บทที่ 4: Q “นวัตกร” ผู้สร้าง “นวัตกรรม”
ในระยะแรก “เอียน เฟลมมิ่ง” ใช้ชื่อ Boothroyd ผู้ทำหน้าที่ค้นคิดประดิษฐกรรมเครื่องไม้เครื่องมือต่างๆ ที่ James Bond ใช้ในปฏิบัติการ
ตั้งแต่รถยนต์ นาฬิกา ปากกา และของเล่นอื่นๆ ที่พัฒนาขึ้นไปพร้อมๆ กับวิทยาการสมัยใหม่ในโลกแห่งความเป็นจริง
ดังนั้น Q จึงประดุจดั่ง “นวัตกร” ผู้เสก “นวัตกรรม” ให้กับ James Bond
ดังนี้ Q จึงอยู่ในสถานะตัวละครสำคัญของวรรณกรรมชุด “พยัคฆ์ร้าย James Bond 007”
“ไม่มี Q ก็ไม่ Bond” จึงเป็นคำกล่าวที่ไม่เกินเลย หากจะพูดถึง James Bond เพราะ Q คือเบื้องหลังสำคัญของ Bond ในทุกภารกิจ
เพราะนอกจากจะต้องตระเตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ก่อนออกปฏิบัติการให้กับ James Bond แล้ว Q ยังต้องช่วยเหลือ Bond หลังจากทำหน้าที่ในทุกครั้ง
ไม่ว่าจะเป็นการตรวจพิสูจน์หลักฐาน หรือการระวังหลังให้ระหว่างที่ James Bond ลุยภารกิจในบางสถานการณ์
งานของ Q จะว่าไปก็คงคล้ายกับ Alfred Pennyworth คุณลุงใจดีที่เป็นพ่อบ้านของ Batman ผู้คอยประคับประคอง Bruce Wayne และดูแลเครื่องไม้เครื่องมือยามเมื่อ Bruce Wayne สวมชุด Batman
Q ตามท้องเรื่อง มีชื่อเต็มว่า Major Boothroyd โดยได้มีการนำนามสกุลของผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธปืนที่ชื่อ Geoffrey Boothroyd ซึ่งเป็นบุคคลผู้มีตัวตนจริงมาใช้
การที่ “เอียน เฟลมมิ่ง” ใช้ชื่อ Geoffrey Boothroyd มาเป็นชื่อตัวละคร Q ดั้งเดิมคือ พันตรี Boothroyd นั้น มีที่มาจากการที่ Geoffrey Boothroyd ผู้เชี่ยวชาญอาวุธปืนได้เขียนจดหมายมาชี้แนะข้อมูลให้กับ “เอียน เฟลมมิ่ง”
โดย Geoffrey Boothroyd ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับปืนที่เป็นประโยชน์มากมายต่อ “เอียน เฟลมมิ่ง” หลังจากที่เขาตีพิมพ์นิยาย James Bond เล่มแรกคือ Casino Royale
นับจากนั้น Geoffrey Boothroyd ได้กลายมาเป็นที่ปรึกษาคนสำคัญของ “เอียน เฟลมมิ่ง” ในฐานะเบื้องหลังทางด้านข้อมูลอาวุธปืนให้กับวรรณกรรมชุดพยัคฆ์ร้าย James Bond 007
และไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว “เอียน เฟลมมิ่ง” จึงขอนำนามสกุลของ Geoffrey Boothroyd มาเป็นชื่อตัวละคร Q เสียเลย คือพันตรี Boothroyd
และที่ “เอียน เฟลมมิ่ง” ทำให้ผู้คนเรียกตัวละคร พันตรี Boothroyd ว่า Q ก็เนื่องจาก 2 เหตุผลคือ
รหัสประจำตัวของ Q คือ Quartermaster
และหน่วยงานต้นสังกัดของ Major Boothroyd คือ Q-Branch โดยมีเขาเป็นหัวหน้าของหน่วยงานดังกล่าว ที่ปฏิบัติภารกิจภายใต้นิคเนม Q
เหตุดังนั้น ทำไปทำมา หลายคนก็เลยเรียกเขาว่า Q เสียเลย
แน่นอน ตามประสานักหยอดมุก James Bond เคยเรียก Q คนใหม่ว่า R ในตอน The World is Not Enough เนื่องจาก Q คนเก่า ที่รับบท Q มากว่า 30 ปี ได้เกษียณอายุราชการไป
Q คนเก่า ซึ่งรับบท Q มาอย่างยาวนาน เรียกได้ว่า แทบจะผูกขาดบท Q เลยก็ว่าได้ มีชื่อว่า Desmond Llewelyn
Desmond Llewelyn จึงเสมือนสัญลักษณ์หนึ่งของ James Bond เคียงข้าง Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan และ Daniel Craig
เผลอๆ Desmond Llewelyn มีภาพจำมากกว่าพระเอกของท้องเรื่องเสียอีก เนื่องจาก James Bond นั้น จะมีการเปลี่ยนนักแสดงไปเรื่อยๆ ทว่า Q ไม่ค่อยเปลี่ยน
อันที่จริง Desmond Llewelyn ไม่ใช่ Q คนแรกที่มารับบท Q ในภาพยนตร์ชุด “พยัคฆ์ร้าย James Bond 007”
เพราะเป็น Peter Burton ที่แสดงเป็น Q ใน Dr. No ตอนแรก และตอนเดียวของหนังชุด James Bond
แม้จะได้แสดงแค่ภาคเดียว แต่ต้องถือว่า Peter Burton คือภาพจำแรกของ Q ในบทบาท Boothroyd ก่อนที่บทพันตรี Boothroyd จะตกเป็นของ Desmond Llewelyn ในเวลาต่อมา
ทีมงานใช้ชื่อพันตรี Boothroyd ในภาค Dr. No และ From Russia with Love จากนั้นได้เปลี่ยนมาเป็น Q นับตั้งแต่ Goldfinger เป็นต้นมาตราบจนปัจจุบัน
และ Desmond Llewelyn ก็เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของ James Bond นับตั้งแต่นั้น
ตามประสานักหยอดมุก James Bond เคยเรียก Q คนใหม่ว่า R ในตอน The World is Not Enough เนื่องจาก Q คนเก่า ที่รับบท Q มากว่า 30 ปี ได้ขอเกษียณตัวเองจาก MI6
แต่เหตุผลที่แท้จริงก็คือ Desmond Llewelyn เสียชีวิตจากอุบัติเหตุรถยนต์-โดยทีมงานได้ใช้ Computer Graphics หรือ Special Effect ในสมัยนั้น ตัดต่อให้ Q คนเก่าคือ Desmond Llewelyn มอบหมายภารกิจให้ R หรือ Q คนใหม่
โดย Q คนใหม่ รับบทโดย John Cleese แต่ John Cleese ก็ได้แสดงเพียง 2 ภาคคือ The World is Not Enough และ Die Another Day
ก่อนที่ตัวละคร Q จะหายไปใน James Bond เวอร์ชั่นใหม่ของ Daniel Craig โดยปรากฏเพียงเสียงพูดเท่านั้น ไม่ว่าจะเป็นใน Casino Royale, Quantum of Solace
จนกระทั่งในภาค Skyfall ที่ Q ได้ปรากฏตัวอีกครั้ง ทว่า มาในมาดใหม่ คือการรับบทบาทของนักแสดงหนุ่ม Ben Whishaw
ในบุคลิก Q แห่งศตวรรษที่ 21 หนุ่มเนิร์ด ที่กลายเป็นคู่ปรับเชือดเฉือนคำพูดกับ James Bond สายลับจากศตวรรษที่ 20 ตั้งแต่ Skyfall จนมาถึงภาคใหม่ที่กำลังจะเข้าฉายคือ No Time To Die
Character ของ Q ตามบทประพันธ์ดั้งเดิมของ Ian Fleming เจ้าของนวนิยายสายลับชุด James Bond 007 เป็นผู้เคร่งครัดกับหน้าที่การงานเป็นอย่างมาก
โดยเฉพาะอย่างยิ่งก็คือ เขาเป็น “นักวิทยาศาสตร์” ในหมู่ Spy ชั้นยอด
ดังนั้น Q จึงมีกฎเกณฑ์การทำงานที่เข้มงวด และตรงกันข้ามกับรูปแบบภารกิจของเหล่าสายลับที่มักปฏิบัติงานด้วยสัญชาตญาณ
ที่สำคัญก็คือ Q เป็นบุคลากรของ MI6 (Military Intelligence, Section 6) หรือ “หน่วยข่าวกรองของอังกฤษ” ภายใต้หน่วยงานหลักก็คือ The Secret Intelligence Service (SIS)
ซึ่งทั้ง 2 แห่ง ล้วนเป็นองค์กรที่ปรากฏอยู่ ทั้งในท้องเรื่องในวรรณกรรม และโลกแห่งความเป็นจริง
และดูเหมือนว่า Q จะภูมิอกภูมิใจ ทั้งในบทบาทของตน และหน่วยงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Q เป็นคนที่ภูมิใจกับสิ่งประดิษฐ์ของตนเป็นอย่างมาก
Q จึงมีสถานะประดุจดั่ง “นวัตกร” ผู้เสก “นวัตกรรม” ให้กับ James Bond ที่นอกจากจะเป็น “วิศวกร” แล้ว Q ยังเปรียบเสมือนหน่วย R&D หรือ Research and Development (หน่วยวิจัยและพัฒนา)
ในฐานะของนักทดลอง วิจัย และจัดสร้างอาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ ให้กับ James Bond
โดย “นวัตกรรม” หลายอย่างที่ “เอียน เฟลมมิ่ง” ได้รังสรรค์ผ่านตัวละคร Q หลายชิ้นได้ปรากฏขึ้นในโลกแห่งความเป็นจริงในปัจจุบัน อาทิ
- Alligator Submarine ใน Octopussy
- Wheelchair Rocket Launcher ใน GoldenEye
- Flamethrower Bagpipes ใน The World is Not Enough
- Laser Beam Polaroid ใน Licence to Kill
- Boombox Rocket Launcher ใน The Living Daylights
- Identigraph ใน For Your Eyes Only
- Laser Gun Jet Packs ใน Moonraker
- Fake Third Nipple ใน The Man with the Golden Gun
- Radioactive Lint ใน On Her Majesty’s Secret Service
- Rocket-firing Cigarette ใน You Only Live Twice
- Exploding Toothpaste ใน Licence to Kill
- Rocket-propelled Bullets ใน You Only Live Twice
- Rotating Sofa ใน The Living Daylights
- Invisible Car ใน Die Another Day
“นวัตกรรม” จากจินตนาการของ “เอียน เฟลมมิ่ง” ในวรรณกรรมชุด “พยัคฆ์ร้าย James Bond 007” จึงไม่ธรรมดาเลย
