ในบรรดาสารพัดอาหารเสริม – สมุนไพรที่โฆษณาผ่านช่องทางต่างๆ ว่า กินแล้วดีต่อสุขภาพ กระแสของ ถั่งเช่า ดูจะมาแรงและได้รับความนิยมอย่างมาก แต่จะดีต่อสุขภาพหรือไตของผู้บริโภคหรือไม่นั้น SALIKA ชวนอ่านบทความให้ความรู้ “สมุนไพรรักษาโรคไต สิ่งที่ควรรู้และข้อควรระวัง” โดย น.อ.นพ.พงศธร คชเสนี อายุรแพทย์โรคไต โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช
สมุนไพรรักษา “โรคไต” มีเรื่องอะไรที่ควรระวัง
ปัจจุบันมีการโฆษณาถึ งสรรพคุณของยาสมุนไพรหลายชนิด ว่าสามารถรักษาโรคไตเรื้อรังให้ ดีขึ้นหรือกลับมาเป็นปกติได้ ซึ่งสมุนไพรดังกล่ าวประชาชนสามารถซื้อหาได้โดยง่ าย ทั้งในรูปแบบดั้งเดิ มและนำมาแปรรูปเป็นแคปซูล หรือในรูปแบบต่างๆ ทำให้คนไข้อาจจะมีความสงสัยอยู่ ว่า
- จะลองใช้ผลิตภัณฑ์
อาหารเสริมสมุนไพรต่างๆ เพื่อช่วยรักษาโรคไตได้ หรือไม่? - จะมีข้อเสียอะไรหรือเปล่า?
ในประเด็นนี้ สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ร่วมกับเครือข่ายองค์ กรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง ได้ยืนยันว่า ในปัจจุบัน ยังไม่มีสมุนไพรตัวไหนที่มีข้ อมูลหลักฐานทางงานวิจัยหรื อการบันทึกมากเพียงพอที่แสดงถึ งประโยชน์ในการรักษาโรคไตได้อย่ างมั่นใจ การนำมาใช้จึงอาจทำให้เกิดโทษต่ อผู้ป่วยโรคไตได้ เนื่องจาก
1) ไตเป็นอวัยวะที่สามารถเกิดอั
นตรายจากการใช้ยาและสารต่างๆ ได้ง่าย ซึ่งยาสมุนไพรส่วนใหญ่ยังไม่มี ข้อมูลเกี่ยวกับขนาดยาที่ เหมาะสมในผู้ป่วยโรคไต 2) สมุนไพรที่ไม่ได้มาตรฐานอาจมี
สารปนเปื้อน เช่น โลหะหนัก 3) สมุนไพรอาจมีสารปลอมปน เช่น ยาแก้ปวด สเตียรอยด์
4) สมุนไพรและพืชบางชนิดมีพิษต่
อไตโดยตรง หรือทำให้เกิดผลเสียในผู้ป่ วยโรคไตได้ เช่น ไคร้เครือ (Aristolochia) ทำให้เกิดไตวายเรื้อรังและมะเร็ งทางเดินปัสสาวะ, มะเฟือง (Star fruit) ทำให้เกิดไตวายเฉียบพลัน, ปอกะบิด (East Indian screw tree) ทำให้การทำงานของไตผิดปกติ, ชะเอมเทศ (Licorice) ทำให้เกิดความดันโลหิตสูง, น้ำลูกยอ (Morinda citrifolia L) ทำให้โพแทสเซียมในเลือดสูง 5) สมุนไพรยังอาจมีปฏิกิริยาระหว่
างยา (drug interaction) กับยาประจำที่แพทย์สั่งซึ่ งอาจลดประสิทธิภาพหรือเกิดพิ ษของยาขึ้นได้


ไขข้อข้องใจเรื่องสรรพคุณของ “ถั่งเช่า”
สำหรับสมุนไพรอีกชนิด คือ ถั่งเช่า ซึ่งมีแพร่หลายอย่ างมากในประเทศไทย มีทั้งศิลปิน ดารา นักแสดง พิธีกรต่างๆ เป็นผู้แนะนำสินค้าบนโซเชียลมีเดียนั้น สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยขอยืนยั นว่า
จากองค์ความรู้ที่มีข้อพิสู จน์ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ในปั จจุบันยังไม่มีข้อมูลที่ สามารถสรุปได้อย่างชัดเจนว่า ถั่งเช่ามีประโยชน์จริงในผู้ป่ วยโรคไต เนื่องจากมีเพียงข้อมูลการศึ กษาในสัตว์ทดลอง แต่ไม่มีหลักฐานการศึกษาที่ดี เพียงพอที่จะพิสูจน์ได้ว่า ถั่งเช่ามีประโยชน์กับไตในมนุ ษย์และการศึกษาส่วนใหญ่ไม่ได้ รายงานของอาการที่ไม่พึงประสงค์ ของถั่งเช่าอีกด้วย

ส่วนถั่งเช่าที่มีการศึกษาในมนุ ษย์นั้น ส่วนใหญ่เป็น ถั่งเช่าจากทิเบต (Cordyceps sinensis) ที่เกิดในธรรมชาติซึ่งมีราคาสู งมาก การศึกษาส่วนใหญ่ใช้เวลาเพียง 1-6 เดือนเท่านั้น จึงไม่สามารถทราบถึงผลดี และผลเสียในระยะยาวได้ และยั งพบว่าผลิตภัณฑ์ถั่งเช่าทิ เบตบางส่วนมีโลหะหนักในปริมาณสู ง ซึ่งจะมีผลเสียต่อไตในระยะยาว

ปัจจุบัน ถั่งเช่าที่ขายอยู่ส่
วนใหญ่เป็น ถั่งเช่าสีทอง (Cordyceps militaris) ที่เพาะเลี้ยงขึ้นในฟาร์ม โดยใช้อาหารเลี้ยงแบบต่างๆ ทำให้ถั่งเช่าแต่ละชนิดที่ถู กเพาะเลี้ยงในแต่ละวิธีผลิ ตสารออกฤทธิ์ที่แตกต่างกันมาก และส่วนใหญ่ยังไม่มีการศึ กษาทดลองในมนุษย์ การนำมาใช้จึงอาจทำให้เกิดโทษต่ อผู้ป่วยโรคไตได้ง่าย และแพทย์โรคไตยังพบอุบัติการณ์ การเสื่อมของไตหลังจากผู้ป่ วยโรคไตเรื้อรังรั บประทานถั่งเช่าอยู่บ่อยครั้ง
โดยสรุป การที่ผู้ป่วยโรคไตเรื้ อรังลองทานยาสมุนไพรรั กษาโรคไตนั้น น่าจะมีโทษมากกว่าประโยชน์ และต้องอย่าลืมว่าผู้ป่ วยเหล่านี้มี ค่ าการทำงานของไตลดลงอยู่แล้ว การรักษาที่ดีที่สุด คื อการดูแลปฏิบัติตัวอย่างเหมาะสม เพื่อชะลอการเสื่อมของไตให้ช้ าที่สุด รวมทั้งหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เพิ่มความเสี่ยงต่อไตทั้งหมด

เรื่อง : น.อ.นพ.พงศธร คชเสนี อายุรแพทย์โรคไต โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช
เรื่องสุขภาพกับสมุนไพร ยังมีอีกหลายแง่มุมน่ารู้ที่น่าอ่านเสริม
ฟังความจริงจากแพทย์โรคไต สมุนไพรรักษาโรคไต ได้หายขาดจริงหรือ ?
‘เกลือสมุนไพรโซเดียมต่ำ’ งานวิจัยลงจากหิ้งสู่ห้าง ทางเลือกเพื่อสุขภาพ ตอบโจทย์เทรนด์อาหารอนาคต











