เป็นที่ทราบกันดีว่า “Chindia” เป็นคำผสมที่มาจากคำว่า “China” ประเทศจีนบวกกับคำว่า “India” ที่หมายถึงประเทศอินเดีย เป็น 2 ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก รวมกันกว่า 2.7 พันล้านคน หรือ 1 ใน 3 ของโลก
Chindia เปรียบเสมือนการเชื่อมโยงสองประเทศซึ่งได้ขึ้นชื่อว่าเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจแห่งเอเชียให้เป็นหนึ่งเดียว เพื่อคานอำนาจกับทุนนิยมจากฝั่งตะวันตก รวมถึงการพึ่งพาอาศัยค้าขายสินค้าอุปโภคบริโภคระหว่างกัน โดยจีนมีความเชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมหนัก ส่วนอินเดียก็มีความโดดเด่นด้านสินค้าสนับสนุน ส่งผลให้เศรษฐกิจสองประเทศขับเคลื่อนไปด้วยกัน สร้างความเข้มแข็งให้กับภูมิภาค มีการตั้งกลุ่มประเทศ “บริคส์” (BRIC; Brazil, Russia, India, and China) ซึ่งถูกคาดหมายว่าจะกลายเป็น “มหาอำนาจเศรษฐกิจใหม่”
อย่างไรก็ตาม แม้การพัฒนาเศรษฐกิจของจีน และ อินเดีย จะคู่ขนานกันมาในอดีต แต่เมื่อถึงปี 2009 ได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนเมื่ออัตราการเติบโตของอินเดียเริ่มชะงัก ขณะที่เศรษฐกิจจีนยังเติบโตได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมๆ กับการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ของอินเดียในปี 2014 เมื่อพรรคคองเกรส (Congress Party) ที่เคยอยู่ภายใต้การนำของมหาตมะ คานธี ครองเสียงข้างมากมายาวนาน ถูกพรรคขวาจัดอย่างบีเจพี เอาชนะครองเสียงในสภาได้ถึง 272 ที่นั่งจาก 542 ที่นั่ง ถือเป็นชัยชนะครั้งประวัติศาสตร์ที่บีเจพีมีเสียงเกินครึ่งในรัฐสภาโดยไม่จำเป็นต้องตั้งรัฐบาลผสม
การเลือกตั้งครั้งนั้นทำให้ “นเรนทรา โมดี” ก้าวขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีอย่างเหนือความคาดหมาย
เมื่อถึงการเลือกตั้งในปี 2019 พรรคบีเจพียังครองความนิยม สามารถกวาดที่นั่งในสภาไปได้ 302 ที่นั่ง จากชาวอินเดียออกไปใช้สิทธิ์กว่า 600 ล้านคน ท่ามกลางเศรษฐกิจอินเดียที่ยังคงเผชิญกำลังซื้อที่ลดลง รายได้ประชากรลดลง และมีอัตราการว่างงานสูงที่สุดในรอบ 4 ทศวรรษ
การพบกันระหว่างนายกรัฐมนตรี นเรนทรา โมดี กับ โดนัลด์ ทรัมป์ อดีตประธานาธิบดีสหรัฐในงาน “เฮาดี้ โมดี!” (Howdy, Modi!) ณ เมืองฮิวสตัน รัฐเทกซัส ของสหรัฐ เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2019 โดยมีผู้คนเชื้อสายอินเดียราว 50,000 คนจากทั่วทั้งอเมริกาเดินทางมาชุมนุมกัน อาจสร้างความไม่สบายใจต่อผู้นำจีนที่มองว่าโมดียังคงแสวงหาทางผูกพันธมิตรกับสหรัฐทั้งๆ ที่ได้ทำข้อตกลงกับจีนในการสร้าง “ศตวรรษแห่งเอเชีย” (the Asian Century) ขึ้นมา
เดือนถัดมาวันที่ 12 ตุลาคม 2019 ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง กับนายกรัฐมนตรี นเรนทรา โมดี พบปะหารือกันประมาณ 7 ชั่วโมงระหว่างการประชุมซัมมิตที่ภาคใต้ของอินเดีย การพูดคุยกันอย่างไม่เป็นทางการของผู้นำทั้งสองคือการให้คำมั่นสัญญาที่จะเอาชนะความไม่สมดุลทางการค้าที่มีอยู่ โดยพยายามจะโฟกัสไปยังผลประโยชน์ต่างๆ ที่มีอยู่ร่วมกัน และก้าวข้ามประเด็นปัญหาที่ขัดแย้งโต้เถียงกันมาอย่างยาวนาน ซึ่งนักวิเคราะห์มองว่าเป็นเพียงความสำเร็จเล็กๆ น้อยๆ เท่านั้น
กลุ่มนักยุทธศาสตร์ของจีนมองว่าอินเดียกำลังแสดงตนเป็นตัวแทนของสหรัฐในการจำกัดปิดล้อมจีนในอาณาบริเวณเทือกเขาหิมาลัยที่มีชายแดนร่วมกันเป็นระยะทาง 3,400 กิโลเมตร จนเกิดการปะทะระหว่างทหารจีนกับอินเดียอยู่เนืองๆ ทั้งสองประเทศต่างอ้างกรรมสิทธิ์ทับซ้อนกันอยู่ ล่าสุดเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2564 ก็มีรายงานจากสำนักข่าวต่างประเทศว่าทหารอินเดียกับจีนเกิดการทะเลาะวิวาทต่อสู้กันอีกครั้ง ทำให้ทหารอินเดีย 5 คน และทหารจีน 15 คนได้รับบาดเจ็บ
การปะทะตามแนวชายแดนนำไปสู่การต่อต้านและบอยคอตจีนอย่างรุนแรงในประเทศอินเดีย ถึงขนาดเกิดเหตุการณ์ที่ชาวอินเดียขว้างปาเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ผลิตโดยบริษัทจีนออกทางหน้าต่าง มีกลุ่มผู้ประท้วงปีนขึ้นไปฉีกป้ายบิลบอร์ดโฆษณาของบริษัท OPPO เรียกร้องให้บอยคอตร้านขายอาหารจีน รวมถึงเผาหุ่นและภาพผู้นำจีน นำมาสู่การเข้มงวดกวดขันการลงทุนของจีนในอินเดียมากขึ้น
ผสมกับการยกเลิกมาตรา 370 ของรัฐธรรมนูญอินเดีย (มาตรา 370 เกิดขึ้นในปี 1949 สองปีหลังจากจัมมู-แคชเมียร์ตัดสินใจเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินเดีย แทนที่จะควบรวมกับปากีสถาน ประเทศที่มีผู้นับถือศาสนาอิสลามมากเหมือนกัน อำนาจของมาตรานี้ทำให้รัฐจัมมู-แคชเมียร์มีกฎหมายรัฐธรรมนูญและธงชาติเป็นของตัวเอง รวมถึงมีอิสรภาพและอำนาจในการปกครองตนเองอย่างสมบูรณ์ เว้นเพียงเรื่องงบประมาณ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การป้องกันตนเอง และการสื่อสารเท่านั้นที่ยังขึ้นกับอินเดีย) เมื่อมีการยกเลิกกฎหมายมาตราดังกล่าว ย่อมสร้างความระแวงต่อปักกิ่งมากขึ้น เนื่องจากปากีสถานกับจีนเป็นหุ้นส่วนกัน สนับสนุนกันตั้งแต่สมัยสงครามเย็น ปากีสถานช่วยเหลือจีนในการปกป้องจีนจาการกลุ่มก่อการร้ายในปากีสถานและอัฟกานิสถานที่จะข้ามไปยังจีน ขณะเดียวกันปากีสถานก็แสวงหาการยอมรับจากจีนในการพยายามครอบครองแคชเมียร์ พยายามเสนอผลประโยชน์ให้จีนเพื่อต้านสหรัฐภายใต้กรอบความร่วมมือระเบียงเศรษฐกิจจีน-ปากีสถาน และการสร้างโครงสร้างพื้นฐานผ่านข้อริเริ่ม Belt & Road
แม้กระทั่งการปฏิเสธเข้าร่วมความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (อาร์เซ็ป) โดยนายกรัฐมนตรีอินเดียให้เหตุผลว่า การผ่อนคลายกำแพงภาษีส่งผลต่อสินค้าหลายประเภทจากจีนและประเทศสมาชิกไหลทะลักเข้าสู่อินเดีย ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อกลุ่มเกษตรกรและผู้มีรายได้น้อยของอินเดีย
นับตั้งแต่ปีงบประมาณ 2018 เป็นต้นมา ข้อตกลงทางการค้าแบบทวิภาคี (Bilateral trade agreement) ของสองประเทศลดลงถึง 15% และมีแนวโน้มที่จะลดลงอีกในอนาคต
ความขัดแย้งของจีนและอินเดีย เป็นท่าทีที่ไทยต้องตระหนักและสร้างจุดยืนอย่างรัดกุม เนื่องจากทั้งสองประเทศเป็นตลาดส่งออกสำคัญของไทย
จีนคือตลาดส่งออกอันดับ 1 เมื่อเทียบเป็นรายประเทศ ซึ่งโอกาสการส่งออกสินค้าไทยไปจีนยังมีช่องทางอีกมาก โดยเฉพาะกลุ่มสินค้าเกษตร
ขณะที่อินเดียมีประชากรมากถึง 1,300 ล้านคน มีกลุ่มคนในระดับเศรษฐีกว่า 60 ล้านคน และกลุ่มคนชั้นกลางที่มีกำลังซื้ออีกกว่า 300 ล้านคน แม้ปัจจุบันไทยยังส่งสินค้าไปขายในอินเดียค่อนข้างน้อย แต่มีโอกาสเติบโตได้อีกมากในอนาคต
การบรรยายหัวข้อ “จีน-อาเซียน-อินเดีย และโลก” ของ รศ.ดร.ปิติ ศรีแสงนาม ผู้อำนวยการศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ประเทศไทยกับทิศทางการเปลี่ยนแปลงสู่ระเบียบโลกใหม่ (New World Order) มีสิ่งที่จะต้องดำเนินการคือ การเปลี่ยนแปลงดุลยภาพด้านความสัมพันธ์ต่างๆ เช่น ดุลอำนาจในขั้วต่างๆ และการเปลี่ยนแปลงในด้านการค้าและการลงทุน ซึ่งจะต้องคำนึงถึงประเด็นอาณาบริเวณศึกษาเอเชีย ยุโรป Disruptive Technology รวมถึงข้อตกลงทางการค้า
เมื่อประเทศไทยถูกกดดันให้เลือกข้างในเวทีระหว่างประเทศ การวางตำแหน่งประเทศไทยให้พร้อมเป็นพันธมิตรกับทุกประเทศเป็นสิ่งสำคัญ โดยเน้นหลักการแสวงหาผลประโยชน์ร่วมกัน
ทั้งนี้ต้องแยกมิติความสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้ชัดเจนว่า ในแต่ละมิติจะมีความสัมพันธ์กับประเทศใด ในทิศทางใด ด้วยดุลอำนาจอย่างเหมาะสม ไม่ขัดแย้งกับประเทศอื่นๆ (We seek NO Enmity)
เพราะจะว่าไปแล้ว ประเทศที่มีประชากรอันดับ 1 และอันดับ 2 ของโลกที่พยายามสร้างความสัมพันธ์ด้วยคอนเซ็ปต์ “CHINDIA” ย่อมมีทั้งฝ่ายเห็นด้วย และ ไม่เห็นด้วย
