ตอนนี้ประเทศที่เป็นผู้นำด้านนวัตกรรมอวกาศกำลัง Disrupt โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ 2 อย่าง คือ ‘เรื่องช่องทางสื่อสารข้อมูล’ กับ ‘เรื่องการบอกตำแหน่ง’ ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
นับจากปี 2020 เป็นต้นไป น่าจะเกิดการ Disruption ขนานใหญ่ทีเดียว ซึ่งผู้ใช้อย่างเราอาจจะไม่รู้ แต่คนในวงการตื่นเต้นกันมาก เพราะมันจะไปสู้กันดุเดือดด้วย ‘ดาวเทียม’ บน ‘อวกาศ’
- เรื่องช่องทางสื่อสารข้อมูล
1. ในยุค IoT ที่กำลังมา จะมีเซ็นเซอร์จำนวนมากเป็นพันๆ ล้านที่ต้องการจะเชื่อมต่อ-ส่งข้อมูล
โดยตอนนี้มีหลายเจ้ากำลังลงทุนส่ง ดาวเทียมจิ๋ว (cubesat) ขนาดประมาณฝ่ามือ ขึ้นไปโคจรใกล้พื้นโลก ทำให้สัญญาณจากเซ็นเซอร์ IoT ส่งข้อมูลขึ้นไปถึงดาวเทียมได้
2. หลายเจ้าที่ว่า เช่น ดาวเทียมที่เขาเปิดเผย Source Code เพื่อให้คนเอาไปพัฒนาเป็นดาวเทียมเพื่อส่งเองได้
เช่น FOSSA [1] หรือที่ทำเป็นเชิงพาณิชย์แล้วก็มี Myriota [2] ซึ่งผมลองนับๆ ดู ก็เห็น 4-5 รายอยู่ แข่งขันกันมากเพราะเขาเชื่อกันว่า ตลาดเซ็นเซอร์กำลังจะเติบโตอีกหลายพันล้านชิ้น
โมเดลธุรกิจก็มีตั้งแต่ ออกมาตรฐาน, source code และ blueprint ตรงกลาง แล้วให้นักลงทุนที่สนใจ มาลงทุนส่งดาวเทียมเอง (คนออกมาตรฐานยินดีรับจ้างทำให้) แล้วนำเข้ามาในเครือข่ายเดียวกัน หรือเป็นรายเดียวที่ลงทุน โดยไม่เปิดเทคโนโลยี ไม่เปิดมาตรฐาน แต่เราไปเช่าโดยจ่ายค่า data package ได้
3. ฝั่งพวกเราผู้ใช้จะเห็นว่าราคา (ค่าสื่อสาร) ที่ต้องจ่ายสำหรับส่งข้อมูล IoT ถูกลง
ในขณะเดียวกัน ก็มีความยุ่งยากในการใช้งานและซ่อมบำรุงน้อยลง ซึ่งก็เป็นเรื่องสำคัญสุดสำหรับพวกเรา
- เรื่องการบอกตำแหน่ง
4. อันนี้สำคัญมาก เพราะข้อมูลทุกอย่างทั้งที่มาจากคนและที่มาจากเซ็นเซอร์ ล้วนต้องการรู้ว่ามาจากพิกัดอะไร
โดยเฉพาะอุปกรณ์พวก GPS ซึ่งทำหน้าติดตามสิ่งที่เคลื่อนที่ได้ทั้ง มนุษย์ รถยนต์ รถบรรทุก เรือ รถไฟ เครื่องบิน ตู้สินค้า ฯลฯ
5. GPS ก็มีมานานแล้วนี่นา แล้วมันจะ Disrupt ยังไง?
ตอนนี้ยักษ์ใหญ่อย่าง จีน อินเดีย ญี่ปุ่น ยุโรป ต่างก็ยิงดาวเทียมของตัวเองขึ้นฟ้า แข่งกับ GPS ของอเมริกา ทีนี้ประเด็นสำคัญคือ จีน ยิงดาวเทียมเยอะมาก (ของจีนเรียก BeiDou)
ถ้าดูในเอเชียแปซิฟิกจะมีกว่า 20 ดวง ซึ่งเยอะกว่า GPS ที่มีแค่ประมาณ 10 ดวง (ต่างกันเท่าตัว!!)
6. ในกรณีเลวร้ายที่สุด ถ้าอเมริกาสอยดาวเทียม BeiDou ของจีนร่วงสัก 10 ดวง?
ระบบของจีนก็ยังอยู่ได้ แบบทัดเทียมกับอเมริกา!!! คือ ถ้ายิงกันหมัดต่อหมัด จีนจะมีกำลังสำรองเยอะกว่า
7. นอกจากเรื่องจำนวนดาวเทียมแล้ว ค่าพิกัดจาก GPS ในอดีตมักจะผิดพลาด ประมาณ 10 เมตร
แต่ตอนนี้ จีน (และประเทศอื่นๆ) กำลังส่งดาวเทียมเฉพาะ เพื่อปล่อยค่าปรับแก้ออกมาด้วย (ปล่อยฟรี) ทำให้ต่อจากนี้ไป ค่าพิกัดจาก GPS (และค่ายอื่นๆ) จะใกล้ค่าความจริงมากขึ้น คือผิดพลาดแค่ 1-2 เมตร
8. เมื่อพิกัดแม่นขึ้น ย่อมทำให้คุณภาพของข้อมูลดีขึ้น
เช่น ติดตามตำแหน่งการจอดรถตามป้าย รถเข้าอู่ หรือทำให้ซอฟต์แวร์สามารถคาดเดาได้แม่นขึ้นว่า ผู้ใช้กำลังเดินเท้า ปั่นจักรยาน หรือขับรถ
9. นอกจากนี้ ยังมีการปรับปรุงสัญญาณดาวเทียมให้กินไฟน้อยลงด้วย
เพื่อสนับสนุนอุปกรณ์พวกเซ็นเซอร์ IoT ที่ต้องการรู้พิกัดตัวเอง แต่กินไฟน้อยๆ อยู่ได้นานขึ้น
ดาวเทียม IoT โคจรสูงจากพื้นโลกประมาณ 100-200 กม. แต่จีนยังไม่ได้สร้างและใช้งานในขณะนี้
10. ยิ่งไปกว่านั้น เหล่าประเทศยักษ์ใหญ่พวกนี้กำลังพัฒนาค่าปรับแก้ที่เป็นรุ่นใหม่ขึ้นไปอีก เรียกว่า PPP (Precise Point Positioning)
แปลง่ายๆ ว่า จากที่ผิดพลาด 1-2 เมตร จะแม่นยำขึ้นอีก เหลือต่ำกว่า 50 เซนติเมตร!! ซึ่งตรงนี้น่าจะเห็นในอีก 1-2 ปีข้างหน้า
สงครามการค้ายุค disruption เดี๋ยวนี้ต้อง back กันด้วยเทคโนโลยี ที่แม่นขึ้น ถูกลง เร็วขึ้น แข่งขันกันช่วงชิงตลาด
โดยที่ทั้งจีนและอเมริกาคงขับเคี่ยวกันไปอีกยาวและหนักหน่วงขึ้นเรื่อยๆ
และจะไม่ใช่แค่ครอบครองตลาดออนไลน์ คลาวด์ หรือ 5G บนภาคพื้น แต่ต้องครองอวกาศด้วย!!!
ที่มา :
[1] https://fossa.systems/fossasat-1
[2] https://myriota.com
บทความเกี่ยวกับการพัฒนานวัตกรรมอวกาศในประเทศไทยที่คุณอาจสนใจ
ฝันให้ไกลแล้วไปให้ถึง ‘SPACE INNOPOLIS’ สานฝันไทยทั้งชาติ ด้วยนวัตกรรมจากเทคโนโลยีอวกาศฝีมือคนไทย
‘อุตสาหกรรมอวกาศ’ 1 ใน 10 S curve อุตสาหกรรมเป้าหมาย แต้มต่อดันไทยสู่ Aerospace Hub แห่งอาเซียน
