ในช่วงนี้คงไม่มีข่าวใดเป็นที่สนใจของผู้คนมากไปกว่าข่าวคราวในแวดวงการศึกษาไทย ที่แม้จะเป็นข่าวด้านลบ แต่ถ้ามองด้วยใจที่คิดบวก ในเวลาแบบนี้นี่เองไม่ใช่หรือ ที่ทำให้สังคมไทยหันกลับมาพินิจพิจารณาว่าภาคการศึกษาควรวางกลยุทธ์อย่างไร เพื่อ ปฏิวัติการเรียนรู้ สร้างคุณภาพให้การเรียนการสอนของโรงเรียนไทยให้ดีขึ้นอย่างที่ทุกฝ่ายหวัง การเรียนรู้ด้วย การสร้างอาชีพในโรงเรียน หรือ Work-based learning school นับเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ที่ถูกนำเสนอขึ้นในยามนี้
ด้วยความมุ่งหวังที่จะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกให้กับทุกโรงเรียนทั่วประเทศในการ ปฏิวัติการเรียนรู้ โดยมี โรงเรียนมีชัยพัฒนา และ มูลนิธิมีชัย วีระไวทยะ เป็นต้นแบบของโรงเรียนที่นำการเรียนในรูปแบบนี้ไปปรับใช้อย่างได้ผล
เพื่อสร้างความเข้าใจมากขึ้นในการเรียนการสอนรูปแบบนี้ รายการ TEP Learning ที่เผยแพร่ทาง Facebook : Live ของ Thai PBS การเรียนรู้ด้วย การสร้างอาชีพในโรงเรียน : วิธีการสร้างสมรรถนะอย่างได้ผลจริง (Work-based learning school) โดย โรงเรียนมีชัยพัฒนา และ มูลนิธิมีชัย วีระไวทย ซึ่งใน Live ครั้งนี้ มีทั้งผู้แทนจากคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และผู้อำนวยการโรงเรียนที่มีประสบการณ์การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบนี้มาร่วมอภิปราย แสดงความคิดเห็น และแชร์มุมมองน่ารู้ร่วมกัน

การอภิปรายนี้ เริ่มต้นจาก อาจารย์มีชัย วีระไวทยะ นายกสมาคมพัฒนาประชากรและชุมชน และประธานมูลนิธิ มีชัย วีระไวทยะ ซึ่งเป็นหัวเรือหลักในการเผยแพร่รูปแบบของการจัดการเรียนการสอนในแนวทาง Work-based learning school ที่กล่าวว่า
“การเรียนไปพร้อมกับการเรียนรู้เรื่องอาชีพ ทำให้เรามั่นใจได้ว่า เมื่อพวกเขาเรียนจบไป ก็ยากที่เขาจะตกงาน นี่เป็นอีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่า ถ้าโรงเรียนต่างๆไม่ว่าจะขนาดเล็ก ขนาดกลาง หรือขนาดใหญ่ เปิดรับ พร้อมมาร่วมมือกัน มิติใหม่ของการศึกษาไทย ที่เราจะมาร่วมสร้างเด็กไทยให้เดินไปบนทางที่สร้างสรรค์ เกิดขึ้นได้ไม่ยากเลย โดยมีเครอข่ายโรงเรียนต้นแบบที่มาพูดคุย แชร์ประสบการณ์กันในวันนี้เป็นบทพิสูจน์”
โรงเรียนวัดกระเฉท จังหวัดระยอง กับบทเรียน การสร้างอาชีพในโรงเรียน จากคุณครูที่ชื่อ “ผักสวนครัว” และ “กุยช่าย”
ครูขวัญใจ ฉายาถิรจิตโตวงศ์ คุณครูประจำโรงเรียนวัดกระเฉท ที่อำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยอง ที่พ่วงตำแหน่ง ผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้มาบอกเล่าเรื่องราวของ โรงเรียนต้นแบบในจังหวัดระยองแห่งแรก ที่ประสบความสำเร็จในการปรับการเรียนการสอนตามแนวทางการเรียนรู้ด้วยการสร้างอาชีพในโรงเรียน ว่า
“โรงเรียนวัดกระเฉท เปิดสอน ชั้น อนุบาล 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยในตอนนี้มีนักเรียนทั้งหมด 283 คน”

“ในปี 2559 เราได้เข้าร่วม โครงการดีๆโครงการหนึ่ง นั่น คือ “โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยมีโรงเรียนเป็นศูนย์กลาง” ซึ่งกระบวนการทำงานในโครงการนี้ เริ่มต้นจาก “การสำรวจข้อมูล” จากนั้นก็ไป “ศึกษาดูงาน” ควบคู่ไปกับการ “จัดทำแผน” ทั้งนี้จากการที่เราได้ศึกษาเรียนรู้จากโรงเรียนต้นแบบ นั่นคือ โรงเรียนมีชัยพัฒนา”
“ถัดมาในปี 2560 ทางโรงเรียน ก็ได้เริ่มลงมือพัฒนาโรงเรียน ตามแนวทางที่ได้เรียนรู้มา เริ่มจากการปลูกผักสวนครัว ซึ่งได้รับความร่วมมือจากคนในชุมชนมาร่วมโครงการฯนี้ ส่วนเด็กๆนักเรียนของเราก็มีโอกาสได้ร่วมดูแลแปลงปลูกผักนี้ด้วย ทั้งผักบุ้ง ตะไคร้ ข่า ผักชีต้นหอม ไปถึงข้าว เมื่อปลูกได้ผลผลิตงอกงาม ทางโรงเรียนก็จัดและส่งเสริมให้เด็กนักเรียนนำผักไปขาย โดยใช้สโลแกน “นักธุรกิจน้อย มีคุณธรรม นำสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์”

“ในกระบวนการนี้เอง ที่เปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้การค้าขาย ชั่งน้ำหนักผัก คิดคำนวณราคา เมื่อได้เงิน พวกเขาก็มีความภาคภูมิใจ ขณะเดียวกัน ไม่ใช่แค่ทักษะด้านการขาย แต่เราสนับสนุนให้เด็กได้เรียนรู้ในเรื่องของการนำผักสวนครัวที่ปลูกได้ ไปปรุงเป็นเครื่องแกง ส่งเข้าโรงครัวของเราด้วย”
“ต่อมาในปีเดียวกันนี้ เราก็เริ่มทำการเกษตรในระยะที่สอง หลังจากได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์ในระยะแรกแล้ว ก็เริ่มขยายมาปลูกพืชผล อย่าง เมล่อน โดยเราใช้วิธีปลูกในทราย ซึ่งได้ผลผลิตออกมาน่าพึงพอใจ โดยเราสนับสนุนให้เด็กนักเรียนได้ไปฝึกงาน เรียนรู้ ในโรงปลูกเมล่อนด้วย”
“มาในปี 2561 ก็เข้าสู่ในช่วงของการพัฒนา โดย หนึ่ง เราจัดเป็นฐานเรียนรู้ทั้งหมด 10 ฐาน และสอง ทางโรงเรียนก็เริ่มปลูกกุยช่ายอย่างจริงจัง แต่เนื่องจากเรามีพื้นที่น้อย ก็เลือกที่จะปลูกกุยช่ายในแบบการปลูกผักคอนโด และก็นำออกขาย จนสร้างรายได้ และทางโรงเรียนก็บอกนักเรียนว่า กุยช่ายคือดาวเด่นของโรงเรียน ที่ทำให้เขาเป็นเฒ่าแก่น้อย 100 เปอร์เซ็นต์ ได้”
“เพราะ กุยช่าย เป็นพืชที่ปลูกง่าย ดูแลง่าย เด็กๆทุกชั้น ตั้งแต่อนุบาล ถึง ประถมศึกษาปีที่ 6 สามารถที่จะมีส่วนร่วมในการปลูกผักชนิดนี้ได้ในทุกขั้นตอน การปลูกกุยช่าย จึงเหมาะกับการปลูกในบริบทของโรงเรียนวัดกระเฉท แถมเมื่อนำไปขาย กุยช่ายก็เป็นอักที่มีราคาดี ขายได้ถึงกิโลกรัมละ 45 บาท”
“และพอเราประสบความสำเร็จกับการปลูกกุยช่ายเขียวแล้ว เราก็เริ่มขยายผลมาปลูกกุยช่ายขาว ด้วยการเอากระถางมาครอบ ซึ่งกุยช่ายขาว ก็ยิ่งมีราคาดีกว่ากุยช่ายเขียวเสียอีก กิโลกรัมละ 200 บาท ทีเดียว นอกจากนั้น เมื่อกุยช่ายเขียวออกดอก ก็นำไปขายเป็นดอกกุยช่ายได้อีก นี่เลยทำให้กุยช่ายเป็นพืชเศรษฐกิจของโรงเรียนวัดกระเฉทเลยก็ว่าได้”
“จากนั้นเราก็ยังไม่หยุด เนื่องจากเราเป็น โรงเรียนประชารัฐ ก็ได้รับโอกาสดีในการเชิญวิทยากรมาต่อยอด กุยช่าย มาสอนให้ทำ ขนมกุยช่าย ทำข้าวเกรียบกุยช่าย ไปจนถึงการทำสเปรย์กุยช่ายไล่ยุง ด้วย”
“เรียกได้ว่า แค่ในเรื่องของการปลูกกุยช่าย และพืชผักมากมาย ก็ช่วยจุดประกาย ทำให้นักเรียนของเราได้เรียนรู้จากอาชีพในโรงเรียน ได้มากมาย เราสังเกตเห็นเลยว่าเด็กหลายคนก็ชื่นชอบกับการได้เป็น “เถ้าแก่น้อย 100 เปอร์เซ็นต์” ทางโรงเรียนจึงถือว่าการเข้าร่วมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยมีโรงเรียนเป็นศูนย์กลาง เป็นการ ปฏิวัติการเรียนรู้ ที่ได้ผล โดยเฉพาะในด้านการสร้างอาชีพในโรงเรียน สร้างการเรียนรู้นอกห้องเรียน ที่เด็กๆได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง”
โรงเรียนวัดเกาะ จังหวัดระยอง โรงเรียนขนาดเล็กกับความสำเร็จไม่เล็กของการสร้าง “ผู้ประกอบการตัวน้อย”
ครูชูใจ กุญแจทอง ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดเกาะ จังหวัดระยอง ร้อยเรียงเรื่องราว และบอกเล่าให้ทุกคนได้ฟังถึงความสำเร็จของโรงเรียนเล็กๆในจังหวัดระยอง ที่ฟันฝ่าทุกอุปสรรค สู่โรงเรียนที่เป็นแหล่งเรียนรู้ด้าน การสร้างอาชีพในโรงเรียน ให้นักเรียนแห่งภาคตะวันออก ว่า

“ปัจจุบัน โรงเรียนวัดเกาะ ของเรา มีความภาคภูมิใจมากค่ะ ที่มี รร.ทั่วประเทศกว่า 170 โรงเรียน มาศึกษาดูงาน ทั้งที่ โรงเรียนของเรามีพื้นที่น้อยมาก มีนักเรียนทั้งหมด 186 คน มีพื้นที่ที่จะทำเกษตรเพียงแค่ 2 งานเท่านั้น นี่ก็เป็นที่มาของชื่อ โครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้วิถีเกษตรพื้นที่น้อยในสถานศึกษา ความท้าทายของโรงเรียนอยู่ที่การกาคำตอบให้กับคำถามที่ว่า “เมื่อเรามีพื้นที่น้อย ทำอย่างไรถึงจะใช้พื้นที่ให้คุ้มค่าและหาเงินจากการทำการเกษตรในโรงเรียนให้ได้มากที่สุด””
“อุปสรรคที่ทางโรงเรียนต้องเผชิญอีกอย่างคือ เราเป็นโรงเรียนที่น้ำท่วมบ่อย ฝนตกนิดหน่อยก็น้ำท่วม ในการทำเกษตรของโรงเรียนเรา จึงต้องมีการปรับเอานวัตกรรมการปลูกพืชมาใช้ อย่าง ปลอกบ่อ หรือเข่ง เพื่อขนย้ายหนีน้ำได้ง่ายนั่นเอง”
“แต่ที่ผ่านมา เราก็ได้รับความช่วยเหลือจากทั้งภาคธุรกิจเอกชน บริษัท สยามลวดเหล็กอุตสาหกรรม จำกัด และ มูลนิธิมีชัย วีระไวทย รวมถึงชุมชนโดยรอบก็เข้ามาให้ความร่วมมือร้อยเปอร์เซ็นต์ เส้นทางการปฏิวัติการเรียนรู้ด้วยการสร้างอาชีพในโรงเรียนของเราจึงมีความอบอุ่นและมีความหวังอย่างมาก”

““ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลาเรียนรู้ สู่วิชาชีพ วิชาชีวิต” นี่เป็นเป้าหมายและปรัชญาที่เรายึดมั่น เพื่อสร้างการเรียนการสอนที่มีคุณภาพมาโดยตลอด จนถึงตอนนี้ เราได้เปิดกองทุน 2 กองทุน ทั้ง กองทุนชุมชน และกองทุนธุรกิจนักเรียน สำหรับ กองทุนชุมชน เราใช้โรงเรียนเป็นสถานที่ทำธุรกรรมคล้ายธนาคาร เปิดทุกวันที่ 5 ของเดือน ตอนนี้เรามีสมาชิกทั้งหมด 44 คน มียอดเงินรวมทั้งหมดประมาณ 423,130 บาท แล้ว”
“มาในปีงบประมาณ 2563 เราได้รับการสนับสนุนจากทั้งภาคเอกชน อย่าง กลุ่มบริษัท ปตท. ภาคอาชีวศึกษา วิทยาลัยเทคนิคบ้านค่าย จังหวัดระยอง ที่มาสนับสนุน ทั้งให้ความรู้เรื่องการทำเกษตร 4.0 อย่างการทำสมาร์ทฟาร์ท และให้ความสนับสนุนด้านเครื่องมือ อุปกรณ์ที่จำเป็น ซึ่งตรงนี้ ถือว่าเป็นการให้ความรู้ด้านอาชีพใหม่ ทันยุค ทันสมัย ให้เด็กนักเรียนของเราด้วย”
“ส่วน โรงไฟฟ้าจังหวัดระยอง ก็ให้ความสนับสนุน โดยทำโรงอบพาราโบลา 2 ระบบ ระบบพลังงานแสงอาทิตย์และรพบบไฟฟ้า ให้กับทางโรงเรียน เพื่อให้ทางโรงเรียนใช้ในการทำการเรียนการสอน เพื่อสร้างอาชีพ ให้กับนักเรียน โดยสามารถใช้แปรรูปผลผลิตทางการเกษตรของทางโรงเรียนด้วยการอบ อย่าง เมล่อน มะเขือเทศ และทางชุมชน ก็สามารถมาใช้อบผลผลิตสัปปะรด เพื่อนำไปขายสร้างรายได้ให้คนในชุมชนด้วย”
“มาในปี 2563 ทางโรงเรียนได้เริ่มส่งเสริมให้เกิดการลงทุนโดยครูและนักเรียนซึ่งได้รับการอนุมัติให้มากู้เงิน กองทุนธุรกิจนักเรียน เพื่อฝึกประสบการณ์ตรง ปูทางสู่การเป็นผู้ประกอบการ โดยมีวงเงินก้อนแรก 30,000 บาท ที่กระจายไปให้นักเรียนแต่ละชั้น ทำโปรเจ็กต์ปลูกผักต่างชนิดกัน”

ชั้นอนุบาล กู้ 1,000 ปลูก หัวไชเท้า ผักต้นอ่อนผักบุ้ง ต้นอ่อนทานตะวัน
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 กู้ 1,000 บาท ปลูกกุยช่ายและผักอื่นๆ
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 กู้ 1,000 บาท ปลูกต้นหอมและผักอื่นๆ
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 กู้ 3,000 บาท ปลูกผักไฮโดรโปนิกส์
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กู้ 3,000 บาท ทำฟาร์มเห็ด ATM ปลูกเห็ดนางฟ้าภูฐาน
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กู้ 5,000 บาท ปลูกมะเขือเทศ ผักไฮโดรโปนิกส์
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กู้ 9,000 บาท ปลูกเมล่อน บัตเตอร์นัท
“โดยผลผลิตจากโรงเรียนวัดเกาะของเรา ได้รับการรับรองมาตรฐานจาก กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มาตรฐาน GAP ด้วย”
“ส่วนความภาคภูมิใจที่สุดของทางโรงเรียน คือ การได้ชื่อว่าเป็นแหล่งเรียนรู้ School tour ที่ไม่ว่าใครเดินทางมาดูงานที่นี่ก็ชื่นชอบ และเหนือสิ่งอื่นใด คือ การได้ชื่อว่าเราเป็นโรงเรียนที่เป็นต้นแบบของการฝึกอาชีพให้กับนักเรียน ตั้งแต่อนุบาล 1 ถึง ประถมศึกษาปีที่ 6 โดยในอนาคตต่อไป เราก็ยังจะยึดมั่นการเรียนการสอนในรูปแบบนี้ เพราะเวลาที่ผ่านมา พิสูจน์แล้วว่าแนวทางนี้สามารถปฏิวัติการเรียนรู้ สร้างคนคุณภาพให้กับประเทศชาติได้จริง”
ที่มา : เรียบเรียงจาก รายการ TEP Learning เผยแพร่ทาง Facebook : Live ของ Thai PBS “การเรียนรู้ด้วยการสร้างอาชีพในโรงเรียน : วิธีการสร้างสมรรถนะอย่างได้ผลจริง (Work-based learning school)”
ร่วมก่อการปฏิวัติการเรียนรู้ การศึกษาไทย สู่อนาคตที่ดีกว่า กับแนวคิดดีๆ ต่อไปนี้
EEC Prime หลักสูตรเพื่อผู้ประกอบการ ติวเข้มวิชาธุรกิจ เติมเต็มทั้ง Tech-Trade-Trend
กระแสโลกาภิวัตน์ พลวัตที่เร่งให้ ‘การจัดการศึกษา’ ต้องรีบเปลี่ยนแปลง
การลงทุนเพื่อการศึกษา คุณค่าที่สังคมไทยคู่ควร หากอยากก้าวไปให้ถึง ไทยแลนด์ 4.0











