เกือบ 100 ปีนับตั้งแต่ RadioShack ได้ก่อตั้งขึ้น ผ่านยุคตกต่ำดำดิ่ง ผ่านยุครุ่งเรืองเฟื่องฟู เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ เผชิญหน้ากับความเปลี่ยนแปลง จนกระทั่ง “สูงสุดคืนสู่สามัญ” ในปัจจุบัน
แน่นอน, ด้วยอายุอานามเหยียบศตวรรษ RadioShack ย่อมกำเนิดขึ้นก่อน Apple Computer ของ Steve Jobs ที่ตั้งขึ้นมาเพียง 40 กว่าปี
แน่นอนว่า แฟน SALIKA ที่เคยดูภาพยนตร์ “Steve Jobs: อัจฉริยะเปลี่ยนโลก” ย่อมได้ผ่านหูผ่านตาคำว่า RadioShack มาแล้ว อย่างน้อย 1 ฉาก
ด้วยรากที่หยั่งลึกและเสาเข็มที่แข็งแกร่ง องค์กร RadioShack จึงเป็นเสมือน “ตั้วเฮีย” หรือ “พี่ใหญ่” ในสายตา Steve Jobs
ขณะที่เขามอง IBM และ Microsoft หรือ Intel เป็นเพียง “โซ้ยตี๋” หรือ “น้องเล็ก” เท่านั้น
RadioShack ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1919 เปิดตัวด้วยการเป็นทั้ง “เจ้าของสินค้า” และ “ผู้ให้บริการ” ผลิตภัณฑ์ Hi-tech ในทวีปอเมริกาเหนือมาอย่างต่อเนื่องและยาวนาน
ในยุคแรกเริ่ม เมื่อต้นทศวรรษที่ 1920 RadioShack ผลิตสินค้าตรงตามชื่อก่อตั้งของเขา นั่นก็คือ “วิทยุ”
RadioShack สร้างสินค้าประเภท “วิทยุ” ทั้ง “วิทยุสื่อสาร” และ “วิทยุ” ในความหมายที่คนทั่วไปคุ้นชิน นั่นคือ “วิทยุ” สำหรับฟังเพลงและข่าวสารตามบ้านเรือน
กลางทศวรรษที่ 1930 RadioShack นำบริษัทฯ เข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นนิวยอร์ก หรือ NYSE ด้วยสินค้าและบริการเกี่ยวกับ “วิทยุ” ทุกชนิดภายใต้ “LOGO สีแดง” ของ RadioShack
พร้อมๆ กับการสร้าง “หน้าร้าน” เพื่อจำหน่ายสินค้า House Brand “ยี่ห้อ” RadioShack พวกเขาได้เปิดแผนกให้บริการประกอบและซ่อมบำรุง “วิทยุ” รวมถึงบริการจัดส่งอุปกรณ์ที่เกี่ยวเนื่องทั่วประเทศ ตลอดทศวรรษที่ 1950
และโดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการเปิดตัว Citizens’ Band Radio หรือ CB Radio “วิทยุคลื่นสั้น” ซึ่งขายดีมากในช่วงต้นทศวรรษที่ 1960
กว่าที่กลางทศวรรษที่ 1970 ก่อนโลกจะได้รู้จักกับ “เครื่องคอมพิวเตอร์” ที่พวกเขาผลิตขึ้นเอง ภายใต้รหัส TRS-80 อันโด่งดัง
RadioShack นั้น สร้างชื่อด้วยการผลิต “เครื่องคิดเลข” สำหรับงานวิศวกรรมมาก่อน
ทว่า TRS-80 กลับ Hot Hit มากกว่า
ตอนที่ TRS-80 ออกมาใหม่ๆ มูลค่าหุ้นของ RadioShack ดีดตัวขึ้น “ติดเพดาน” เหตุผลหลักก็คือ TRS-80 มีกระแสตอบรับที่ดีมาก ท่ามกลาง The Big 4 หรือ “ยักษ์ 4 ตน” คือ IBM Apple HP และ DEC
TRS-80 ปลุก “กระแสหน้าร้าน” ให้กับ RadioShack ส่งผลให้พวกเขาแตกไลน์สินค้าและบริการออกมาอีกมากมาย และต่อเนื่อง
ควบคู่ไปกับการสร้าง Workshop ภายในร้าน ซึ่งหมายถึง การขายอุปกรณ์อิเล็คทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องพร้อมไปกับการบริการให้คำปรึกษาในการประกอบ ติดตั้ง และซ่อมบำรุง
RadioShack ประกาศเปิดตัว Computer Notebook หรือ Laptop ภายใต้รหัส Model 100 ในต้นทศวรรษที่ 1980
ค.ศ. 1984 มวลมนุษยชาติยังไม่รู้จัก “โทรศัพท์มือถือ” และแม้ ค.ศ. นั้น จะเป็นปีทองของ Apple ที่เขย่าโลกด้วย Apple II หรือ “แอปเปิ้ล ทู”
ทว่า RadioShack มองการณ์ไกลไปกว่านั้น ด้วยการเปิดธุรกิจรับจัดจำหน่าย “โทรศัพท์เคลื่อนที่” ในร้าน RadioShack ทุกสาขา พร้อมๆ กับการบุกเบิกทำตลาด “จานดาวเทียม”
กลางทศวรรษที่ 1990 มีการเปิด Section ใหม่ในร้าน RadioShack คือธุรกิจ “แบตเตอรี่” สำหรับเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์
มีสินค้าวางขายที่นั่นมากมาย ทั้ง “แบตมือถือ” “ถ่านชาร์ต” “ถ่ายไฟฉาย” ฯลฯ แถมยังมีบริการ “ซ่อมแซม” “รับชาร์ตไฟ” และ “รับเทิร์นแบต” เสื่อมสภาพอีกด้วย
ทั้งหมดนี้ ชี้ให้เห็นว่า RadioShack นั้นมีความเป็น “องค์กรนวัตกรรม” อย่างไม่ต้องสงสัย!
ทว่า กลางทศวรรษที่ 2000 ขณะที่โลกกำลังสนุกสนานกับ “โทรศัพท์มือถือ” และกำลังมุ่งหน้าสู่ยุคทองของ Smart Phone
แต่ RadioShack กลับซอยเท้าอยู่กับที่ด้วยการยังคงจำหน่ายสินค้าและให้บริการ ตาม Model ธุรกิจแบบเดิมๆ
ที่เรียกเสียงฮือฮาได้เล็กน้อยก็ตอนที่พวกเขาแตกไลน์ไปจับธุรกิจผลิตสว่านเคลื่อนที่ แจ็คไร้สาย และพัดลมมือถือ!
แต่ถ้าพูดถึงวงการ Smart Phone ที่กลายมาเป็นธุรกิจหลักของ “โลกยุค 4.0” แล้ว
เมื่อต้นทุนของอุปกรณ์การผลิต Smart Phone มีแนวโน้มลดต่ำลงเรื่อยๆ กอปรกับมี “ผู้เล่นหน้าใหม่” ทยอยเบียดแทรกขึ้นมาเรื่อยๆ หากดูเหมือนว่า RadioShack จะยังไม่ขยับตัว
ปลายทศวรรษที่ 2000 RadioShack ยังคงปักหลักกับโครงสร้างทางธุรกิจแบบเดิมๆ ของตนด้วยการเปิดโปรแกรม “รับเทิร์น” สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ทุกชนิด ควบคู่ไปกับการรับซ่อมแซมเครื่องไม้เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
และที่สำคัญที่สุดก็คือ RadioShack ยังคงเดินหน้าทำหน้าที่ให้คำปรึกษาสำหรับการบำรุงรักษาอุปกรณ์ไฟฟ้านานาชนิด
ขณะเดียวกันพวกเขาก็ยังคงรับจัดจำหน่าย Smart Phone และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องอยู่เหมือนเดิม ทั้งๆ ที่บรรดา “ผู้เล่นหน้าใหม่” ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด
เพียงเพราะ RadioShack หวังจะเห็นผู้คน “มีความรู้” และสามารถ “ซ่อมแซมอุปกรณ์ไฟฟ้าได้เอง” ในเวลาอันรวดเร็ว
พร้อมกับได้รับสินค้าและบริการใน “ราคามิตรภาพ”
ที่สำคัญก็คือลูกค้าสามารถนำผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช้แล้วมา “เทิร์น” จะได้ไม่ทิ้ง “ขยะอิเล็คทรอนิกส์” ให้เป็นภาระของโลก
ในขณะที่ “โลกแห่งความเป็นจริง” อันแสนโหดร้ายได้สร้าง “มนุษย์พันธุ์ใหม่” ผู้ไม่สนใจกับ “ความปรารถนาดีใดๆ” ของใครหน้าไหนทั้งสิ้น
ไม่มีอีกแล้วคำว่า Brand Loyalty หรือ “ความภักดีในตราสินค้า” ร้านไหน “ของถูกกว่า” ก็เฮโลกันไปร้านนั้น
ในขณะที่บรรษัทยักษ์ใหญ่ทั้งหลายได้พากันทุ่มทุนสร้างกับการทำ CSR ผมคิดว่า ธุรกิจของ RadioShack นี่แหละคือ CSR ตัวจริง
เพราะเขาทำธุรกิจไปพร้อมกับการปลูกจิตสำนึกทางสังคม
RadioShack หวังจะเห็นผู้คน “มีความรู้” และสามารถ “ซ่อมแซมอุปกรณ์ไฟฟ้าได้เอง” ในเวลาอันรวดเร็ว
พร้อมกับได้รับสินค้าและบริการใน “ราคามิตรภาพ”
ที่สำคัญก็คือลูกค้าสามารถนำผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช้แล้วมา “เทิร์น” จะได้ไม่ทิ้ง “ขยะอิเล็คทรอนิกส์” ให้เป็นภาระของโลก
ผิดก็แต่ว่า RadioShack นั้นเป็น “ผู้มาก่อนกาล” หรือพูดอีกแบบก็คือ “เกิดผิดยุคผิดสมัย”
อย่างไรก็ดี RadioShack ที่กำลังก้าวสู่ “ปีที่ 100” ใน ค.ศ. 2021 ปัจจุบัน พวกเขาปรับตัวด้วยการเปิดเว็บไซต์ www.radioshack.com เพื่อ “ให้บริการทุกอย่างเกี่ยวกับอิเล็คทรอนิกส์”
เป็นทั้ง “การปรับตัว” และการ “ยืนหนึ่ง” ในสถานะ “องค์กรนวัตกรรม”
เพราะหากเราดูคำจำกัดความของคำว่า “องค์กรนวัตกรรม” ที่ Max McKeown (2008) นักวิชาการด้าน “องค์กรนวัตกรรม” ได้กล่าวว่า
“องค์กรนวัตกรรม” หมายถึง องค์กรที่มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงกระบวนการทางความคิดเพื่อก่อให้เกิดสิ่งใหม่ที่แตกต่างและเป็นประโยชน์
โดยการนำความรู้ ทักษะ และความคิดริเริ่มสร้างสรรค์มาผสมผสานกับความสามารถทางด้านการบริหารจัดการของผู้บริหาร เพื่อนำองค์กรในรูปแบบใหม่ แล้ว
จะเห็นได้ว่า RadioShack แห่งนี้ คือ “องค์กรนวัตกรรม” ตัวจริงครับ!
