เมื่อ ‘ระยะห่าง Distancing’ มีผลกับการทำธุรกิจยุคโควิด พลิกจากร้ายเป็นดีได้ ด้วยวิธีรับมือแบบคนรู้ทันเกม

ในยุคที่วิกฤตโควิด-19 ยังไม่ผ่านพ้นไป เราทุกคนจึงยังต้องให้ความสำคัญกับ การเว้นระยะห่างทางสังคม หรือ Social Distancing อยู่ เพื่อดูแลตนเองและผู้อื่นให้ปลอดภัยจากการแพร่เชื้อโรคร้ายนี้ แต่ใช่ว่าจะมีแค่ปัจเจกบุคคลเท่านั้นที่ต้องใส่ใจเรื่อง ระยะห่าง Distancing เพราะในทางธุรกิจ วิกฤตโรคระบาดครั้งนี้ได้ก่อให้เกิด ความห่าง ซึ่งเป็นอุปสรรคในการทำธุรกิจเช่นกัน

แล้ว ระยะห่าง Distancing ที่กล่าวถึงนี้ จะเกิดขึ้นในรูปแบบใดบ้าง? ต่อคำถามนี้ บทความ เรื่อง “ธุรกิจ COVID-19…กับความท้าทายที่มากกว่า Social Distancing” ซึ่งเผยแพร่ใน EXIM Thailand E-News (ปีที่ 16 ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม 2564) ได้ให้คำตอบไว้แล้ว เราขอหยิบเอามาขยายความต่อเพื่อคลายข้อสงสัยกัน

ผลกระทบของวิกฤตโควิด-19 ต่อเศรษฐกิจโลก ที่นำมาซึ่ง ระยะห่าง Distancing ของเศรษฐกิจโลกในรอบทศวรรษ

จากหน้าปฏิทินวิกฤตโลก มีข้อสันนิษฐานว่าวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ของโลกมักเกิดขึ้นทุกๆ 10 ปี หรือหนึ่งทศวรรษ ตามวัฏจักรเศรษฐกิจ (Economic Cycle) ไล่เรียงมาตั้งแต่วิกฤตต้มยำกุ้ง ปี 2540 วิกฤต Hamburger หรือ Hamburger Crisis ปี 2552 จนมาถึงวิกฤตโควิด-19 (COVID-19) ที่เริ่มขึ้นในปี 2563 จนถึงปัจจุบัน
โดยความแตกต่างของวิกฤตเศรษฐกิจครั้งนี้ คือ ต้นเหตุของวิกฤตนี้ไม่ได้มาจากปัญหาด้านเศรษฐกิจ แต่เกิดจากโรคระบาดครั้งใหญ่ ซึ่งตัวเลขผู้ติดเชื้อโควิด-19 ทั่วโลก ณ วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2564 ทะยานไปเกิน 107 ล้านคน คร่าชีวิตคนทั่วโลกไปแล้วว่า 2.3 ล้านคน
หนี้สาธารณะ
“สาระสำคัญของผลกระทบจากวิกฤตครั้งนี้ ยังอยู่ที่ผลกระทบเป็นวงกว้างต่อธุรกิจทั่วโลกทั้งภาคการผลิตและบริการ ทำให้หลายฝ่ายคาดว่าเศรษฐกิจโลกต่อจากนี้ไปจะ “เปราะบางมากขึ้น” เนื่องจากการเร่งอัดฉีดนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจที่ทุกประเทศกำลังใช้ ก่อให้เกิดปัญหาหนี้สาธารณะที่พุ่งสูงขึ้นในหลายประเทศ”
“นอกจากนี้ ในส่วนของนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายที่ธนาคารกลางหลายประเทศนำมาใช้ ทั้งนโยบายอัตราดอกเบี้ยต่ำเป็นประวัติการณ์ และมาตรการอัดฉีดเม็ดเงินเข้าสู่ระบบที่มีมูลค่าสูงกว่าในช่วง Hamburger Crisis จะส่งผลให้เงินทุนเคลื่อนย้ายระหว่างประเทศมีความผันผวนมากขึ้นในระยะถัดไป”
ดังนั้น ที่ผ่านมาแม้ว่าวิกฤตเศรษฐกิจทุกครั้งจะส่งผลกระทบต่อรายได้ และทำให้การดำเนินธุรกิจสะดุดลง แต่ยังไม่มีวิกฤตครั้งใดที่ก่อให้เกิดการ Shock ทั้งด้านอุปสงค์และอุปทานจนทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจแทบทุกอย่างหยุดชะงักลงได้มากเท่าครั้งนี้ อีกทั้งยัง Disrupt วิถีการดำเนินชีวิตประจำวันอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน สถานการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้หลายธุรกิจที่ปรับตัวไม่ทันได้รับผลกระทบอย่างหนัก
ผลกระทบของวิกฤตนี้ ยังก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในแง่ของพฤติกรรมสุขภาพรูปแบบใหม่ นั่นคือ การเว้นระยะห่างทางสังคม (Social Distancing) เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของ COVID-19 ซึ่งจริงๆแล้ว ไม่ใช่แค่ประชาชนคนทั่วไปเท่านั้น ที่ต้องตระหนักถึงมาตรการความปลอดภัยนี้ แต่ภาคธุรกิจยังต้องกลับมาทบทวนและวางแผนธุรกิจใหม่ให้สอดคล้องกับวิถี Social Distancing ที่ดูเหมือนจะกลายเป็น New Normal ในอนาคตด้วย

รู้ทัน ระยะห่าง Distancing ที่จะเกิดกับการทำธุรกิจยุคโควิดครองเมืองให้ครบทุกมิติ

หากไล่เรียงตั้งแต่ภาคการผลิตของโลกจนถึงรูปแบบในการดำเนินธุรกิจ รูปแบบของ “ระยะห่าง หรือ Distancing ที่ทุกผู้ประกอบการต้องรู้ทัน มีดังนี้

info business Distancing

  • Global Supply Chain Distancing : ห่วงโซ่อุปทานของโลกเชื่อมโยงถึงกันน้อยลง
ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา แนวคิดโลกาภิวัตน์ (Globalization) เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ห่วงโซ่อุปทานของโลกมีความเชื่อมโยงถึงกันค่อนข้างสูงผ่านการกระจายการผลิตแต่ละขั้นตอนตามความชำนาญและความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบ (Comparative Advantage) ของแต่ละประเทศเพื่อสร้างความสมดุลในการจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
จนกระทั่ง เกิดสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯกับจีนที่ปะทุขึ้นเมื่อ 4 ปีก่อน และวิกฤต COVID-19 ก็เริ่มสะท้อนให้ผู้ประกอบการในหลายอุตสาหกรรมเห็นว่า การพึ่งพาวัตถุดิบหรือสินค้ากึ่งสำเร็จรูปจากต่างประเทศหรือประเทศใดประเทศหนึ่งมากเกินไปก่อให้เกิดความเสี่ยงมากขึ้น
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ จีน ที่ถือเป็นโรงงานผลิตขนาดใหญ่ที่สุดของโลก หรือเป็น Factory of the World ซึ่งได้รับผลกระทบต่อเนื่องจากแนวคิดทวนกระแสโลกาภิวัตน์ (De-Globalization) และการปกป้องทางการค้าของสหรัฐฯ ที่ปรับขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าจากจีน รวมถึงการ Lockdown ในหลายเมืองอุตสาหกรรมของจีนในช่วงที่เกิดการระบาดของ COVID-19 ทำให้ประเทศที่พึ่งพาหรืออยู่ในห่วงโซ่อุปทานของจีนได้รับผลกระทบไปตามๆกัน
ปัจจัยดังนี้เริ่มทำให้กระแสการย้ายฐานการผลิตออกจากจีนเกิดขึ้นต่อเนื่อง โดยที่ผ่านมา มีรัฐบาลบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่นได้ให้เงินทุนสนับสนุนแก่บริษัทญี่ปุ่นสำหรับการย้ายฐานการผลิตออกจากจีน

Financial Distancing

  • Financial Distancing : การเข้าถึงแหล่งเงินทุนทำได้ยากขึ้น
วิกฤต COVID-19 ที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะสิ้นสุด ส่งผลให้ภาคธุรกิจทั้ง SMEs และธุรกิจขนาดใหญ่เผชิญกับ “วิกฤตสภาพคล่อง” ครั้งสำคัญ นับตั้งแต่การแพร่ระบาดของ COVID-19 ภาคธุรกิจส่วนใหญ่มีอัตรารายได้ที่ลดลงตามภาวะเศรษฐกิจที่ซบเซา
ในบางธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากมาตรการ Lockdown และ Social Distancing อาทิ ธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับการท่องเที่ยว ทั้งสายการบินและโรงแรม รายได้หายไปเกือบทั้งหมด สวนทางกับต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่แทบไม่ลดลง ทั้งค่าเช่าร้านหรือโรงงาน ค่าจ้างพนักงาน รวมถึงค่าวัตถุดิบต่าง ๆ ทำให้หลายธุรกิจทั่วโลกขาดสภาพคล่อง และบางธุรกิจอาจถึงกับล้มละลายหรือเป็นหนี้สะสมจำนวนมหาศาล
ขณะที่การระดมทุนหรือการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของภาคธุรกิจทำได้ยากขึ้น ทั้งผู้ประกอบการรายใหญ่และ SMEs โดยธุรกิจขนาดใหญ่ที่เดิมสามารถระดมทุนจากช่องทางอื่นที่ต้นทุนต่ำกว่าการกู้ธนาคาร อาทิ การระดมทุนในตลาดทุน การออกหุ้นกู้หรือการระดมทุนผ่าน Venture Capital ก็อาจเผชิญต้นทุนที่สูงขึ้นจากการที่หลายบริษัทถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือ มีการปรับเป้ารายได้และกำไรลง หรือแม้บางบริษัทจะระดมทุนได้ก็อาจจะได้จำนวนเงินที่น้อยกว่าที่วางแผนไว้
ทั้งหมดนี้ เหตุผลหลักก็เป็นเพราะนักลงทุนยังขาดความเชื่อมั่น ขณะที่ผู้ประกอบการ SMEs ประสบภาวะความยากลำบากในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนเพิ่มขึ้น ทั้งที่รายได้ก็หดหาย หนี้สินเพิ่มขึ้น มูลค่าหลักประกันลดลง สถาบันการเงินต่างๆจึงมีแนวโน้มเข้มงวดมากขึ้นในการปล่อยสินเชื่อ
เศรษฐกิจไร้การสัมผัส
  • Business Distancing : การดำเนินธุรกิจแบบเว้นระยะห่าง
สถานการณ์ COVID-19 ที่เกิดขึ้นไม่เพียงส่งผลต่อวิถีการดำเนินชีวิตประจำวันของคนทั่วไปในหลายๆด้าน แต่ยังส่งผลกระทบต่อรูปแบบการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการที่จะต้องเปลี่ยนไปในทิศทางที่สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคด้วย โดยเฉพาะเรื่องมาตรฐานสุขอนามัยและความปลอดภัยต่างๆ ที่เข้มงวดมากขึ้น ขณะเดียวกัน การแพร่ระบาดของ COVID-19 ยังเปลี่ยนกิจกรรมทางเศรษฐกิจจากรูปแบบเดิมให้เป็น “เศรษฐกิจไร้การสัมผัส” (Contactless Economy) ซึ่งถือเป็นปัจจัยเร่งให้เศรษฐกิจดิจิทัล (Digital Economy) และเศรษฐกิจอัตโนมัติ (Autonomous Economy) เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและเต็มรูปแบบมากขึ้น
โดยสิ่งที่ทุกคนจะได้เห็นต่อจากนี้ไป คือ การใช้หุ่นยนต์หรือระบบ Automation แทนแรงงานคน การทำงานจากบ้าน (Work from Home) หรือนอกสถานที่ (Work from Anywhere) ผ่านระบบออนไลน์ การพัฒนาระบบการทำงานที่ไร้การสัมผัสทั้ง Face ID, E-workplace, Online KYC, E-signature รวมถึงการให้บริการลูกค้าและช่องทางการตลาดผ่าน E-platform และใช้ Big Data ในการวิเคราะห์ข้อมูลธุรกรรมลูกค้าเพื่อนำมาพัฒนาและปรับปรุงรูปแบบการทำงานและการให้บริการอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ทั้งหมดที่กล่าวมานี้ แสดงให้เห็นทั้งในมุมของวิกฤตหรืออุปสรรค ที่ทุกธุรกิจจำเป็นต้องก้าวผ่าน และยังมีมุมของโอกาสที่ Social Distancing ได้สร้างให้เกิดขึ้น และทุกธุรกิจจำเป็นต้องนำไปเป็นแนวทางในการปรับตัวรับกับการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ ถ้าไม่อยากถูกดิสรัปและล้มหายตายจากไปจากแวดวงธุรกิจนี้

online payment

ดังนั้น กลยุทธ์สำคัญที่ผู้ประกอบการจำเป็นต้องนำมาใช้ภายใต้สถานการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน ที่บทความจาก EXIM BANK แนะนำ คือ
  • ปิดทุกความเสี่ยง ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงจากการไม่ได้รับชำระค่าสินค้า รวมถึงความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่เพิ่มมากขึ้นภายใต้สถานการณ์เศรษฐกิจที่มีความเปราะบางสูงเช่นในปัจจุบัน
  • ใช้เครื่องมือป้องกันความเสี่ยงต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น การประกันการส่งออก Forward Contract หรือ FX Option เป็นต้น
  • ปรับทุกกระบวนการ ตั้งแต่ระดับ Supplier โดยผู้ประกอบการอาจต้องเริ่มมองหา Supplier จากในประเทศ หรือกระจาย Supplier มากขึ้น เพื่อลดความเสี่ยงที่สายการผลิตอาจหยุดชะงักลงในช่วงที่ Supplier ในต่างประเทศประสบปัญหา
  • ปรับปรุงกระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเพื่อลดต้นทุน รวมทั้งการนำระบบ Automation มาใช้ในกระบวนการผลิตเพื่อให้สอดคล้องกับกระแส Social Distancing รวมไปถึงการปรับปรุงช่องทางขายเพื่อให้ผู้บริโภคเข้าถึงได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะการขายผ่าน E-platform เพื่อให้สามารถตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคที่กำลังเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง

โควิดยังไม่จบ ต้องไม่หยุดเรียนรู้ วิธีเปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาสในการสร้างธุรกิจกัน

ธุรกิจวิดีโอเกมและอีสปอร์ต ตัวช่วยดัน อุตสาหกรรมสื่อและบันเทิงไทย ปี 2564 ให้โตต่อแบบพลิกกระดาน

7 วิธีที่จะทำให้ “เศรษฐกิจหมุนเวียน” เติบโตอย่างเร้าใจในปี 2021

แม้วิกฤตจะยังอยู่ แต่ อุตสาหกรรมการแพทย์ไทย ต้องได้ไปต่อ ด้วยแผนยุทธศาสตร์ จาก บีโอไอ อีอีซี และภาค รพ.เอกชน

Previous articleเหตุใด Meaningful Travel ถึงมาแรง หลังโควิด-19
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.42
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์