถนำไปใช้งานได้ทันที ลดข้อผิดพลาดที่เกิดจากการตัดสินทางการแพทย์ได้

แอปพลิเคชันมือถือ เชื่อมคุณหมอ คนไข้ ให้ใกล้กันมากกว่าเดิม
เมื่อมีการจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบแล้ว แน่นอนว่า สิ่งต่อไปที่ต้องคำนึงถึงคือ การเข้าถึงแหล่งข้อมูลที่เก็บไว้นั้นก็ต้องสะดวกด้วย และวิธีแรกๆที่ควรคิดถึง คือการเข้าถึงข้อมูลผ่านแอปพลิชันมือถือ หรือสมาร์ทโฟนให้ได้ เพราะมีข้อมูลทางสถิติล่าสุดว่าคนยุคนี้เข้าถึงข้อมูลหลายอย่าง และยอมรับวิธีในการเข้าถึงผ่านโมบายล์แอปพลิเคชันสูงถึง 98.7 เปอร์เซ็นต์
โดยการเข้าถึงข้อมูลทางการแพทย์ที่ทำได้ผ่านแอปพลลิเคชันมือถือนี้มีจุดเด่น คือ ข้อมูลนั้นย่อมจะถูกจัดเก็บอยู่ในระบบ ต้องทำการกดเพื่อเลือกใช้แอปพลิเคชันมือถือนั้น ด้วยรหัสผ่านจึงจะดูข้อมูลนั้นได้ จึงมีความปลอดภัยในระดับหนึ่ง
นอกจากนั้น อีกวิธีหนึ่ง ที่จะเข้าถึงข้อมูลทางการแพทย์นี้ได้ แม้ว่าคุณจะไม่ได้เชื่อต่อกับระบบอินเทอร์เน็ต (offline) หรือสัญญาณอินเทอร์เน็ตนั้นไม่ดี คือ การพัฒนาระบบ Edge Computing แทนที่จะเอาข้อมูลไปประมวลผลบนอินเตอร์เน็ต (WAN) แบบระบบคลาวด์ ก็เอาไปประมวลผลบน LAN (Local Area Network) ซึ่งหากทำได้ ย่อมตอบโจทย์การนำระบบจัดเก็บข้อมูลแบบดิจิทัลนี้ไปใช้ในพื้นที่ทุรกันดาร ชนบท ที่ไม่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ตได้อย่างดี

ปรับทัศนคติคนทำงาน แล้วประยุกต์ใช้ AI ช่วย
ในกระบวนการสร้างอัลกอริทึ่มใหม่ของการวางระบบการแพทย์และสาธารณสุข ต้องมั่นใจว่า บุคลากรทางการแพทย์ทุกคนที่ร่วมก่อการนั้นควรต้องทำด้วยความตั้งใจดีไร้ซึ่งอคติต่อ AI ที่มาช่วยติดตั้งระบบนี้ เนื่องจาก ตราบใดที่ยังมีอคติในการดำเนินการ แน่นอนว่า AI หรือระบบต่างๆที่ถูกปรับเปลี่ยนนั้น จะไม่ได้ถูกใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
ดังนั้น คนทำงานจึงควรยึดมั่นที่เป้าประสงค์ของการพัฒนาระบบ AI ช่วยทำให้การแพทย์และการสาธารณสุขนั้นทำให้เกิดการเข้าถึงบริการทางสาธารณสุขของประชาชน ทุกเพศ ทุกวัย ทุกหนแห่ง ช่วยลดช่องว่าง สร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงบริการทางสาธารณสุขได้ถ้วนหน้า
นอกจากนั้น กลไกของ AI ไม่ได้มีบทบาทแค่ในการรวบรวมและจัดระเบียบข้อมูลทางการแพทย์และสาธารณสุขเท่านั้น แต่ด้วยเทคโนโลยีนี้ยังสามารถแปลงองค์ความรู้ทางการแพทย์ที่เป็นความรู้ทั่วไป ให้นำมาใช้ประโยชน์เฉพาะทาง รักษาอาการเจ็บป่วยส่วนบุคคลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ด้วยกลไกเป็นขั้นตอน ตั้งแต่การเปลี่ยนผ่านข้อมูลทางการแพทย์ที่จัดเก็บ มาแจกแจง นำมาวิเคราะห์กับบริบทของอาการเจ็บป่วยที่แตกต่าง ร่วมกับงานวิจัย กรณีศึกษาของอาการป่วยที่คล้ายคลึงกัน เพื่อมาประมวลผลเป็นข้อเท็จจริงที่แม่นยำนำมาใช้เป็นแนวทางการรักษาผู้ป่วยให้มีอาการดีขึ้นได้นั่นเอง

AI ช่วย ทลายข้อจำกัดเรื่องพรมแดนขององค์ความรู้ทางการแพทย์
ต้องยอมรับว่า ข้อมูลและองค์ความรู้เกี่ยวกับการแพทย์และการสาธารณสุขนั้นมีขนาดมหาศาล และมีข้อจำกัดในศาสตร์ทางการแพทย์ อย่างศาสตร์การแพทย์ตะวันตก ศาสตร์การแพทย์ตะวันออก ก็แตกต่างกันแล้ว แต่ กลไกของ AI มีแนวโน้มที่จะช่วยบูรณาการข้อมูลของศาสตร์การแพทย์ ที่อาจจะมีข้อจำกัดเรื่องการสื่อสาร ภาษา และแนวคิด ด้วยเทคโนโลยีการประมวลผลอัจฉริยะ กระทั่งทำให้ได้ข้อมูลที่นำมาใช้ประโยชน์ในการรักษาผู้ป่วยได้อย่างดีที่สุด
ที่มา : https://www.weforum.org/agenda/2018/08/ai-will-improve-healthcare-and-cut-costs-of-we-get-this-right
อ่านเรื่องการพัฒนาบุคลากรทางการแพทย์ จากมุมมองอาจารย์แพทย์ กันต่อ
ความต้องการบุคลากรเพื่อพัฒนา การแพทย์ครบวงจร และ การสาธารณสุข ในพื้นที่ EEC












