สัมภาษณ์พิเศษ “คุรุการศึกษาไทย” ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ไพฑูรย์ สินลารัตน์ : “เราต้องเลิกใช้ Solution เดียวกับการแก้ปัญหาทุกอย่าง”

หากเอ่ยชื่อ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ไพฑูรย์ สินลารัตน์ ในแวดวงการศึกษาไทย เชื่อว่า ไม่มีใครปฏิเสธนาม อดีตคณบดีคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และอดีตประธานคุรุสภา หรือคณบดีวิทยาลัยครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ท่านนี้


ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ไพฑูรย์ สินลารัตน์
เรียกได้ว่า ลูกศิษย์ของ “อาจารย์ไพฑูรย์” สายการศึกษาในสังคมไทยนั้น มีเต็มบ้านเต็มเมือง
นอกจากผลงานวิชาการด้านการศึกษา โดยเฉพาะ “การอุดมศึกษา” ที่ท่านได้ทำมาตลอดชีวิต ซึ่งมีอย่างมากมาย
ไม่ว่าจะเป็นงานสอน ประธานที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ผู้ทรงคุณวุฒิทั้งระดับอุดมศึกษาและบัณฑิตศึกษา หรือบทบาทการเป็นกรรมการสภามหาวิทยาลัยหลายแห่ง
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การผลิตงานวิจัย ตำราวิชาการ โดยเฉพาะหนังสือจำนวนมากแล้ว
การรับบทองค์ปาฐก วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ ก็เป็นบทบาทที่ส่งอิทธิพลในแวดวงการศึกษาไทยมาอย่างยาวนานเช่นกัน
SALIKA ได้รับเกียรติอย่างสูงจาก “ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ไพฑูรย์ สินลารัตน์” มาให้ความคิดเห็น เพื่อเติมเต็มสถานการณ์แวดวงการศึกษาไทยในปัจจุบัน

ถาม: อยากให้อาจารย์คาดการณ์สถานการณ์ในระดับสากล ว่าด้วยการจัดการศึกษายุคหลัง COVID ครับ

ตอบ: ผมคิดว่า เมื่อเกิดวิกฤตการณ์ใหญ่ๆ ในทุกครั้งที่สถานการณ์ผ่านไปหรือจบลง จะเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ขึ้นเสมอ จะมากหรือจะน้อยแตกต่างกันไปตามบริบท แต่จะต้องเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างแน่นอน โดยเฉพาะเหตุการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ครั้งนี้
ประการแรก ในด้านเนื้อหา คนจะเห็นความสำคัญกับข้อมูลด้านสุขภาพมากขึ้น และจะนำข้อมูลเหล่านั้นมาทำความเข้าใจมากขึ้น
ประการที่ 2 คนเราจะหันไปศึกษาเรื่องอนาคตของโลกของสังคมมากขึ้น
ประการที่ 3 เนื้อหาที่เกี่ยวกับเรื่องใกล้ตัวของเรา จะได้รับความสนใจมากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องสุขภาพ หรือความเป็นความตาย
ประการที่ 4 การจัดการศึกษานับจากนี้ จะมีการสอนให้ผู้เรียนสามารถช่วยเหลือตนเองมากขึ้นในทุกๆ ด้าน

e-Education

โดยเฉพาะด้านการเรียนรู้โดยตนเอง หรือ Self-Directed Learning และเด็กๆ จะเป็นผู้วางอนาคตของตัวเขาเองมากขึ้น

ประการที่ 5 นับจากนี้ เราจะเห็นมนุษย์หันมาร่วมมือกันมากขึ้นในทุกๆ เรื่อง
ในด้านวิธีการ การจัดการเรียนการสอนจะเป็นไปในแนวทาง Blended Learning มากขึ้น โดยเฉพาะการผสมผสานการจัดการเรียนรู้ระหว่าง Online Learning กับ Face-to-Face Learning
แม้ในปัจจุบัน จะดูเหมือนว่าครูส่วนใหญ่ถนัดสอนแบบ Face-to-Face มากกว่า ทว่า การสอนแบบ Online ก็จะต้องถูกเพิ่มสัดส่วนให้มากขึ้นไปเรื่อยๆ ด้วย

ถาม: นิตยสาร Newsweek ฉบับใหม่คาดการณ์ว่า วิกฤต COVID ครั้งนี้ จะส่งผลให้นักศึกษาจบใหม่ว่างงานมากถึง 25 ล้านคน

ตอบ: แนวโน้มก็น่าจะเป็นเช่นนั้น เพราะธุรกิจหลายอย่างก่อนเกิด COVID ก็เห็นว่าเศรษฐกิจไม่ดีทั่วโลกอยู่แล้ว ยิ่งมาเจอ COVID ก็เท่ากับมีปัญหาใหม่ ที่ใหญ่และรวดเร็วเสริมเข้ามาอีก บริษัทต่างๆ จึงคงไม่มีการเพิ่มตำแหน่งงานใหม่

ถาม: อาจารย์คิดว่าสถาบันการศึกษาจะมีส่วนช่วยผู้เรียนให้ปรับตัวรับสถานการณ์ดังกล่าวอย่างไรครับ

ตอบ: สถาบันการศึกษาเองก็ยังเอาตัวไม่รอดเลย (หัวเราะ) ผมคิดว่า แวดวงการศึกษาคงต้องปรับกระบวนทัศน์ครั้งใหญ่ ต้องศึกษาแนวโน้มลักษณะงานหรืออาชีพของอนาคต ต้องเตรียมและสร้างหลักสูตรใหม่ๆ ขึ้นมารองรับสถานการณ์ที่ไม่คาดฝัน เช่น COVID
ผมคิดว่าระบบการศึกษายุคต่อจากนี้จะเป็นโลกของหลักสูตรระยะสั้นที่สอดคล้องกับสถานการณ์มากขึ้น เน้นสอนให้ผู้เรียนสามารถปฏิบัติได้ทันที ทำได้จริง แก้ปัญหาได้จริง สถาบันการศึกษาโดยเฉพาะระดับอุดมศึกษาต้องปรับตัวครั้งใหญ่ ต้องเรียนรู้ความเปลี่ยนแปลงของโลก เน้นช่วยเหลือผู้เรียนเป็นหลัก โดยเฉพาะการสร้างทักษะการเป็นผู้ประกอบการ


ถาม: ผมคิดว่าหลักสูตรเกี่ยวกับการสาธารณสุขจะ Boom มาก

ตอบ: คนจะสนใจเยอะขึ้น จากเดิมเราก็ผลิตนิสิตด้านนี้ยังไม่เพียงพอกับความต้องการอยู่แล้ว โดยเฉพาะเราเข้าสู่ยุคสังคมผู้สูงวัย ยิ่งมาเจอ COVID ก็ยิ่งทำให้หลักสูตรด้านนี้ได้รับความสนใจมากขึ้น

ถาม: อาจารย์คิดว่าทางกระทรวงศึกษาธิการยังมีมาตรการรองรับยุคหลัง COVID อย่างไรบ้างครับ

ตอบ: ผมว่าตอนนี้ทาง ศธ.เองก็คงยังงงๆ เพราะสถานการณ์มันเร็วมาก และผลกระทบครั้งนี้ก็กว้างและหนักมาก ก็น่าเห็นใจเขา แต่ปัญหาเดิมของ ศธ.คือการปรับตัวที่ล่าช้า จุดนี้ผมคิดว่าต้องเปลี่ยนแปลง แต่ก็เห็นใจเขาอย่างที่บอก เพราะผู้เรียนมีความหลากหลายมาก โรงเรียนมีหลายกลุ่ม และมีบริบทที่แตกต่างกันมาก ปัญหาของแต่ละกลุ่มไม่เหมือนกัน ศธ.เลือกกลุ่มยาก ทำอย่าง กระทบอย่าง
แต่ผมคิดว่าแนวทางแก้ปัญหาน่าจะเป็นการให้อิสระกับทางจังหวัดในการจัดการศึกษาตามบริบทของพื้นที่ ตรงนี้ผมว่าช่วยแก้ปัญหาได้ เพราะท้องถิ่นจะรู้บริบทของตนเอง ว่าควรทำอะไรก่อนหลัง เขามีประสบการณ์องค์ความรู้เพื่อบริหารจัดการในพื้นที่ของตัวเอง เปิดให้เขาจัดหลักสูตรให้สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น
ส่วนกลางต้องวางโครงสร้างพื้นฐานให้ครอบคลุมรองรับสถานการณ์แบบนี้เอาไว้ ต้องปรับกระบวนทัศน์ ต้องเตรียมการ ใช้ COVID เป็น Model นอกจากโครงสร้างพื้นฐานก็มอบงบประมาณให้จังหวัดเขาไปบริหารจัดการเอง ให้ท้องถิ่นเข้าดูแลกันเอง ให้เขาตัดสินใจเอง เราต้องเลิกใช้ Solution เดียวกับการแก้ปัญหาทุกอย่าง

การเรียนแบบ Online

ถาม: เกี่ยวกับการเรียนแบบ Online ขณะนี้หลายคนบอกว่า ไม่ห่วงความพร้อมของเด็ก ห่วงความพร้อมของครูมากกว่า

ตอบ: ครูพร้อมก็มี มีมากด้วย แต่เขาไม่เชื่อ เขาเชื่อเรื่องสอนแบบ Face-to-Face ไม่ใช่เขาไม่พร้อม คือคนไม่พร้อมก็อาจมีอยู่ คือไม่มีสมรรถนะ แต่ก็เป็นส่วนน้อย ส่วนใหญ่ผมคิดว่าครูพร้อม แต่เขาไม่เชื่อ และก็มีจำนวนหนึ่งเชื่อ แต่ไม่ยอมลงทุน
ศธ.ต้องช่วยเขา เรื่องโครงสร้างพื้นฐาน ต้องเตรียมการ และแก้ปัญหาเรื่องความพร้อม ผมเชื่อว่าครูพร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ครูพร้อมรวมกลุ่ม แลกเปลี่ยนเรียนรู้ สอนกันเอง แนะนำกันเองอยู่แล้ว
ครูเองก็มีบริบทหลากหลาย โรงเรียนมีหลายกลุ่ม มีความแตกต่างกันอย่างที่ผมบอกไปตอนแรก ดังนั้น เราต้องเปิดกว้างให้เขาบริหารจัดการให้สอดคล้องกับบริบท การผลิตครูก็ต้องอิงกับบริบทให้มากที่สุด จุดนี้จะช่วยแก้ปัญหาได้

โควิด-19 เร่งให้การศึกษาและครูผู้สอนต้องเร่งปรับตัว เปลี่ยนกระบวนทัศน์ให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลง

ถ้าไม่ใช่ Tablet PC “การศึกษาไทย” มีช่องทางเรียนรู้อะไรบ้าง? (ตอนแรก)

เมื่อไวรัสโควิด-19 ผลักเด็กให้พึ่งพา ‘การเรียนออนไลน์’ การพลิกโฉมภาคการศึกษาโลกในอุดมคติ ควรเป็นอย่างไร?

e-Education ทางออกการศึกษาไทย สู้ภัย COVID-19

เมื่อ ‘วิกฤตโควิด’ ทำให้การเรียนหยุดชะงัก จะเสริมการเรียนรู้ด้วย ‘เทคโนโลยีการศึกษา’ อย่างไรให้สร้างสรรค์และเท่าเทียม