ในยุคที่ดิจิทัลก้าวเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อชีวิตและธุรกิจมากขึ้นเรื่อยๆ ผู้ประกอบการทุกขนาดจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับตัวให้รู้เท่าทันและไม่พลาดขบวนรถไฟสายดิจิทัลนี้ โดยเฉพาะผู้ประกอบการ SMEs ที่จะต้องสกัดจุดอ่อนออกไปให้หมดก่อนที่จะเดินเกมกลยุทธ์ในโลกออนไลน์ให้มีประสิทธิภาพ เพื่อให้จับใจและดึงเม็ดเงินออกจากกระเป๋าผู้บริโภคกลุ่มเป้าหมายให้ได้
แน่ล่ะไม่มีใครที่ทำธุรกิจแล้วอยากล้มเหลว แต่ในความจริงแล้วศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่าจากแต่ละปีที่มีผู้ประกอบการ SMEs รายใหม่ปีละราว 60,000 ราย แต่ ปี 2562 มีธุรกิจปิดตัวลงประมาณ 23,000ราย เพิ่มขึ้นประมาณ 5% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ซึ่งส่วนใหญ่จะกระจุกตัวอยู่ใน 5 กลุ่มธุรกิจหลัก ได้แก่ ค้าปลีก ค้าส่ง ก่อสร้าง อสังหาริมทรัพย์ และธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดื่ม ที่ส่วนใหญ่จะพึ่งพากำลังซื้อในประเทศค่อนข้างสูง และแน่นอนว่าตัวเลขในปี 2563 ต่อเนื่องจนถึงปี 2564ธุรกิจต่างๆ โดยเฉพาะ SMEs ยิ่งจะได้รับผลกระทบหนักจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่คุกรุ่นขึ้นมาอีกครั้งในประเทศไทย
แม้จะเป็นเรื่องยาก แต่ถ้าไม่อยากม้วนเสื่อกลับไปอย่างผู้แพ้ ไม่อยากเสียทั้งเงินทุน แรงกาย และแรงใจโดยเปล่าประโยชน์ นี่คือสิ่งที่ SMEs ต้องรู้และต้องทำ
สินค้าต้องตอบโจทย์-ตรงความต้องการของผู้บริโภค
ไม่ใช่คิดอยากจะขายอะไรก็ขาย เพราะพึงตระหนักว่าทุกอย่างล้วนคือต้นทุนที่จะส่งผลต่อการอยู่หรือไปของธุรกิจ ดังนั้นผู้ประกอบการควรเข้าใจไลฟ์สไตล์หรือพฤติกรรมการใช้ชีวิตของกลุ่มลูกค้าเป้าหมายให้ถ่องแท้และลึกซึ้ง โดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการ วิเคราะห์ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้บริโภค (Big Data) เช่น เทคโนโลยี Data Analytic หรือเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ซึ่งปัจจุบันมีผู้ให้บริการเทคโนโลยีเหล่านี้หลายรายในหลายระดับราคา
นอกจากนี้ หากต้องการเกาะกระแสก็ต้องตามติดข้อมูลข่าวสารต่างๆ อย่างใกล้ชิด เปิดหูเปิดตาให้กว้างไกล ว่าขณะนั้นกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมายกำลังนิยม หรือชื่นชอบอะไร ก็ต้องจัดแจงและสรรหามาตอบสนองให้ทันท่วงที ซึ่งกรณีก็ต้องมาพร้อมกับความเสี่ยงจากความวูบวาบของกระแสที่มาแล้วไปในระยะเวลาไม่นาน
สินค้าต้องแตกต่างอย่างโดดเด่น
คิดดูง่ายๆ สินค้าที่ไม่มีความแตกต่างอะไรเลยกับคู่แข่ง จะทำอย่างไรให้ผู้บริโภคชายตาแล นี่คือความเหนื่อยที่สาหัสสากรรจ์ตั้งแต่แรกเริ่มธุรกิจ แค่ปักหมุดก็ปิดผิดที่ผิดทางแล้ว หากจะขายสินค้าและบริการที่เหมือนกับคนอื่นไปเสียหมด ดังนั้นแนวทางการปรับตัวของผู้ประกอบการคือต้องมีการวางตำแหน่งผลิตภัณฑ์ให้ชัดเจน และพยายามคัดเลือกสินค้าที่มีความหลากหลายและแตกต่างมานำเสนอให้กับผู้บริโภค แม้จะเป็นสินค้าประเภทเดียวกันก็ตาม เรื่องนี้ต้องทำการบ้านให้หนัก สืบเสาะและคัดหาแหล่งซัพพลายเออร์ ตลอดจนเลือกสรรให้ถี่ถ้วน หากต้องจ้างผลิตจะต้องเป็นไปในรูปแบบใดที่จะทำให้สินค้าของเรานั้นเฉิดฉาย และเจิดจรัสกว่าคู่แข่งไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง แน่นอนว่าความคิดสร้างสรรค์เป็นสิ่งสำคัญ หากเป็นบริการ บริการของเราที่ออกแบบนั้นจะต้องมีความละเมียดละไมในแง่มุมหรือขั้นตอนใดบ้างที่คู่แข่งละเลยหรือไม่ได้หยิบยกมาเป็นจุดขาย
นอกจากนี้ การสร้างความประทับใจให้กับผู้บริโภค โดยเฉพาะการสร้างประสบการณ์ใหม่ๆ เช่น การรับรู้ทางด้านอารมณ์ที่มีต่อสินค้าหรือแม้แต่การใส่ใจในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของผู้บริโภค บรรจุภัณฑ์ที่สวยงาม สะดวกในการใช้งาน ทันสมัยควบคู่กับคุณภาพสินค้า และควรมีป้ายความขอบคุณเพื่อแสดงถึงการใส่ใจต่อผู้บริโภค เป็นต้น
สร้างความเชื่อมั่นต่อคุณภาพสินค้าและบริการ
ผู้ประกอบการต้องสร้างความเชื่อมั่นของร้านค้าออนไลน์ด้วยการจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์เพื่อยืนยันความมีตัวตนของร้านค้าและการระบุรายละเอียดของธุรกิจ ที่อยู่ หรือช่องทางการติดต่อร้านค้าที่ชัดเจน ถูกต้อง และครบถ้วน ทั้งชื่อ-สกุล เบอร์โทรศัพท์ อีเมล์ ตลอดจนช่องทางสื่อสารออนไลน์อื่นๆ เช่น ไลน์แชท เฟซบุ๊กแฟนเพจ ทวิตเตอร์ และอินสตาแกรม เป็นต้น เพื่อความโปร่งใส ตรวจสอบและยืนยันตัวตนได้ เพราะจะทำให้ผู้บริโภคเกิดความไว้วางใจและตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันสินค้าและบริการก็ต้องมีคุณภาพเหมาะสมสอดคล้องกับราคาที่จำหน่าย การแสดงภาพถ่ายทุกมุมมองและรายละเอียดสินค้าต่างๆ ที่จำเป็นจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะขาดไม่ได้
นอกจากนี้ การรีวิวสินค้าจากผู้บริโภคเก่า จะช่วยสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคใหม่และเกิดการบอกต่อแบบปากต่อปากได้ ซึ่งร้านค้าอาจมีการจัดโปรโมชั่นให้กับผู้บริโภคที่รีวิวสินค้าให้กับร้าน เช่น ลดราคาสินค้า มีของแถมพิเศษให้กับผู้บริโภคที่ซื้อสินค้าในครั้งถัดไป หรือจัดโปรโมชั่นอื่นๆ สำหรับลูกค้าที่รีิวิวสินค้าให้กับร้านโดยเฉพาะ เป็นต้น แต่ต้องระวังว่าการรีวิวสินค้านั้นก็ต้องเป็นไปอย่างซื่อสัตย์ ไม่จัดหาหน้าม้ามารีวิวหลอกลวงผู้บริโภค ไม่เช่นนั้นแล้วหากถูกจับได้ ผลเสียจะตามมาอาจถึงขั้นทำให้ธุรกิจพังครืน ไม่มีโอกาสฟื้นอีกเลย
ถึงจะเล็กก็สร้างแบรนด์ได้
อย่าคิดว่าการสร้างแบรนด์คือกลยุทธ์ของผู้ประกอบการขนาดใหญ่เท่านั้น และที่เลวร้ายไปกว่านั้นคือ คิดว่าการสร้างแบรนด์ต้องใช้โลโก้เป็นตัวนำ แต่ในความเป็นจริงแล้วโลโก้เป็นเพียงส่วนเล็กๆ เป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของการสร้างแบรนด์เท่านั้น เพราะสิ่งสำคัญคือ ต้องสร้างเสาเข็มให้แบรนด์ยืนหยัดได้อย่างแข็งแกร่ง เพราะการสร้างแบรนด์คือ การสร้างชื่อเสียงและกลยุทธ์ในการทำตลาด ถือป็นรากฐานสำคัญที่ต้องทำให้เมื่อเอ่ยถึงแบรนด์ลูกค้าจะรู้ทันทีว่าแบรนด์นี้เป็นอย่างไรในความรู้สึกหรือการรับรู้ของเขา
ที่สำคัญอย่าไปติดกับดักที่ว่าการสร้างแบรนด์จะต้องทุ่มเงินจำนวนมากจ้างเอเยนซี่ชื่อดังมาทำงานให้ เพราะการสร้างแบรนด์ที่ถูกนั้น “ไม่ต้องใส่เงิน แต่ต้องใส่ใจให้มาก” จึงจะช่วยสร้างความประทับใจให้กับลูกค้าได้มากกว่า ซึ่งสิ่งเหล่านี้ผู้ประกอบการและทีมงานล้่วนทราบดีกว่าใครว่าจะหยิบยกคุณสมบัติ สรรพคุณใดมาชูโรง ผสานเข้ากับการกระตุ้นเร้าอารมณ์ให้ผู้บริโภคกลุ่มเป้าหมายมีส่วนร่วมกับแบรนด์ การเก็บข้อมูลอย่างละเอียดทั้งจากภายในและภายนอก (ลูกค้าเก่า, ลูกค้าปัจจุบัน, ลูกค้าอนาคต, ซัพพลายเออร์, แพลตฟอร์มที่เราจำหน่ายหรือเปิดร้าน, คู่แข่ง) และนำมาวิเคราะห์อย่างถี่ถ้วนจะเป็นสารตั้งต้นชั้นดีที่นำไปสู่การสร้างแบรนด์ที่ประสบความสำเร็จได้
จัดส่งสินค้าและบริการด้วยความรวดเร็ว ตรงต่อเวลา ในสภาพสมบูรณ์
ขจัดสาเหตุที่ทำให้เกิดความล่าช้าหรือความเสียหายจากการจัดส่งสินค้าให้ได้มากที่สุด โดยผู้ประกอบการจะต้องมีการวางแผนการจัดส่งสินค้าอย่างเป็นระบบ นับตั้งแต่การรับคำสั่งซื้อ จดบันทึกรายชื่อและรายการสินค้าของลูกค้าแต่ละราย และการบรรจุสินค้าลงในบรรจุภัณฑ์ที่แน่นหนาเพื่อจัดส่ง โดยอาจผูกปิ่นโตด้วยการมองหาพันธมิตรในการจัดส่งสินค้า ซึ่งปัจจุบันมีให้เลือกหลากหลาย เพื่ออำนวยความสะดวกในการจัดส่งสินค้าให้กับผู้บริโภคได้รวดเร็ว และสะดวกสบายขึ้น ที่สำคัญคือ สามารถกำหนดวันเวลาในการรับสินค้าได้
หากเปิดเว็บไซต์ให้สั่งซื้อสินค้าได้ก็ต้องมีระบบบริหารจัดการที่ดี ยึดมั่นในข้อกำหนดและเงื่อนไขต่างๆ ที่ระบุไว้ และต้องทำให้ได้ดังคำเอ่ยอ้าง การพูดจากลับไปมาในภายหลัง จะสั่นคลอนความน่าเชื่อถือ ดังนั้นต้องไตร่ตรองให้ดีว่าสิ่งที่บอกกล่าวไปนั้นไม่ว่าในเรื่องใด ผู้ประกอบการทำได้จริงตามนั้นหรือไม่
ในกรณีที่อยู่เหนือการควบคุมของผู้ประกอบการ ทำให้สินค้าเกิดความเสียหายระหว่างการจัดส่งหรือการจัดส่งมีปัญหาความล่าช้า อย่าเพิกเฉย หรือปล่อยปละละเลยจนถึงขั้นที่ผู้บริโภคต้องทวงถามเอง ต้องรีบติดต่อผู้บริโภคและชี้แจงถึงปัญหาที่เกิดขึ้น รวมถึงแนวทางในการแก้ไขทันที เพื่อแสดงให้เห็นถึงความใส่ใจและแสดงความรับผิดต่อปัญหาที่เกิดขึ้น แม้จะไม่ใช่ความผิดโดยตรงของผู้ประกอบการก็ตาม การซื้อใจผู้บริโภค แม้บางครั้งอาจทำให้เกิดต้นทุน แต่ในระยะยาวก็เป็นการสร้างสายสัมพันธ์อันเหนียวแน่นและก่อเกิดลูกค้าที่จงรักภักดีได้
ต้องมีระบบบริหารจัดการร้านค้าที่มีมีประสิทธิภาพ
อย่าทำธุรกิจแบบสะเปะสะปะ คิดเอง เออเอง ต้องนำเอาระบบหรือโปรแกรมต่างๆ เข้ามาช่วยในการบริหารจัดการโดยเฉพาะกลุ่มที่มีสินค้าจำนวนมากและหลากหลาย เช่น แฟชั่นและความงาม รวมถึงกลุ่มวัสดุก่อสร้าง เป็นต้น การใช้เทคโนโลยีที่ช่วยในการบริหารจัดการร้านค้า ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจถึงพฤติกรรมและการใช้กลยุทธ์การตลาดที่จูงใจผู้บริโภคผ่านการนำเสนอสินค้าและบริการที่เหมาะสม ตรงกับความต้องการได้มากยิ่งขึ้น เช่น โปรแกรมบริหารงานร้านค้าปลีกสำเร็จรูป หรือ POS (Point of Sale) ซึ่งจะช่วยบริหารจัดการเชื่อมโยงกันทั้งในส่วนของหน้าร้านและหลังร้าน เพื่อวิเคราะห์บริหารจัดการคลังสินค้า พร้อมสรุปข้อมูลแบบเรียลไทม์ให้กับผู้ประกอบการได้อย่างรวดเร็ว แม้จะต้องลงทุนซื้อหามาใช้ แต่ในเมื่อเป็นสิ่งจำเป็น จะช่วยทำให้ SMEs ขับเคลื่อนธุรกิจได้อย่างราบลื่นและไปต่อได้ไกลมากขึ้น จึงไม่ใช่เรื่องที่จะมาจำกัดจำเขี่ยแต่อย่างใด
เอสเอ็มอีไทยไปต่อได้ ไม่สิ้นหวัง
อย่างไรก็ตาม คำกล่าวที่ว่า “ในวิกฤตย่อมมีโอกาส” เป็นเรื่องจริง เพราะศูนย์วิจัยกสิกรไทยรายงานว่า จากข้อมูลการส่งออกสินค้าสูงสุด 100 รายการแรก (คิดเป็นสัดส่วน 96% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด) ในช่วงครึ่งแรกของปี 2563 พบว่ามีสินค้าถึง 31 รายการ หรือเกือบ 1 ใน 3 ที่ยังคงมีการเติบโต โดยแยกเป็นสินค้าที่ธุรกิจ SMEs มีบทบาทเกินครึ่งหรือมากถึง 17 รายการ
ส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มสินค้าที่มีความต้องการเพิ่มขึ้นจากการระบาดของโควิด-19 รวมถึงการระบาดของโรคสุกรที่เกิดขึ้นในหลายประเทศ ซึ่งถือเป็นปัจจัย เฉพาะที่ทำให้ความต้องการสินค้าเพิ่มขึ้นแบบทันทีทันใด ไม่ว่าจะเป็นสินค้ากลุ่มอาหารที่ถูกสั่งซื้อเพื่อนำเข้าเป็นสต็อกในช่วงที่มีการล็อกดาวน์ เพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหาร รวมถึงอาหารสัตว์เลี้ยง สินค้าและอุปกรณ์ทางการแพทย์และเภสัชภัณฑ์เพื่อความมั่นคงด้านสุขภาพ ซึ่งทั้งสองกลุ่มเป็นสินค้าที่การเติบโตสูงขึ้นจากปีก่อนค่อนข้างมากเลยทีเดียว ส่วนกลุ่มสินค้าที่ตอบสนองวิถีปฏิบัติใหม่ (New Normal) จากการต้องถูกกักตัวอยู่กับบ้าน การเรียนออนไลน์ของนักเรียน นักศึกษา การทำงานที่บ้านของผู้ใหญ่ ส่งผลให้ทั้งเฟอร์นิเจอร์และสินค้าที่เกี่ยวกับสันทนาการต่างๆ อาทิ ของเล่น ยังคงรักษาการเติบโตไว้ได้ แต่อาจไม่เติบโตดีเท่าปีก่อนหน้า เนื่องจากเป็นสินค้าที่ไม่ได้ซื้อบ่อยครั้ง และมีการแข่งขันค่อนข้างสูง
นอกจากนี้ เป็นที่น่าสังเกตว่า สินค้าของไทยบางประเภทที่การเติบโตชะลอตัวในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา จากการแข่งขันที่สูง รวมถึงเจอมาตรการกีดกันทางการค้า กลับมามีการเติบโตอย่างเห็นได้ชัด เช่น อาหารทะเลกระป๋อง ผลไม้กระป๋อง ตลอดจนปลาสดแช่เย็น และแช่แข็ง เป็นต้น
ที่มา :
