“โจ ไบเดน” โลกสวย…ธุรกิจส่งออกต้องปรับตัว

การสาบานตัวเข้ารับตำแหน่งของ “โจ ไบเดน” แห่งพรรคเดโมแครต เป็นประธานาธิบดีคนที่ 46 ของสหรัฐอเมริกา เมื่อวันพุธ (20 ม.ค.) ที่ผ่านมา มีความชัดเจนว่าจะเข้ามาแก้ปัญหาวิกฤตการณ์อย่างน้อย 4 ด้าน ได้แก่ โรคระบาดใหญ่, การทรุดตัวของเศรษฐกิจ, ความไม่เท่าเทียมทางสีผิวเชื้อชาติ และ ความเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ


ดังสุนทรพจน์ตอนหนึ่งที่กล่าวว่า “นี่คือช่วงเวลาที่ท้าทายอย่างยิ่ง เราต้องเผชิญกับการโจมตีประชาธิปไตยของเราและการทำร้ายข้อเท็จจริง ท่ามกลางการระบาดของไวรัส ความไม่เสมอภาคที่มากยิ่งขึ้น การเหยียดผิวอย่างเป็นระบบ วิกฤตสภาพภูมิอากาศ บทบาทของอเมริกาในเวทีโลก เป็นความรับผิดชอบที่ใหญ่หลวงที่สุดเท่าที่เราเคยมีมา นี่เป็นช่วงเวลาที่เรากำลังถูกทดสอบ”
น่าสนใจอย่างยิ่งคือนโยบายด้านภูมิอากาศที่ โจ ไบเดน ประกาศนำประเทศกลับเข้าร่วมความตกลงปารีส ภายหลังอดีตประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ได้นำประเทศถอนตัวออกจากความตกลงดังกล่าวขององค์การสหประชาชาติเมื่อปี 2019 เนื่องจากทรัมป์มองว่ากรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อปี 2015 โดยกำหนดว่าประเทศต่างๆ ทั้ง 188 ประเทศรวมทั้งสหรัฐ จะต้องร่วมกันรักษาระดับอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกไม่ให้เพิ่มขึ้นจากยุคก่อนอุตสาหกรรมเกิน 2 องศาเซลเซียส และขั้นต่อไปคือ 1.5 องศาเซลเซียส ไม่ยุติธรรมต่อสหรัฐ เมื่อเทียบกับประเทศที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกซึ่งเป็นตัวการของภาวะโลกร้อนอันดับต้นๆ อย่างจีนและอินเดีย รวมถึงข้อตกลงดังกล่าวจะทำให้คนอเมริกันตกงานจำนวนมาก

ภาวะโลกร้อน

วิกฤตสภาพภูมิอากาศ

แน่นอนว่าแนวคิดของทรัมป์สวนทางกับคนทั้งโลก แม้กระทั่งคนอเมริกันที่เป็นห่วงสถานการณ์โลกร้อนมากกว่าการตำหนิว่าใครปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากกว่าใคร และในความเป็นจริงสหรัฐถือเป็นประเทศที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต้นเหตุของภาวะโลกร้อนมากเป็นอันดับ 2 ของโลก การถอนตัวสหรัฐเท่ากับแสดงความไม่รับผิดชอบต่อโลก

การกลับเข้าร่วมความตกลงดังกล่าวของโจ ไบเดน จึงมีเป้าหมายเพื่อต่อสู้วิกฤตโลกร้อนและสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง โดยมุ่งสู่เป้าหมายคาร์บอนเป็นศูนย์ในปี 2050 ร่วมกับหลายๆ ประเทศทั่วโลก ลดการใช้พลังงานเชื้อเพลิงฟอสซิล ลงทุนในพลังงานสะอาด ฟื้นฟูความเป็นผู้นำของประเทศในการแก้ปัญหาโลกร้อน ลดอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกไม่ให้เพิ่มขึ้นเกิน 2 องศาเซลเซียสตามเงื่อนไขของข้อตกลงปารีส

ภาวะฉุกเฉินด้านภูมิอากาศ
อย่างไรก็ตาม ภายใต้นโยบายดังกล่าวของไบเดน อาจทำให้ภาคธุรกิจการส่งออกของไทยต้องเผชิญความยากลำบากมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการเผชิญกับข้อตกลงด้านสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ เช่น ข้อตกลง Water Footprint หรือ รอยเท้าน้ำ ซึ่งเป็นเครื่องมือด้านสิ่งแวดล้อมที่ช่วยในการประเมินปริมาณการใช้น้ำทั้งทางตรงและทางอ้อม เพื่อบ่งชี้ปริมาณความต้องการใช้น้ำของสินค้าที่ส่งออกว่าใช้น้ำมากน้อยเพียงใด ถ้าใช้น้ำมากกว่ามาตรฐานกำหนดอาจเป็นเหตุให้สินค้านั้นถูกปฏิเสธการนำเข้า หรือต้องเสียเสียภาษีนำเข้ามากกว่าสินค้าของประเทศคู่แข่ง

การทำนา

ยกตัวอย่างการปลูกข้าว ปัจจุบันเราอาจใช้น้ำในการทำนามากเท่าไหร่ก็ได้ แต่ในอนาคตเมื่อโลกขาดแคลนน้ำมากขึ้น อาจมีมาตรฐานระบุว่า การทำนาหนึ่งไร่ต้องใช้น้ำไม่เกินเท่าไหร่ ขณะที่ประเทศไทยเป็นประเทศผู้ผลิตสินค้าเกษตรและอาหารที่สำคัญของโลก ผนวกกับอยู่ในฐานะเป็นประเทศผู้ส่งออกสินค้าเกษตรหลักของโลก จึงทำให้ทรัพยากรน้ำของไทยถูกนำไปใช้ในการผลิตสินค้าเกษตรดังกล่าว และมีความเป็นไปได้สูงที่ในระยะข้างหน้า ประเทศผู้นำเข้าสินค้าเกษตรที่หันมาตระหนักเรื่องสิ่งแวดล้อม เช่น สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา อาจมีแนวโน้มกดดันให้มีการประกาศนำค่า Water Footprint มาใช้เป็นมาตรฐานบังคับให้ประเทศผู้ผลิตต้องดำเนินการไม่ให้สูงเกินกว่าเกณฑ์มาตรฐาน และอาจหยิบยกมาใช้เป็นอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่มาตรการทางภาษี (Non-Tariff Barriers: NTB)

ข้าว

รัฐบาลจึงต้องสนับสนุนให้เกษตรกรไทย ซึ่งเป็นต้นน้ำการผลิตสินค้าเกษตรเข้าใจในความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีการกำหนดข้อตกลงแนวนี้อย่างเป็นรูปธรรม แต่ควรมีการปรับตัวเพื่อเตรียมพร้อมรับมืออนาคตที่จะต้องเกิดขึ้นแน่นอน ดังแนวคิดการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน (Environmental, Social, Governance: ESG) ที่คำนึงถึงความยั่งยืนของสังคมโยรวม กำลังได้รับความสนใจไปทั่วโลก

นโยบาย “โลกสวย” ของ โจ ไบเดน อาจทำให้มาตรการกีดกันทางการค้ายุคใหม่มาเร็วกว่าที่คิด