จะดึงลูกกลับจากเมืองนอกมาอยู่ใกล้ตัว ก็เสียดายระบบการศึกษาของที่โน่น

ดิฉันเป็นพยาบาล สามีเป็นแพทย์เกษียณแล้วทั้งคู่ ลูกคนเล็ก (ตอนนี้ 18 ปี) เรียนที่ ร.ร…………………. (การศึกษาทางเลือก) จนจบ ม.2 จากนั้นขอไปเรียนที่ออสเตรเลีย ไปพักกับครอบครัวน้าชาย (น้องแท้ๆ ของดิฉัน)

ลูกเป็นเด็กขยันและเป็นเด็ก perfectionist เขาเรียน ร.ร.คาทอลิก ได้คะแนนดีอันดับต้นๆ แต่ไม่ถึงกับ genius ช่วงปีที่ผ่านมาเรียนหนักมาก การบ้านเยอะสุดๆ นอนตี 2-3 ประจำ

เคยเตือนเขาเรื่องนอนดึกเกิน เขาบอกขอเต็มที่แค่ปีนี้ อีก 2 เดือนก็จบ ม.ปลาย (yr.12) แล้ว ไม่งั้นที่อุตส่าห์ทุ่มเทมาตั้งแต่ yr.9 มันจะเสียของ

ขอเล่าทีละประเด็นนะคะ

1) ดิฉันกับสามีอายุค่อนข้างมาก (หกสิบกว่า) อยากมีโอกาสอยู่ใกล้ๆ ลูกในช่วงบั้นปลายของชีวิต

2) เนื่องจากปัญหาเรื่องโควิด มองว่าการเดินทางบ่อยจะเพิ่มความเสี่ยงจากเดิม (ที่มีอยู่แล้วไม่ว่าจะเป็นเรื่องอุบัติเหตุ, Hijack) ให้มากขึ้นไปอีก ซึ่งเรื่องโควิด เมืองไทยกลับน่าอยู่กว่าในด้านสาธารณสุข จากผลงานป้องกันการระบาดของโควิดได้ดีเยี่ยม เวลามีปัญหาเรื่องสุขภาพสามารถเข้าถึงบริการได้ดีกว่า

3) มองว่าทักษะชีวิตมีความสำคัญ การเรียนรู้ไม่ได้มีแค่ในมหาวิทยาลัยเท่านั้น แต่เขาคงเริ่มคุ้นชินกับความเป็นอยู่ กับ culture ที่ออสเตรเลียแล้ว และมีกลุ่มเพื่อนที่นิสัยดีมีคุณภาพ รักเรียน และเรียนเก่ง ประมาณ 5-6 คน (ลูกเริ่มมีแนวคิดแบบฝรั่ง) แต่ไม่ถึงกับติดเพื่อน

4) มองว่าเมืองไทยน่าอยู่ อาหารการกินอุดมสมบูรณ์ ทำไมเราถึงปล่อยให้ลูกต้องไปอดๆ อยากๆ (น้องชายดูแลได้ดีระดับหนึ่งค่ะ) ต้องทนกินขนมปังแห้งๆ แข็งๆ ทุกวัน ในขณะที่พ่อแม่กินอาหารเอร็ดอร่อยทุกมื้อ

แต่ในความคิดของลูก คือ เขาเสียดาย เพราะอยู่ในระบบการศึกษาของที่โน่นแล้ว อยู่ๆ จะทิ้งไปก็น่าเสียดาย และท่าทางเขาเริ่มชินกับความมีระเบียบของสังคมทางโน้น ซึ่งดิฉันคิดว่า ถ้าเขาเรียนมหาวิทยาลัยที่โน่นมีแนวโน้มว่า เขาจะอยู่ทำงานที่โน่นต่อ โอกาสที่จะกลับมาอยู่ไทยคงน้อยลงเรื่อยๆ

มีเพื่อนผู้หญิงที่เป็นหมอฟัน (อายุเท่าดิฉัน) ซึ่งลูกได้เรียนห้องเดียวกันกับลูกของดิฉัน แต่ไปเรียนต่อที่ญี่ปุ่นตั้งแต่ ม.3 เพื่อนคนนี้กลับมองว่า เราไม่ควรไปโน้มน้าวลูก เพราะจะทำให้ลูกลังเล เกิดอาการผูกติดกันระหว่างแม่ลูก ควรให้เขาเป็นคนตัดสินใจเองอย่างอิสระ และในสายตาเด็กสมัยนี้ ถ้าต้องกลับมาเรียนและทำงานกับพวกหัวโบราณไดโนเสาร์แบบที่เป็นอยู่ เขาคงไม่มีความสุข

(ปกติดิฉันคุยกับลูกแทบทุกวันทางวิดีโอคอล มีอะไรก็แลกเปลี่ยนกัน ไม่มีความลับต่อกัน เล่าความคิดทัศนคติที่มี เช่น เรื่องเรียนมหาวิทยาลัย ก็พูดถึงข้อดีข้อเสียระหว่างมหาวิทยาลัยในไทยกับที่ออสเตรเลีย และเคยสรุปตอนท้ายกับลูกว่า แล้วแต่เขาตัดสินใจ ไม่ว่าลูกอยู่ไหน แม่ก็จะไปอยู่ใกล้ๆ ลูก แต่ก็แอบคิดว่า อายุเราไม่ใช่วัยที่จะต้องไปเริ่มปรับตัวเข้ากับสถานที่ใหม่ๆ แล้ว) 

อยากขอคำแนะนำจากคุณหมอว่า เราควรจะผลักดันลูกต่อไปดี หรือควรให้เขากลับมาเรียนที่ไทย สามีบอกว่า ตอนนี้เรียนที่ไหนก็ตกงานเหมือนกัน ส่วนตัวดิฉันคิดว่า เขาอยากไปเรียนเราก็สนับสนุนเขาเต็มที่ 4 ปี กับการผจญภัยในโลกกว้างน่าจะเพียงพอแล้ว อยากได้อยู่เป็นครอบครัวพ่อแม่ลูก หรือดิฉันกำลังพยายามดึงให้เขากลับเข้ามาอยู่ใน comfort zone ซึ่งมันไม่ใช่การใช้ชีวิตในวัยนี้ของลูกที่กำลังเสาะหาตัวตน คือลูกก็ไม่ได้แสดงตัวชัดเจนว่า อยากเป็นอะไร อยากเรียนคณะอะไร รู้แต่ถนัดคณิต-วิทย์ คงเลือกแนววิศวะ ถ้ากลับมาไทยคงเข้าเรียนเทคโนโลยีธนบุรีภาคอินเตอร์เพราะใกล้บ้าน และได้ practice มากกว่า theory และลูกก็บอกด้วยว่า เหตุผลเดียวที่อยากกลับมาไทยเพราะจะได้อยู่กับแม่

สุดท้ายนี้ ขอกราบขอบพระคุณคุณหมอล่วงหน้านะคะ รอคำตอบจากคุณหมอค่ะ

ด้วยความเคารพอย่างสูง

ตอบครับ

1. หน้าที่ของพ่อแม่คือ เลี้ยงดูลูกให้เติบโตจนพ้นอก เหมือนนกเลี้ยงลูกที่มีเป้าหมายให้ลูกบินออกจากรังไปให้ได้ สามารถไปใช้ชีวิตของตัวเองได้อย่างมีความสุขเต็มศักยภาพที่ตนเองมี และหากเป็นประโยชน์ต่อโลกด้วยก็ยิ่งดี ไม่ใช่เลี้ยงลูกเพื่อมาอยู่เป็นเพื่อนเรายามแก่นะครับ นั่นเป็นการเลี้ยงลูกแบบ “เลี้ยงต้อย” หรือ “ลงทุน” แล้วหวังได้กำไรคืนมา ไม่ใช่เลี้ยงแบบเมตตาธรรมซึ่งเป็นการให้โดยไม่มีเงื่อนไข คุณอยากอยู่ใกล้ลูก นั่นเป็นธรรมดาและโอเค ถ้าลูกเขาอยากมาอยูใกล้คุณ นั่นก็โอเค แต่ถ้าเขาไปติดลมที่อื่น ไม่มาอยู่ใกล้คุณ นั่นก็ควรจะโอเคด้วยนะ 

2. ที่สามีคุณบอกว่าเรียนอะไรก็ตกงานเหมือนกันหมด นั่นก็เป็นเรื่องจริง เพราะต่อไปหุ่นยนต์ AI จะแทนที่ทุกอาชีพหมด แต่ประเด็นสำคัญคือ คนเราไม่ได้เกิดมาเพื่อทำงานนะ คนเราเกิดมาเพื่อใช้ชีวิตให้ได้เต็มศักยภาพที่ตนเองมี ดังนั้นไม่ต้องไปพะวงว่าเขาจะตกงานไม่ตกงาน ขอให้เขาได้ใช้ชีวิตเต็มศักยภาพที่เขามีก็พอแล้ว ศักยภาพนี้ผมหมายความรวมถึงศักยภาพในการใช้ชีวิตภายนอกและศักยภาพใน คือการสำรวจค้นหาภายในว่าแท้จริงแล้ว การเกิดมาเป็นคนทำอะไรได้มากกว่านี้บ้าง

3. ที่อยากให้ลูกมาอยู่เมืองไทยเพราะโควิด-19 บ้าง เพราะการจี้เครื่องบินบ้างนั้น เป็นความคิดกังวลที่ไร้สาระมาก โลกจากนี้ไปจะไม่มีอะไรเหมือนเดิม จะมีแต่เรื่องบ้าๆ ครั้งแล้วครั้งเล่า และส่วนใหญ่คุณจะคาดไม่ถึง ส่วนที่คุณคาดถึงนั้นจิ๊บจ๊อย ความสามารถที่จะอยู่ได้ในสภาพที่ไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น ไม่เคยอยู่มาก่อน เรียกว่า creativity นั่นแหละที่คนในยุคจากนี้เป็นต้นไปต้องมี รวมทั้งตัวคุณด้วย

4. ที่อยากให้ลูกมาอยู่เมืองไทยเพราะเมืองไทยน่าอยู่ที่สุด อาหารอร่อยที่สุดนั้น นั่นเป็นความเห็นของคุณซึ่งเป็นคนไทยอยู่ที่เมืองไทยนะ ไม่นานมานี้ ผมพบกับคนอินเดียคนหนึ่ง เขาบอกผมว่า อินเดียเป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุดในโลกและเขาจะไม่ย้ายไปอยู่ประเทศอื่นเด็ดขาด คือการที่เราอยู่ที่ไหนแล้วเห็นว่าที่นั่นดีที่สุดเป็นเรื่องที่ดีนะ เพราะแสดงว่าเราปรับตัวเข้ากับสถานที่และยอมรับสภาพรอบตัวเราได้ง่ายซึ่งเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของ creativity จึงถือเป็นคุณสมบัติที่ดี แต่ประเทศก็ดี เส้นแบ่งเขตก็ดี ไม่ใช่สิ่งที่มีอยู่จริง และการเป็นมนุษย์ที่แท้จริงนั้นไม่ได้เป็นพลเมืองของประเทศไหน จะพูดว่าเป็นพลเมืองของจักรวาลนี้ก็ว่าได้

คุณอย่าไปบ้าจี้ไปกับสมมุติบัญญัติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องประเทศ ชาติ ศาสนา ผิวพรรณ ความบ้าแบบนั้นทำให้มนุษย์เราต้องรบราฆ่าฟันกันมาจนทุกวันนี้ ลูกเขาอยากจะอยู่ที่ไหนในจักรวาลนี้ ก็ช่างเขาเถอะ ให้คุณคิดเสียใหม่ว่า เขาเป็นพลเมืองของจักรวาลนี้ เขาจะได้ไม่ identify ตัวเองกับสมมุติบัญญัติอันคับแคบใดๆ แบบคนรุ่นเรา ด้วยมีพลเมืองอย่างนี้ ภายหน้าโลกมันอาจจะสงบยิ่งกว่ายุคสมัยของเราก็เป็นได้

5. กล่าวโดยสรุป ตอนนี้มันเลยเวลาที่คุณจะไปตัดสินอนาคตแทนลูกแล้ว ต้องปล่อยให้เขาตัดสินเอง เว้นเสียแต่ว่า คุณเงินหมด นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้าคุณยังมีเงินส่งเสีย เขาอยากอยู่ที่ไหน อยากทำอะไร ก็ปล่อยเขาไปเถอะครับ มันเรื่องของเขา ไม่ใช่เรื่องของคุณอีกต่อไปแล้ว

เรื่อง : นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์