เมื่อ “พลาสติก” ถูกรีไซเคิลเป็นอิฐที่แข็งแกร่งกว่าคอนกรีต นวัตกรรม “Social Enterprise” จากวิศวกรสาวชาวเคนยา

เวิร์กชอปเล็กๆ ภายในบ้านของ Nzambi Matee วิศวกรสาววัย 29 ปี ในกรุงไนโรบี ประเทศเคนยา เต็มไปด้วยท่อโลหะและฟันเฟืองเครื่องจักรอัดแน่นอยู่ในนั้น สำหรับคนภายนอกอาจดูวุ่นวาย แต่สำหรับ Matee ซึ่งเป็นนักประดิษฐ์และผู้ประกอบการ Social Enterprise (SE) นี่คือสถานที่ที่เธอได้พัฒนาเครื่องต้นแบบสำหรับเครื่องจักรที่เปลี่ยนพลาสติกไร้ค่าที่ถูกทิ้งให้กลายเป็นหินปูพื้น และต่อไปนี้คือเรื่องราวแห่งแรงบันดาลใจจากสิ่งประดิษฐ์ที่เป็นนวัตกรรมที่รังสรรค์โดย Gjenge Makers บริษัทของเธอ เพื่อเป็นส่วนเล็กๆ ในการทำให้พลาสติกที่ไม่ถูกรีไซเคิลทั่วโลกที่มีมากถึง 91% ลดน้อยลงไปได้บ้าง

ในแต่ละวัน Gjenge Maker ผลิตหินหรือบล็อกปูพื้นพลาสติกได้ 1,500 ชิ้น ซึ่งเป็นที่ชื่นชอบของบรรดาโรงเรียนและเจ้าของบ้านหลายคน เนื่องจากทนทานและราคาไม่แพง เท่านั้นยังไม่พอ Gjenge Makers ยังให้ชีวิตที่สองกับขวดพลาสติกและภาชนะหรือบรรจุภัณฑ์พลาสติกอื่นๆ อีกด้วยแทนที่จะปล่อยให้ลงเอยด้วยการฝังกลบหรือแย่กว่านั้นคือถูกทิ้งเป็นขยะเกลื่อนกลาดบนถนนในกรุงไนโรบี

Gjenge Maker

“มันเป็นเรื่องไร้สาระที่เรายังคงมีปัญหาในการจัดหาที่พักพิงที่เหมาะสมซึ่งเป็นความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์” Matee กล่าว “พลาสติกเป็นวัสดุที่ถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดและผู้คนยังเข้าใจผิดเกี่ยวกับวัสดุนี้อยู่มาก ทั้ง ๆ ที่มันมีศักยภาพมหาศาล แต่ชีวิตหลังความตายของพลาสติก (พลาสติกที่หมดอายุการใช้งานหรือถูกทิ้ง) อาจกลายเป็นหายนะ”

Nzambi Matee เป็นผู้ประกอบการที่มีใจรักษ์สิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก โดยเธอมีเป้าหมายอันเหลือเชื่อนั่นคือการเปลี่ยนพลาสติกจากขยะที่รอการฝังกลบให้กลายเป็นวัสดุก่อสร้างที่แข็งแรงและยั่งยืน ซึ่งGjenge Makers บริษัทของเธอใช้ขยะพลาสติกเชิงพาณิชย์เพื่อผลิตอิฐที่สามารถทนต่อน้ำหนักได้ถึง 2เท่าของคอนกรีต

อิฐ Gjenge Maker

มลพิษจากขยะพลาสติกได้กลายเป็นปัญหาที่รุนแรงในกรุงไนโรบี จากการศึกษาที่ได้รับการสนับสนุนโดยNational Environmental Management Agency (NEMA) พบว่า วัวมากกว่า 50% ที่อยู่ใกล้เขตเมืองในเคนยามีพลาสติกอยู่ในท้อง เพื่อต่อสู้กับปัญหานี้ รัฐบาลเคนยาได้ออกกฎหมายห้ามใช้ถุงพลาสติกเมื่อปี 2017 และกำหนดห้ามใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทั้งหมดในพื้นที่ธรรมชาติที่ได้รับการคุ้มครองเมื่อปี 2020ที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามข้อห้ามเหล่านี้แก้ไขเฉพาะปัญหาพลาสติกใช้ครั้งเดียวที่เกิดจากผู้บริโภคเท่านั้น ส่วนขยะพลาสติกเชิงพาณิชย์ยังคงเป็นปัญหาที่หยั่งรากลึกภายในประเทศเช่นเคย
ด้วยใจรักในสิ่งแวดล้อมเป็นทุนเดิม ทำให้ Matee “เบื่อที่จะต้องอยู่ข้างสนาม” เพื่อเฝ้ารอมาตรการต่างๆ จากทางภาครัฐเพียงอย่างเดียว โดยที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเมื่อไหร่ที่ปัญหาหมักหมมดังกล่าวจะได้รับการสะสางเสียที ทำให้เธอตัดสินใจหาวิธีแก้ปัญหาขยะพลาสติกเชิงพาณิชย์ด้วยตัวเอง และด้วยอาชีพด้านวิศวกรรมวัสดุ เธอสามารถออกแบบอิฐที่ทำจากพลาสติกรีไซเคิลและทราย นำมาบดอัดและให้ความร้อนเพื่อสร้างทางเลือกที่แข็งแกร่งและยั่งยืนสำหรับคอนกรีตแนวใหม่ ด้วยคุณสมบัติโครงสร้างเส้นใยของพลาสติกที่ไม่เพียงแต่มีน้ำหนักเบา แต่ยังเปราะน้อยกว่าคอนกรีตอีกด้วย โดยมีความแข็งแรงกว่าคอนกรีตราว 5-7 เท่าเลยทีเดียว

Matee

“จุดเริ่มต้นคือทีมงานของเราได้รวบรวมพลาสติกจากการคัดแยกและขายขยะพลาสติกให้กับบริษัทรีไซเคิลอื่นๆ หลังจากรวบรวมขยะได้เร็วกว่าที่บริษัทรีไซเคิลจะสามารถนำไปจัดการได้ทันการณ์ จึงตัดสินใจที่จะเพิ่มมูลค่าให้กับพลาสติกเหล่านี้ด้วยการนำมาเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ก่อสร้างทางเลือก และนั่นคือที่มาของบริษัท Gjenge Makers ที่ก่อตั้งขึ้นในปี 2018 ให้เป็นกิจการเพื่อสังคมที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อแก้ไขวิกฤตที่ขยายวงกว้างของการจัดการขยะที่ไม่เหมาะสม จนทำให้เกิดมลพิษจากขยะในประเทศเคนยา โดยมีภารกิจคือการคิดค้นโซลูชันเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ก่อสร้างทางเลือกที่สวยงาม ยั่งยืน แข็งแรง ทนทาน และราคาไม่แพง ขณะเดียวกันก็สร้างโอกาสในการทำงานให้กับเยาวชนและสตรีจำนวนมาก รวมถึงเพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมการรีไซเคิลให้แพร่หลายในเคนยาและแอฟริกา อีกทั้งเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนผู้ประกอบการหญิงด้านวิศวกรรมรุ่นต่อไปให้แสดงศักยภาพทัดเทียมผู้ชาย”

พลาสติกรีไซร์เคิล

ในขณะที่เธอซื้อพลาสติกจากบริษัทรีไซเคิล เธอยังได้รับการจัดส่งขยะพลาสติกฟรีจากโรงงานบรรจุภัณฑ์ในท้องถิ่นมายังโรงงานของเธอโดยตรง และไม่ใช่แค่แปรเปลี่ยนพลาสติกเป็นนวัตกรรมหิน/อิฐที่โดดเด่นเท่านั้น Gjenge Makers ยังมีบริการปูพื้นสำหรับใช้ในที่อยู่อาศัยและเชิงพาณิชย์ด้วย จากผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบและผลิตมาเพื่อตอบโจทย์การใช้งานในแต่ละพื้นที่ที่แตกต่างกัน อาทิ หินปูพื้นขนาด 60 มม. สำหรับงานหนักมีความแข็งแรงเพียงพอที่จะใช้กับลานจอดรถและถนน ในขณะที่หินปูพื้นเบาขนาด 30 มม. สามารถใช้กับลานบ้านและทางเดินในบ้านได้ โดนหินปูพืิ้นสำหรับงานเบามีความแข็งแรงเป็น 2 เท่าของคอนกรีต และมีหลายสีให้เลือก

ผลิตอิฐจากขยะ

อย่างไรก็ตาม แม้โรงงานแห่งนี้จะอยู่ในช่วงเริ่มต้นเท่านั้น แต่ก็ได้รีไซเคิลพลาสติกไปแล้วถึง 20 ตัน ตั้งแต่ปี 2017 เป็นต้นมา และสร้างงานมากถึง 120 ตำแหน่งในกรุงไนโรบี นอกจากนี้นวัตกรรมของ Gjenge Makers ยังเป็นหนึ่งในตัวเลือกที่มีราคาถูกกว่าหิน/อิฐปูพื้นในท้องตลาด โดยมีราคาประมาณ 7.7 ดอลลาร์สหรัฐต่อตารางเมตร (ราว 230 บาท) ซึ่งต่างจาก 98 ดอลลาร์สหรัฐต่อตารางหลา (1 ตารางหลา = 0.84 ตารางเมตร) สำหรับคอนกรีตที่ผลิตในสหรัฐอเมริกา
กระนั้น ในการทำธุรกิจ Social Enterprise ของเธอ ก็ไม่ได้เป็นเส้นทางที่โรยด้วยกลีบกุหลาบแต่อย่างใด Matee เปรียบเปรยถึงการเริ่มต้นก่อตั้งบริษัทนี้ว่า “ฉันกระโดดลงมาจากหน้าผาโดยไม่ต้องใช้ร่มชูชีพ และฉันกำลังสร้างมันขึ้นมาในขณะที่ฉันกำลังลอยละลิ่วลงมา แต่สิ่งที่ยอดเยี่ยมทั้งหลาย ก็เกิดขึ้นจากแนวทางนี้ไม่ใช่รึ”

Social Enterprise

สำหรับผู้ประกอบการอย่าง Matee เธอแปรเปลี่ยนความฝันเป็นสัญญาณแห่งความหวังอันเรืองรองที่จะพลิกวิกฤตมลพิษจากขยะพลาสติกทั่วโลก แล้วสำหรับเราทุกคนก็น่าจะได้แรงบันดาลใจและไฟฝันในการคิดค้นนวัตกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อมจากเรื่องราวของเธอเช่นกัน หรืออย่างน้อยๆ ก็น่าจะไอเดียไปประยุกต์ใช้ในธุรกิจหรือรังสรรค์ Social Enterprise แบบรอบด้านเช่นนี้

ที่มา :