ในระดับสากล ความยิ่งใหญ่ของ Pete Seeger ต้นแบบศิลปินเพื่อชีวิตระดับโลก ผู้มีชื่อเสียงในฐานะคนที่เปิดพรมแดน นำเสนอดนตรีพื้นบ้านอเมริกันสู่วงกว้าง
ในบ้านเรา มีตำนานศิลปินท่านหนึ่ง ซึ่งมี Profile การทำงานใกล้เคียงกับ Pete Seeger
นั่นคือ “จรัล มโนเพ็ชร”
“จรัล มโนเพ็ชร” ศิลปินพื้นบ้านล้านนา ผู้นำพาเครื่องดนตรีท้องถิ่นภาคเหนือมาผสมผสานกับแนวเพลง Folk แบบอเมริกัน ออกมาเป็น Line ดนตรี “โฟล์คซองคำเมือง” ด้วยการสร้าง Sound เฉพาะตัวขึ้นมา

ในระดับสากลเช่นกัน ความยิ่งใหญ่ของ George Martin ผู้จัดการวง และ Producer ของ The Beatles เจ้าของฉายา Fifth Beatle “เต่าทองตัวที่ 5”
ในความหมายของ “ผู้ปิดทองหลังพระ” ผู้ประสานงาน-บริหารจัดการ ขับเคลื่อนศิลปะ และธุรกิจของศิลปิน
ในบ้านเรา หากจะเทียบเคียงความยิ่งใหญ่ของ George Martin มีปูชนีบุคคลอีกท่านหนึ่งซึ่งดำรงสถานะ “ผู้จัดการศิลปิน” เฉกเช่นเดียวกับ George Martin
เขามีชื่อว่า “มานิด อัชวงศ์”

ในอดีต ยุคที่ข้อมูลข่าวสารยังไม่กว้างขวาง และรวดเร็วเทียบเท่าทุกวันนี้ บุคลากรเบื้องหลังศิลปิน จะไม่ค่อยเป็นที่คุ้นเคยนัก เนื่องเพราะแฟนเพลงมัก Focus ไปที่ศิลปินหน้าเวที
ทว่า ในยุคสมัยปัจจุบัน นอกจากข้อมูลข่าวสารจะเปิดกว้าง การยอมรับนับถือ ยกย่องให้เกียรติบุคคลผู้ทำงานเบื้องหลังมีความชัดเจนมากขึ้น
อย่างไรก็ดี สำหรับคนในแวดวงดนตรีไทย นามของ “มานิด อัชวงศ์” เป็นที่คุ้นเคยกันมานานแล้ว ในสถานะ “ผู้จัดการส่วนตัว” ของ “จรัล มโนเพ็ชร” ตำนานศิลปินล้านนา
อย่างน้อยก็ตั้งแต่ต้นทศวรรษที่ 2520 พลันเมื่ออัลบั้ม “โฟล์คซองคำเมือง” ชุด “อมตะ” ออกปรากฏสู่สายตาสาธารณชน

เบื้องหลังคนสำคัญซึ่งผลักดันให้เกิดผลงานชุดนี้คือ “มานิด อัชวงศ์” เป็นผู้สนับสนุน และประสานงานการบันทึกเสียง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์อัลบั้ม และในแง่ของการบริหารจัดการในเชิงธุรกิจทั้งหมด
จากวันนั้น จนถึงวันนี้ ผ่านมากว่า 40 ปี ตัวตนและผลงานของ “จรัล มโนเพ็ชร” ขึ้นสู่จุดสูงสุด และกลายเป็นหนึ่งในตำนานของวงการเพลงไทย
ปฏิเสธไม่ได้ว่า “มานิด อัชวงศ์” คือผู้อยู่เบื้องหลังความยิ่งใหญ่ของ “จรัล มโนเพ็ชร” เป็น “คนคู่ในตำนาน” ของแวดวงดนตรีไทยอย่างแท้จริง
ปัจจุบัน “มานิด อัชวงศ์” ได้สานต่อตำนานความยิ่งใหญ่ของ “จรัล มโนเพ็ชร” กับการสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับ “จรัล มโนเพ็ชร”
ด้วยการจัดทำ “จรัลมิวเซียม” ขึ้นที่ “บ้านหม้อคำตวง” ถนนรามอินทรา ซอย 109 (พระยาสุเรนทร์ 6) เขตมีนบุรี กรุงเทพฯ ซึ่งเคยเป็นที่พักอาศัยของ “จรัล มโนเพ็ชร”

“มานิด อัชวงศ์” เล่าถึงจุดเริ่มต้นของการทำ “พิพิธภัณฑ์จรัล มโนเพ็ชร” หรือ “จรัลมิวเซียม” ที่ “บ้านหม้อคำตวง” ว่าจุดเริ่มต้นเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในกรุงเทพมหานคร เมื่อปี พ.ศ. 2554
ทำให้ “บ้านหม้อคำตวง” ต้องจมน้ำอยู่นานกว่า 1 เดือน ตัวบ้าน รวมถึงผลงานต่างๆ บางส่วนของ “จรัล มโนเพ็ชร” ได้รับความเสียหาย
“มานิด อัชวงศ์” จึงเกิดความคิดขึ้นมาว่า ไหนๆ ก็ต้องซ่อมแซมบ้านครั้งใหญ่หลังน้ำลดอยู่แล้ว จึงคิดดัดแปลง “บ้านหม้อคำตวง” ส่วนหนึ่ง พร้อมทำความสะอาดและถือโอกาสเก็บรวมรวมผลงาน และจัดระเบียบสิ่งของต่างๆ ของ “จรัล มโนเพ็ชร” ในคราวเดียว
จึงกลายมาเป็น “จรัลมิวเซียม” ขึ้นในทุกวันนี้
“มานิด อัชวงศ์” เล่าให้ฟังต่อว่า เพราะที่ “บ้านหม้อคำตวง” มีความพร้อมทุกอย่างอยู่แล้ว เพราะสิ่งของทุกอย่างได้รวมอยู่ที่นี่แล้ว
ไม่ว่าจะเป็นผลงานทั้งหมด ทุกชุดของ “จรัล มโนเพ็ชร” ทั้งแผ่นเสียง Cassette Tape หรือ CD รวมถึงหนังสือ นิตยสาร หนังสือพิมพ์ Clip ข่าว บทหนัง บทละคร โปสเตอร์ อุปกรณ์เครื่องเสียง หรือเครื่องไม้เครื่องมือที่ใช้ในการบันทึกเสียงทั้งหมด
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเครื่องดนตรีของ “จรัล มโนเพ็ชร”
“มานิด อัชวงศ์” บอกว่า “จรัลมิวเซียม” เกิดจากความรู้สึกของเขา ที่อยากบอกกับสังคมว่า “จรัล มโนเพ็ชร ยังมีชีวิตอยู่” ผ่านผลงานของ “จรัล มโนเพ็ชร” ที่เป็นอมตะ


แน่นอนว่า แม้อุปกรณ์ต่างๆ ที่เป็นตำนานของ “จรัล มโนเพ็ชร” จะมีอยู่อย่างครบครัน แต่อุปสรรคสำคัญในช่วงก่อตั้งก็คือความเสียหายที่เกิดจากน้ำท่วมใหญ่ โดยเฉพาะตัวบ้านของ “บ้านหม้อคำตวง”
อย่างไรก็ดี “มานิด อัชวงศ์” ถือว่า การผลักดันให้พิพิธภัณฑ์เดินไปในปัจจุบันนั้น ไม่มีอุปสรรคขวากหนามมากนักในความคิดของเขา
เหตุผลหลักก็คือ “น้องไม้” หรือ “ไตรศุลี มโนเพ็ชร” บุตรชายคนเดียวของ “จรัล มโนเพ็ชร” ในฐานะทายาท ได้ให้การสนับสนุนแผนงานการก่อตั้ง “จรัลมิวเซียม” อย่างเต็มที่
โดยมี “เงื่อนไข 3 ข้อ” เท่านั้น คือ 1. ห้ามเก็บเงินเข้าชม 2. ห้ามรับบริจาค และ 3. ต้องมีอาหาร + เครื่องดื่มต้อนรับแขกเสมอ
อย่างไรก็ดี การเยี่ยมชม “จรัลมิวเซียม” นั้น จะต้องมีการโทรศัพท์มาจองล่วงหน้า ซึ่งจะเปิดให้เข้าได้เฉพาะวันเสาร์และวันอาทิตย์เท่านั้น
โดยสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม และจองการเข้าเยี่ยมชมได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 08-1619-8709 ซึ่งเป็นเบอร์โทร.ของ “มานิด อัชวงศ์” โดยตรง

“มานิด อัชวงศ์” บอกว่า ที่ต้องจองล่วงหน้านั้น ก็เพราะจะต้องมีการตระเตรียมอาหาร + เครื่องดื่มไว้คอยต้อนรับให้ครบทุกคน
ที่สำคัญก็คือ จะมีการจัดคิวที่จะแบ่งแยกอย่างเด็ดขาดให้ผู้เยี่ยมชมเดินเกาะเป็นกลุ่มก้อนกันไปแบบคณะใครคณะมัน เพราะจากประสบการณ์ทำให้ทราบว่า แต่ละคณะมักมีความสนใจข้อมูลที่แตกต่างกัน
“มานิด อัชวงศ์” บอกว่า กิจกรรมที่ผ่านมาของ “จรัลมิวเซียม” มีความเคลื่อนไหวมาแล้วมากมาย อาทิ การเปิดการแสดงมินิคอนเสิร์ตต่างๆ
หรือการจัดกิจกรรมจากหน่วยงานภายนอก ไม่ว่าจะเป็น สสส. ที่ได้เข้ามาสนับสนุนโครงการ “ศิลปินน้อย” และ “สอนแต่งเพลงร้องเพลง” โดยกิจกรรมดังกล่าว ได้มีการจัดอบรมเฉพาะวันเสาร์และวันอาทิตย์ ยาวนานหลายเดือนอย่างต่อเนื่อง
โครงการต่างๆ ที่กล่าวมา ได้วิทยากรหลากหลายสาขามาช่วยงาน ผลลัพธ์ที่ได้มีความภาคภูมิใจ อาทิ ในวันปิดโครงการ “ศิลปินน้อยจรัลมิวเซียม” นั้น ศิลปินน้อยทั้งหมดสามารถแสดงละครสั้นเรื่อง “มะเมี๊ยะ” เป็นที่ประทับใจแก่ผู้เยี่ยมชมทุกคน


หรือจะเป็นผลพวงสำคัญของโครงการ “สอนแต่งเพลงร้องเพลง” ทำให้เกิดผลงานขึ้นมาหนึ่งชุดด้วยกันคือ “รอยทาง…คนช่างฝัน” รายได้จากการจำหน่ายมอบให้โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านขุนแปะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นต้น
สำหรับบรรยากาศการเข้าเยี่ยมชม “จรัลมิวเซียม” นั้น ทาง “มานิด อัชวงศ์” จะเป็นผู้นำชม และเดินอธิบายในทุกๆ ครั้ง ซึ่งโดยทั่วไปจะมีโปรแกรมประกอบด้วย:
ช่วงเช้า นำเดินทัวร์ภายในพิพิธภัณฑ์ เป็นเวลา 2 ชั่วโมง จากนั้นจะมีการพักทานอาหารกลางวัน หลังอาหารกลางวัน จะเป็นกิจกรรมชั่วโมงถาม-ตอบ คำถามจากผู้เข้าเยี่ยมชม “จรัลมิวเซียม” โดย “มานิด อัชวงศ์” จะเป็นผู้ตอบข้อซักถามด้วยตนเองทุกครั้ง
โดยที่ผ่านมา จากการเยี่ยมชม “จรัลมิวเซียม” ของนักเรียน นิสิต นักศึกษา ทำให้เกิดการต่อยอดเป็นการศึกษา ค้นคว้า วิจัย จนเกิดเป็นวิทยานิพนธ์ขึ้น รวมประมาณกว่า 10 เล่มเลยทีเดียว
จึงนับได้ว่า “จรัลมิวเซียม” เป็นพิพิธภัณฑ์สำคัญแห่งหนึ่งของวงการดนตรีไทย ที่ “มานิด อัชวงศ์” ผู้จัดการของศิลปินล้านนาที่ยิ่งใหญ่ “จรัล มโนเพ็ชร” มีความตั้งใจให้เป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ทั้งหมดของ “จรัล มโนเพ็ชร”
สืบสานปณิธานการสร้างสรรค์ผลงานเพื่อสังคมของ “คนคู่ในตำนาน” คือ “มานิด อัชวงศ์” ผู้อยู่เบื้องหลังความยิ่งใหญ่ “จรัล มโนเพ็ชร” อย่างสมภาคภูมิ
บุคคลระดับตำนานในวงการเพลงที่เราแนะนำให้คุณอ่านต่อ
จาก Strange Fruit ถึง Black Lives Matter “การต่อสู้ที่ยังไม่สิ้นสุด” ของ Billie Holiday










