ชี้เทรนด์การศึกษาแห่งอนาคต Liquid Learning เมื่อการเรียนรู้เปลี่ยนสถานะเป็น ของเหลว

เมื่อเราทุกคนต้องดำรงอยู่ในโลกที่เกิดความเปลี่ยนแปลงได้ทุกวัน การ Disrupted เกิดขึ้นได้ทุกช่วงและในทุกเรื่อง นอกจากทุกคนจะต้องยกระดับทักษะการปรับตัวเพื่อรับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วแล้ว องค์กรต่างๆก็ต้องเตรียมความพร้อมที่จะรับมือ และปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นด้วย อย่างในปี 2563 ที่ผ่านมา แทบทุกภาคส่วนต่างได้รับผลกระทบจากวิกฤตโควิด-19 แทบทั้งสิ้น โดยเฉพาะภาคการศึกษาทุกระดับ แนวคิดในการจัดการศึกษาในแบบ Liquid Learning จึงเกิดขึ้น

สำหรับแนวคิดตามเทรนด์การศึกษาแห่งอนาคต Liquid Learning ก็แปลได้ตรงตัว เพราะ Liquid คือ ของเหลว ที่สื่อได้ดีถึงการปรับตัว ไม่ว่าจะอยู่ในภาชนะใดหรือที่ไหน ก็ปรับได้ตามสิ่งที่ไปอยู่ องค์กรหรือหน่วยงานภาคการศึกษาในยุคนี้ก็ควรมีคุณสมบัติไม่ต่างจากของเหลวเช่นกัน ที่ต้องลื่นไหลและปรับตัวไปตามสถานการณ์หรือวิกฤตที่เกิดขึ้น โดยใช้เทคโนโลยี นวัตกรรม เป็นเครื่องมือหลักในการเปลี่ยนโฉมการศึกษาแบบเดิม
และแนวคิดการปรับองค์กรให้มีลักษณะเป็นเสมือน Liquid ไม่ได้สอดแทรกอยู่แค่ในภาคการศึกษาในยุคนี้เท่านั้น แต่ทุกองค์กรทั้งองค์กรธุรกิจ เทคโนโลยี สังคม สิ่งแวดล้อม ล้วนต้องอาศัยแนวคิด Liquid ในการปรับตัวให้อยู่รอดให้ได้ในยุคนี้

Liquid e Learning

กลับมาที่ภาคการศึกษา หากย้อนไปดูก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19 ระบบการเรียนการสอนของมหาวิทยาลัยต่างๆ ทั่วโลก ไม่ได้มีการปรับเปลี่ยนแบบจริงจังมาแล้วกว่า 50 ปี นักเรียนที่อายุ 18 ปี ต้องผ่านการสอบเพื่อเข้าไปศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยเป็นเวลา 4 ปี ในคณะและสาขาวิชาที่พวกเขาสนใจ กิจวัตรประจำวันหลักของเหล่านิสิต นักศึกษา คือ การเข้าฟังเลคเชอร์ อ่านหนังสือ เพื่อสอบวัดผล เป็นวังวนเช่นนี้ไปจนจบการศึกษา
กระทั่ง เกิดวิกฤตโควิด-19 ที่มาเป็นตัวชี้วัดและสร้างบทพิสูจน์ให้ทุกฝ่ายได้เห็นว่ารูปแบบการศึกษาแบบเดิมไม่เหมาะสมกับการใช้ชีวิตในยุคดิสรัปเทคโนโลยี ที่นักศึกษาสามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลาผ่านระบบออนไลน์ได้อีกแล้ว
และถ้าสถาบันการศึกษาใดที่ยังไม่ปรับตัว ปรับหลักสูตร ปรับรูปแบบการเรียนการสอน สถาบันการศึกษานั้นก็จะเหลือแต่ตำนานให้ระลึกถึงเท่านั้น ดังนั้นแนวคิด Liquid Learning ที่จะกล่าวถึงต่อไปนี้ จึงเป็นคุณค่าที่คู่ควรสำหรับภาคการศึกษาในยุคโควิด-19 ครองเมืองนี้

5 มิติ ของ Liquid Learning ที่ตอบโจทย์การปรับตัวของภาคการศึกษาทุกระดับ

จากบทความเรื่อง “The Future of Education: Everything Is Liquid” ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ AACSB ได้ให้คำนิยามในการเรียนแบบลื่นไหลไปตามสถานการณ์นี้ไว้ว่า เป็นการเรียนแบบครอบคลุม เป็นองค์รวม และมีการโต้ตอบกันระหว่างผู้เรียนและผู้สอน ในรูปแบบ Interactive ทั้งยังเป็นการบูรณาการการเรียนในแบบดิจิทัล หรือ digital learning เข้ามาในระบบนิเวศการเรียนรู้ด้วยแนวคิดนวัตกรรมการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับยุคสมัย

digital learning

  • การผสมผสานวิธีการเรียนและการสอนที่หลากหลายแต่ลงตัว Multichannel Learning
ดังที่เกริ่นมาแล้วว่าการเรียนการสอนแบบ Liquid เป็นการผสมผสานการเรียนหลากรูปแบบเข้าด้วยกันในแบบบูรณาการ หรือพูดง่ายๆตามภาษาวัยรุ่น ยังหมายถึงการเรียนการสอนแบบไฮบริด Hybrid คือผสมผสานระหว่างการเรียนในห้องเรียน ที่อาจทำได้เมื่อสถานการณ์หรือวิกฤตต่างๆที่เกิดขึ้นผ่อนคลาย ร่วมกัน การเรียนการสอนแบบออนไลน์ ที่ต้องเปลี่ยนไปได้ทันทีเมื่อวิกฤตต่างๆรุนแรงขึ้น
และด้วยการเรียนการสอนที่ต้องทำในรูปแบบของ Multichannel นี้เอง ที่ทำให้ผู้สอน หรือครู จำเป็นต้องปรับตัว เรียนรู้เทคโนโลยีหลากหลาย ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพให้การสอนออนไลน์มากขึ้น
เช่น การสร้างช่องทางในกรุ้ปแชตส่วนตัว ให้นักเรียน นักศึกษา สามารถฝากคำถาม และครูสามารถตอบคำถามในเชิงโต้ตอบ อธิบาย ให้นักเรียนได้เข้าใจในบทเรียนมากขึ้น หรือ ครูสามารถกระตุ้นให้นักเรียนมาคิดร่วมกันในประเด็นต่างๆ ที่ต่อยอดไปสู่การเรียนรู้ในวิชานั้นๆ ผ่านการสร้างกระดานเพื่อแชตออนไลน์หรือกระดานอธิบายทางออนไลน์ จากนั้นค่อยแชร์คอนเทนต์นี้ผ่านการสตรีมคลิปวิดีโอเพื่ออธิบายบทเรียนนั้นหรือจะรวบรวมทุกไอเดียที่นักเรียนนำเสนอผ่านการแชร์สกรีนก็ได้เช่นกัน  
digital learning
  • เข้าถึงการเรียนการสอนที่แอคทีฟ และ ตอบโจทย์การพัฒนาทักษะจำเป็นสำหรับคนรุ่นใหม่
ด้วยการเรียนการสอนในสภาพแวดล้อมแบบ Liquid นี้ ยังช่วยทำให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึงการเรียนที่แอคทีฟ ไม่น่าเบื่อ และทุกคนได้เข้าร่วมเรียนผ่านประสบการณ์โซเชียล ซึ่งมีส่วนทำให้ผู้เรียนไม่รู้สึกแปลกแยกหรือแตกต่าง แถมยังช่วยกระตุ้นการรับรู้และพัฒนาการด้านอารมณ์ของพวกเขาด้วย เพราะในระหว่างเรียน ผู้เรียนมีอิสระที่จะเรียนรู้ สังเกต รับและแสดงท่าทีตอบกลับให้กับผู้สอนได้เห็น สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้เรียนคนอื่นไปในเวลาเดียวกัน
จากการเรียนการสอนเดิม ที่ได้เรียนรู้แค่ผ่านตำราหรือกรณีตัวอย่างที่ครูหยิบยกขึ้นมาเท่านั้น แต่การเรียนในแบบ Liquid เปิดโอกาสให้ทั้งผู้เรียนและผู้สอนได้สร้างสรรค์รูปแบบการเรียนรู้ที่แปลกใหม่ เช่น การเรียนผ่านการทำโปรเจกต์ของแต่ละคนหรือทำร่วมกันเป็นกลุ่ม หรือการเรียนผ่านการโต้ตอบ วิเคราะห์ หยิบยกกรณีศึกษาโดยผู้เรียนเอง ไม่ใช่ผู้สอนหรือครูต้องเป็นคนนำเสนอเสมอไป พูดง่ายๆ ศิษย์จะเป็นครูบ้างในยุคนี้ ก็ไม่ใช่เรื่องผิดอะไร
ด้วยการเรียนการสอนในมิตินี้เอง ที่ทำให้นักเรียน นักศึกษาสามารถเข้าใจในบทเรียนในลึกและกระจ่างกว่าที่เคย ซึ่งความเข้าใจนี้เอง ที่จะต่อยอดไปสู่การสร้างทักษะและการเปลี่ยนมายด์เซตได้

hands-on learning

  • การเรียนในโลกแห่งความเป็นจริง
การเรียนในมิติที่หลากหลายนี้ ไม่ต่างกับโลกแห่งความเป็นจริง ที่เหล่านักศึกษาจะได้ออกไปเผชิญเมื่อจบการศึกษา โดยผู้เรียนควรจะได้รับการปลดล็อคจากการเรียนแบบเดิมๆ เดินหน้าสู่การเรียนในรูปแบบใหม่ ผ่านการเรียนแบบปฏิบัติจริง hands-on learning ซึ่งจะทำให้พวกเขามีความเชี่ยวชาญในอาชีพอนาคต สามารถแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ ด้วยแนวคิดนวัตกรรม
และแน่นอนว่าการที่ผู้เรียนได้คุ้นชินกับโลกออนไลน์ตั้งแต่ในวัยเรียน ทำให้พวกเขาสามารถปรับตัวกับการทำงานที่แทบจะถูกดิสรัปด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรมทั้งหมดได้อย่างรวดเร็ว
Custom made Education
  • เรียนที่ไหนก็ได้ แถมหลักสูตรยังถูก Custom made ตามใจผู้เรียน
การเรียนที่ยืดหยุ่นนี้ ยังตอบโจทย์ผู้เรียน ที่จะเลือกเรียนจากที่ไหนก็ได้ ด้วยจุดประสงค์ ในบริบทใดก็ได้ ผ่านช่องทางใด ก็ได้เช่นกัน แต่เชื่อว่า ช่องทางออนไลน์น่าจะเป็นสื่อการเข้าถึงการเรียนที่คนรุ่นใหม่คุ้นเคยที่สุดอยู่แล้ว กรณีศึกษาที่เกิดขึ้นแล้ว คือ นักศึกษาจากโลกตะวันตก ที่มีความสนใจที่จะเรียนรู้ศาสตร์แห่งโลกตะวันออก ก็สามารถลงทะเบียนเรียนในหลักสูตรของมหาวิทยาลัยที่อยู่ในแถบประเทศเอเชียได้ไม่ยากเลย ซึ่งนี่ทำให้เขาสามารถเข้าถึงความรู้ที่มาจากผู้รู้จริงได้
นอกจากนั้น ในมิติของการเรียนรู้แบบ Personalized นี้ ยังหมายถึงการปรับการเรียนการสอนที่เคยเป็น Mass หรือสำหรับสอนทุกคน ให้กลายเป็นการเรียนแบบ Custom made ตอบสนองความต้องการของผู้เรียนที่แตกต่างกันด้วย

การศึกษาออนไลน์

  • คณะ สาขาวิชา ไหนเจ๋งจริง Liquid Learning ยิ่งทำให้โดดเด่นได้ยิ่งขึ้น
ในยุคที่สถาบันการศึกษาต่างๆมุ่งเน้นไปที่การศึกษาออนไลน์นี้เอง ที่เป็นความท้าทายครั้งสำคัญของ คณะ หรือ สาขาวิชา ต่างๆ ว่าจะสามารถรักษามาตรฐานการสอนของตนเองไว้ได้แค่ไหน อย่างไร โดยหลักการสำคัญในการรักษามาตรฐานการสอนนั้น ต้องวางอยู่บนขาทั้งสองข้าง ขาข้างแรกมาจากคุณวุฒิและความเชี่ยวชาญของครูผู้สอน ไปจนถึงงานวิจัยการศึกษาที่ได้รับการยอมรับในวงกว้าง ขาอีกข้าง มาจากวิธีการส่งมอบประสบการณ์การเรียนรู้ที่ลึกซึ้งให้กับผู้เรียน แม้ว่าจะต้องปรับเปลี่ยนการเรียนไปเป็นการเรียนออนไลน์ก็ตาม
นอกจากนั้น สิ่งที่คณะและสาขาวิชาต่างๆต้องทำในยุคนี้ คือ การยกระดับมาตรฐานการเรียนการสอน ด้วยการเชิญผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญ หรือแม้กระทั่งนักธุรกิจที่ประสบความสำเร็จ มาเป็นวิทยากร หรืออาจารย์พิเศษ เพื่อสร้างประสบการณ์การเรียนรู้นอกตำราให้กับนักศึกษาด้วย

ตามติดเทรนด์การเรียนรู้ยุคนี้ ที่ปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์และวิกฤต 

ก้าวข้ามวิกฤต ด้วย 6 แนวคิดพื้นฐานด้านการสร้างคน

ร่วม ‘ปฏิวัติการศึกษาไทย’ กับภารกิจเปลี่ยน ‘ครูผู้สอน’ เป็น ‘ครูผู้ก่อการ’ เชื่อมโยงสู่การเรียนออนไลน์

แอบส่อง Skills Future Credit แนวคิดบริหารการศึกษาชั้นยอดของ “สิงคโปร์”

Previous articleเพราะจนจึงต้องไปดวงจันทร์
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.16
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์