สหรัฐผลัดใบกับข้อตกลง CPTPP

ภายหลัง โจ ไบเดน จากพรรคเดโมแครตได้รับชัยชนะการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา คนที่ 46 เหนือโดนัลด์ ทรัมป์ จากพรรครีพับลิกัน เขาได้ออกมาโพสต์ทวิตเตอร์ส่วนตัวระบุว่า “ผมขอสัญญาจะเป็นประธานาธิบดีของชาวอเมริกันทุกคน ไม่ว่าคุณจะโหวตให้กับผมหรือไม่ก็ตาม ผมจะรักษาความเชื่อที่คุณไว้วางใจในตัวผม”


มีหลายเรื่องที่ผู้คนสนใจในนโยบายของ โจ ไบเดน หนึ่งในนั้นคือนโยบายเกี่ยวกับการเข้าเป็นสมาชิกความตกลงที่ครอบคลุมและก้าวหน้าสำหรับหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก หรือ CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement of Trans-Pacific Partnership) ซึ่งถูก โดนัลด์ ทรัมป์ ยกเลิกไปก่อนหน้านี้
หากยังจำกันได้เมื่อครั้ง โดนัลด์ ทรัมป์ ได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสหรัฐ 4 ปีก่อน วันแรกที่เข้าทำเนียบขาว 23 มกราคม 2017 คำสั่งแรกที่เขาเซ็นคือการถอนตัวจากข้อตกลง CPTPP ทั้งที่ข้อตกลงนี้ถูกผลักดันโดยสหรัฐมาตั้งแต่เริ่มต้น ท่ามกลางความงุนงงของคนทั้งโลกว่าทำไม ‘สหรัฐ’ ในฐานะหัวเรือใหญ่จึงถอนตัว

CPTPP

บางคนมองว่าเขาต้องการดิสเครดิต ‘บารัก โอบามา’ อดีตประธานาธิบดีจากพรรคเดโมแครตที่สนับสนุนข้อตกลงนี้
อย่างไรก็ตาม ทรัมป์ให้เหตุผลว่าข้อตกลงดังกล่าวจะทำให้อเมริกาสูญเสียตำแหน่งงานจำนวนมาก หากบริษัทส่วนใหญ่โยกย้ายเข้าไปลงทุนในกลุ่มประเทศ CPTPP ในมุมมมองของทรัมป์เห็นว่าข้อตกลงนี้มิได้เป็นประโยชน์สูงสุดต่ออเมริกา
การถอนตัวดังกล่าวทำให้ Gary Hufbauer นักวิเคราะห์แห่งสถาบันเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ Peterson กล่าวว่า เป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ของสหรัฐฯ และเป็นชัยชนะครั้งสำคัญของจีน เนื่องจากเวลานั้นจีนกำลังพยายามร่างข้อตกลงการค้ากลุ่มใหม่ที่มีประเทศสมาชิก CPTPP บางประเทศเข้าร่วมอยู่ด้วยเช่นกัน นั่นก็คือข้อตกลงการค้าเสรีที่ชื่อว่า Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) หรือ ความตกลงพันธมิตรทางการค้าระดับภูมิภาค ซึ่งครอบคลุมประเทศในกลุ่มอาเซียน 10 ประเทศ รวมถึง จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และอินเดีย

RCEP

นักวิเคราะห์ผู้นี้บอกด้วยว่า อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของสหรัฐจะลดลงราว 0.5% เมื่อสหรัฐถอนตัวจาก CPTPP
ดร.เชาว์ เก่งชน ประธานกรรมการบริหาร ศูนย์วิจัยกสิกรไทย กล่าวก่อนผลคะแนนการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐจะออกมาอย่างเป็นทางการว่าหากไบเดนชนะ สหรัฐน่าจะกลับเข้าร่วมความตกลง CPTPP เนื่องจากเป็นเขตการค้าเสรีที่มีขนาดใหญ่กว่า RCEP

CPTPP ถือเป็นข้อตกลงการค้าเสรีที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา ครอบคลุมเกือบ 40% ของมูลค่าเศรษฐกิจโลก และราว 1 ใน 3 ของมูลค่าการค้าโลก

ในยุคเริ่มต้นการเจรจามีสมาชิกทั้งหมด 12 ประเทศ แต่หลังจากสหรัฐซึ่งเป็นหัวเรือใหญ่ถอนตัวออกไปเมื่อต้นปี 2017 จึงเหลือสมาชิก 11 ประเทศ คือ ญี่ปุ่น แคนาดา เม็กซิโก เปรู ชิลี ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ มาเลเซีย บรูไน และ เวียดนาม
ขณะที่ในเมืองไทย ยังถกเถียงกันว่าจะเข้าร่วมดีหรือเปล่า เนื่องจากมีทั้งคนเห็นด้วย และ ไม่เห็นด้วย
ในมุมมองของผู้เห็นด้วยมองว่า หากประเทศไทยเข้าร่วม ผลประโยชน์ที่ได้แน่ๆ คือโอกาสการส่งออกที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากไทยจะสามารถส่งสินค้าไปขายใน 11 ประเทศได้ง่ายขึ้น ได้รับความสะดวกด้านกฎระเบียบ ทำให้มีความได้เปรียบประเทศอื่นๆ ที่ไม่ได้เป็นสมาชิก

การส่งออกที่เพิ่มขึ้น

ในด้านการลงทุน การเข้าร่วม CPTPP จะช่วยดึงดูดการลงทุนที่ต้องการใช้ไทยเป็นฐานการผลิตเพื่อส่งออกไปยังประเทศสมาชิก CPTPP ซึ่งหากไทยไม่เข้าร่วมอาจจะเสียโอกาสตรงนี้ให้มาเลเซียกับเวียดนาม
กระทรวงพาณิชย์ประเมินว่า การเข้าร่วม CPTPP จะช่วยให้เศรษฐกิจไทยขยายตัว โดย GDP จะขยายตัวร้อยละ 0.12 (คิดเป็นมูลค่า 13.32 พันล้านบาท) การลงทุนขยายตัวร้อยละ 5.14 (คิดเป็นมูลค่า 148.24 พันล้านบาท) แต่หากไม่เข้าร่วมจะส่งผลกระทบ GDP ไทยลดลงร้อยละ 0.25 (คิดเป็นมูลค่า 26.6 พันล้านบาท) และกระทบการลงทุนร้อยละ 0.49 (คิดเป็นมูลค่า 14,270 ล้านบาท) รวมทั้งจะทำให้ไทยเสียโอกาสขยายการค้าการลงทุนและการเชื่อมโยงห่วงโซ่หรือกระบวนการผลิตในภูมิภาค โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับเพื่อนบ้านอาเซียน เช่น เวียดนามและสิงคโปร์ ซึ่งเป็นสมาชิก CPTPP แล้ว

อุตสาหกรรมเกษตร

ในทางกลับกัน ผู้ไม่เห็นด้วยมองว่าไทยอาจสูญเสียศักยภาพในด้านธุรกิจบริการ เนื่องจากจะต้องเปิดเสรีให้นักลงทุนต่างชาติทั้งหมด ซึ่งอาจทำให้ธุรกิจบริการภายในประเทศเสียประโยชน์ อุตสาหกรรมเกษตรจะต้องเผชิญกับการแข่งขันที่มากขึ้น โดยเฉพาะสินค้าเกษตรจากแคนาดา เช่น ปุ๋ยและถั่วเหลืองที่จะเข้ามาตีตลาดไทยหลังการเปิดเสรีด้านการค้า นอกจากนี้ CPTPP ยังมีข้อบัญญัติให้ประเทศสมาชิกต้องเข้าร่วมในอนุสัญญาการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ หรือ UPOV (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) ที่จะเปิดโอกาสให้ต่างชาติสามารถนำพันธุ์พืชพื้นเมืองไทยไปทำการวิจัยเพื่อสร้างพันธุ์พืชใหม่แล้วจดสิทธิบัตรได้

ต่างฝ่ายต่างมีเหตุผล จะเดินหน้าต่อหรือไม่ก็คงต้องคุยกันให้ถึงแก่นของข้อดีและข้อเสีย
แต่ที่แน่ๆ ถ้าข้อตกลงนี้ถูก ‘โจ ไบเดน’ หยิบยกมาปัดฝุ่น และถ้าสหรัฐกลับมาเข้าร่วมเป็นสมาชิก CPTPP อีกครั้ง
อาจทำให้ไทยต้องคิดหนักว่าจะเอายังไงกับข้อตกลงนี้