เมื่อวันที่ 25 ก.พ. 2564 ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีนประกาศในระหว่างการประชุมครั้งใหญ่ที่จัดขึ้นในกรุงปักกิ่งว่า จีนได้รับชัยชนะอย่างสมบูรณ์ในการต่อสู้กับความยากจน ความยากจนได้ถูกกำจัดไปแล้วในประเทศจีนที่มีประชากรมากที่สุดในโลก
ปธน.สีกล่าวถึงความสำเร็จของจีนในการบรรเทาความยากจน และยกย่องผู้ที่ต่อสู้กับความยากจนที่เป็นแบบอย่างของจีน ตลอดช่วง 8 ปีที่ผ่านมา ชาวชนบทที่ยากจน 98.99 ล้านรายซึ่งอยู่ภายใต้เส้นความยากจนในปัจจุบันได้หลุดพ้นจากความยากจนแล้วทั้งหมด
ขณะที่มณฑลที่ยากจน 832 แห่ง และหมู่บ้านยากจน 128,000 แห่งก็ได้หลุดพ้นจากความยากจนแล้ว นับตั้งแต่จีนเริ่มการปฏิรูปและการเปิดประเทศในช่วงปลายทศวรรษ 1970
ผู้อยู่อาศัยในชนบทที่ยากไร้ 770 ล้านรายได้หลุดพ้นจากความยากจน เมื่อคำนวณตามเส้นความยากจนในปัจจุบันของจีน
ปธน.สีระบุว่า จากความสำเร็จดังกล่าว จีนได้สร้าง “ปาฏิหาริย์” อีกครั้งที่จะถูกบันทึกลงในหน้าประวัติศาสตร์
XI LEADS FIGHT AGAINST POVERTY
ความยากจนเป็นปัญหาเรื้อรังของจีนมานานหลายพันปี ทว่าหลังจากดิ้นรนมาหลายชั่วอายุคน จีนได้นำพาประชาชนหลุดพ้นจากความยากจนถึง 700 ล้านคน เมื่อนับตั้งแต่ปี 1949
ปี 2012 จีนยังมีประชาชนเกือบ 100 ล้านคน อาศัยอยู่ใต้เส้นแบ่งความยากจน คิดเป็น 1 ใน 9 ของกลุ่มประชากรฐานะยากจนทั้งหมดบนโลก เวลานั้นหมู่บ้านของจีน 100,000 แห่ง ยังไม่มีถนนลาดยางเชื่อมถึง หมู่บ้านรว 4,000 แห่งไม่มีไฟฟ้าใช้ เกษตรกรหลายล้านคนมีสภาพความเป็นอยู่ย่ำแย่
ในเดือนพฤศจิกายน 2012 สีจิ้นผิง ก้าวขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดของจีน เขาสานต่อภารกิจที่จีนพยายามบรรลุมาเนิ่นนานหลายชั่วอายุคน “เราจะพยายามบรรลุภารกิจ นั่นคือการขจัดความยากจนขั้นสูงสุด” สีจิ้นผิง กล่าว
ข้อมูลของธนาคารโลกระบุว่า จำนวนชาวจีนฐานะยากจนทั้งหมด ลดลงเกือบ 680 ล้านคนในช่วง 3 ทศวรรษที่ผ่านมา พรรคคอมมิวนิสต์จีนให้คำมั่นสัญญาจะยุติปัญหาความยากจนภายในปี 2020 ขณะนั้นเหลือเวลาเพียง 8 ปีที่สีจะทำให้คำมั่นสัญญาขจัดความยากจนข้นแค้นเป็นจริง
“นับเป็นโครงการที่มีความมุ่งมั่นทะเยอทะยานอย่างมาก” อานันท์ ปัญญารชุน อดีตนายกรัฐมนตรีของไทย กล่าว
เอดูอาร์โด เรกาลาโด นักวิจัยอาวุโสประจำศูนย์วิจัยนโยบายระหว่างประเทศของคิวบา กล่าวว่า เพื่อบรรลุเป้าหมายนี้ จีนต้องช่วยประชาชนหลุดพ้นความยากจนให้ได้ปีละ 10 ล้านคน นั่นหมายถึงนาทีละ 20 คน
“นับเป็นภารกิจที่แทบจะไม่มีทางสำเร็จ” พาย สีพัน รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกัมพูชา กล่าว
ขณะทั่วทั้งประเทศเฝ้ารอลุ้นคำตอบจากสี เขากลับมุ่งมั่นตั้งใจ มิเคยตั้งข้อสงสัยต่อพันธกิจอันยากเย็นนี้ สีรู้ดีว่าความหิวโหยนั้นเป็นอย่างไร
“สมัยก่อนตอนผมยังเป็นแค่เด็กวัยรุ่นที่ถูกส่งตัวไปยังหมู่บ้านเหลียงเจียเหอในฐานะเกษตรกร ผมอาศัยอยู่ในบ้านถ้ำเหมือนชาวบ้านคนอื่นๆ ไม่มีเนื้อสัตว์ขึ้นโต๊ะอาหารนานหลายเดือน ตอนนั้นผมหวังว่าอยากเลี้ยงเนื้อสัตว์ให้เพื่อนร่วมหมู่บ้านรับประทานสักครั้ง” สี รำลึกความหลัง
จากเจ้าหน้าที่รัฐท้องถิ่นชั้นผู้น้อย สู่ตำแหน่งผู้นำสูงสุดของจีน สียังคงยึดมั่นความปรารถนาที่เขาตั้งไว้เสมอมา การรับรองว่าคนยากจนในชนบทจะมีชีวิตที่ดีขึ้น เป็นแรงกระตุ้นสีมาตลอด
“ในการสร้างสังคมมั่งคั่งปานกลางในทุกด้าน ไม่ควรมีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง บนหนทางสู่ความมั่งคั่งร่วมกัน ไม่ควรมีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง” สีกล่าว
ช่วงสิ้นปี 2012 สีฟันฝ่าอากาศหนาวเย็นจัด เดินทางเยือนลั่วถัววานในมณฑลเหอเป่ยทางตอนเหนือของจีน หนึ่งในหมู่บ้านแถบเทือกเขาด้อยพัฒนามากที่สุดของจีน
“มีประชากรราว 100 ล้านคนที่ยังไม่ได้รับการเยียวยาจากความยากลำบากทางเศรษฐกิจในจีน” หลิวหย่งฟู่ อดีตหัวหน้าสำนักงานกลุ่มผู้นำการบรรเทาความยากจนและการพัฒนาแห่งคณะรัฐมนตรีจีนกล่าว “เราเคยคิดว่าคงยากที่จะบรรลุเป้าหมายทันเวลา ทว่าทันทีที่สีจิ้นผิงขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดของจีน เขาเดินทางเยี่ยมชาวชนบทฐานะยากจนในอำเภอฟู่ผิง นั่นเป็นความคิดของเขา”
“ผมมาดูว่าพวกคุณเป็นอย่างไรบ้าง พวกคุณมีน้ำใช้ทำชลประทานไหม” สีถามชาวบ้าน
“มีบ้าง ไม่มีบ้าง” ชาวบ้านตอบ
“ดูสิเสื้อเขาขาดเป็นรูด้วย” สีชี้ให้เจ้าหน้าที่ดูรอยขาดของเสื้อผ้า
ถังจงซิ่ว ชาวบ้านคนหนึ่งเล่าเหตุการณ์ตอนที่สีเดินทางไปถึงว่า “ตอนฉันออกไปข้างนอก มีคนบอกว่าสีจิ้นผิงมาที่นี่ ก็เลยเดินไปดูให้เห็นกับตา จากนั้นพาเขามาที่บ้าน ตอนนั้นสิ่งเดียวที่ฉันทำได้คือการเกษตร รายได้น้อยมากๆ อยู่ที่ราว 900 หยวน (ราว 4,179 บาท) ต่อปี”
ปัญหาความยากจนข้นแค้นของหมู่บ้านลั่วถัววานหนักหน่วงเกินความคาดหมายของสี ครั้นนึกถึงว่าครอบครัวชาวชนบทอีกหลายหมื่นยังมีสภาพชีวิตที่ย่ำแย่เช่นเดียวกัน สีไม่อาจปล่อยให้เวลาหมดไปโดยเปล่าประโยชน์อีกแล้ว ต้นเหตุแห่งความยากจนของทุกครัวเรือนต้องถูกค้นพบก่อนลงมือช่วยเหลืออย่างตรงจุด
ขณะเดินทางเยือนหมู่บ้านเสือปาตังในมณฑลหูหนาน สีนำเสนอวิธีการบรรเทาความยากจนแบบตรงจุด
“ในการต่อสู้กับความยากจน ไม่ใช่ดึงดันเอาแต่ทำตามสโลแกน เราต้องแสวงหาข้อเท็จจริงจากความเป็นจริง แนวทางและการพัฒนาต้องสอดคล้องกับเงื่อนไขของท้องถิ่น นี่คือสิ่งที่ผมหมายถึงการบรรเทาความยากจนแบบตรงจุด” สี กล่าว
การแก้ไขปัญหาความยากจนในพื้นที่ต่างๆ อย่างรอบคอบ ทางการจำเป็นต้องเข้าใจเงื่อนไขที่แท้จริง จีนจึงเปิดตัวโครงการใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน เพื่อรวบรวมฐานข้อมูลของผู้ด้อยโอกาสทั้งหมด ในเวลา 18 เดือน จีนขึ้นทะเบียนประชากรยากจนทั่วประเทศสำเร็จ นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่มีการรวบรวมฐานข้อมูลความยากจนที่ครอบคลุมเช่นนี้
จิมยองคิม อดีตประธานธนาคารโลก กล่าวว่า การพุ่งเป้าหมายไปที่ความยากจนอย่างตรงจุดช่วยสนับสนุนรัฐบาลพุ่งเป้าหมายไปยังประชาชนยากจนกลุ่มที่เหลือในระยะสุดท้าย
ปีเตอร์ คากวานจา ซีอีโอประจำสถาบันนโยบายแอฟริกา กล่าวว่า “ผมคิดว่านี่เป็นวิธีการเชิงระบบที่ส่วนอื่นๆของโลกก็ต้องการ รวมถึงทวีปแอฟริกาของผมด้วย”
ในเดือนพฤศจิกายน 2015 สีเป็นผู้นำการประชุมด้านการบรรเทาความยากจนและการพัฒนาครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา
หลิวหย่งฟู่ อดีตหัวหน้าสำนักงานกลุ่มผู้นำการบรรเทาความยากจนและการพัฒนาแห่งคณะรัฐมนตรีจีน กล่าวถึงการประชุมครั้งนั้นว่า ผู้ว่าการมณฑลในภูมิภาคตอนกลางและตะวันตก 22 มณฑล ลงนามหนังสือรับรองความรับผิดชอบหลายฉบับ สีจิ้นผิงยกหนังสือรับรองเหล่านั้นขึ้นมาในที่ประชุมชี้ว่านี่เปรียบเหมือน “คำปฏิญาณของทหาร” เราต้องรักษาคำพูด
ปี 2013 หมู่บ้านราว 128,000 แห่ง ซึ่งถูกจัดว่ามีฐานะยากจน ถูกรวมอยู่ในฐานข้อมูลความยากจนทั่วประเทศ สีขับเคลื่อนระบบทั้งหมด เพื่อช่วยเหลือชาวชนบทยากไร้ ขณะทีมเจ้าหน้าที่สร้างความเปลี่ยนแปลงมากมายแก่ผู้ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน มีเจ้าหน้าที่เสียสละชีวิตระหว่างปฏิบัติภารกิจถึง 1,500 ราย เพื่อเปิดโปงต้นเหตุของความด้อยพัฒนาและมอบคำแนะนำในการแก้ไขปัญหา
สีเดินหน้าการตรวจสอบพื้นที่อย่างไม่ลดละ เยี่ยมเยือนพื้นที่ยากจนที่สุดหลายแห่งในจีน การลงพื้นที่เช่นนี้ส่งผลให้เกิดแนวทางลดความยากจนที่หลากหลาย และถูกออกแบบให้มีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับแต่ละพื้นที่โดยเฉพาะ
เหลียงซาน หนึ่งในพื้นที่เปรียบเทียบที่ประสบปัญหาความยากจนหนักที่สุดของจีน ที่นี่ถูกปิดล้อมด้วยเทือกเขาสูงชันและขรุขระ ปีก่อนมีสื่อมวลชนรายงานเรื่องราวเกี่ยวกับ “หมู่บ้านริมผา” ในเหลียงซาน เห็นเด็กต้องปีนป่ายบันไดเถาวัลย์แสนอันตรายบนหน้าผาที่ไม่มีสิ่งปกป้องความปลอดภัยใดๆ เลย ทำให้สีรู้สึกเศร้าใจและกังวลอย่างมาก ระดับความสูงจากตีนเขาถึงยอดเขาเกือบ 1,000 เมตร บันไดเถาวัลย์เหล่านั้นเป็นวิธีเดียวที่ช่วยให้ชาวบ้านออกจากหมู่บ้านได้
พ่าฉา โหย่วเก๋อ หัวหน้าหมู่บ้านอาถู่เล่ยเอ่อร์ กล่าวว่า ตอนผมมาถึงครั้งแรก บ้านหลายหลังมีสภาพทรุดโทรม ไม่มีไฟฟ้าหรือน้ำประปาให้ใช้ถาวร ต่อมาทางการท้องถิ่นตัดสินใจก่อสร้างบันไดเหล็กเพื่อเข้าถึง “หมู่บ้านริมผา”
วันที่ 11 ก.พ. 2018 สีเดินทางไกล 2,200 กิโลเมตร จากปักกิ่งมายังเหลียงซาน เพื่อตรวจสอบแผนการโยกย้ายชุมชน
สองปีต่อมา ชาวหมู่บ้านริมผาทั้งหมด 344 คน ได้เดินทางออกจากหมู่บ้านกลางเมฆหมอกแห่งนี้ โยกย้ายลงมาอยู่ที่ราบด้านล่าง โบกมือลาบ้านหลังเก่าแสนทรุดโทรม ชาวบ้านย้ายเข้าไปอยู่อพาร์ทเม้นท์ใหม่เอี่ยม เด็กๆ กลับมาเรียนหนังสือในห้องเรียน ไม่ต้องปีนไต่หน้าผาอย่างยากลำบากเหมือนก่อน การท่องเที่ยวกลายเป็นเสาหลัก ดึงผู้คนมาเยือนหมู่บ้านกว่า 100,000 คนทุกปี สร้างรายได้แก่คนท้องถิ่น ความยากจนข้นแค้นกลายเป็นอดีต
อันโตนิโอ กูแตร์โรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวว่า ข้อเทจจริงคือจีนสามารถนำพาประชาชนหลายร้อยล้านคนหลุดพ้นจากความยากจน นับว่ามีส่วนส่งเสริมการแก้ปัญหาความยากจนทั่วโลกมากที่สุด กาย ไรเดอร์ ผู้อำนวยการองค์การแรงงานระหว่างประเทศ กล่าวว่า การหาความสำเร็จเรื่องนี้มาเทียบกับจีนไม่ใช่เรื่องง่าย ขณะที่ เจฟฟ์ เรบี ยกย่องว่านี่เป็นความสำเร็จครั้งใหญ่และน่าเหลือเชื่ออย่างมาก พอได้เห็นกับตาถึงจะเชื่อ
เมื่อนับถึงสิ้นปี 2019 จำนวนประชากรด้อยโอกาสในพื้นที่ชนบทของจีนลดลงเหลือ 5.51 ล้านคน เรียกว่าเข้าใกล้เป้าหมายขจัดความยากจนยิ่งขึ้น
ตอนต้นปี 2020 เกิดการระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจทั้งในจีนและทั่วโลก อันโตนิโอ กูแตร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวว่า ความยากจนเพิ่มขึ้นเป็นครั้งแรกในรอบ 30 ปี
พาย สีพัน รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกัมพูชา แสดงความเห็นต่อการระบาดของไวรัสว่า ถือเป็นเรื่องเข้าใจได้หากจีนเลื่อนเป้าหมายขจัดความยากจนออกไป
ขณะที่คนส่วนใหญ่คาดว่าเป้าหมายของจีนที่จะนำพาประชาชนหลุดพ้นจากความยากจนภายในปี 2020 อาจไม่สำเร็จตามที่ตั้งไว้ สีกลับเลือกเส้นทางที่ยากยิ่งกว่า ในเดือนมีนาคม 2020 สีเป็นประธานการประชุมสัมมนาพิเศษที่มีเจ้าหน้าที่รัฐตั้งแต่ระดับฝ่ายปกครองท้องถิ่นจนถึงคณะผู้นำประเทศ
หลิวหย่งฟู่ อดีตหัวหน้าสำนักงานกลุ่มผู้นำการบรรเทาความยากจนและการพัฒนาแห่งคณะรัฐมนตรีจีน กล่าวถึงการประชุมดังกล่าวว่า การประชุมครั้งนี้เดิมทีกำหนดจัดขึ้นช่วงกลางมีนาคม แต่สีกล่าวว่าควรจัดเร็วขึ้นหนึ่งสัปดาห์ มิเช่นนั้นจะไม่มีเวลาดำเนินการเพียงพอ
เฉินซ่งไป๋ รองเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำอำเภอจาวเจว๋ มณฑลซื่อชวน (เสฉวน) กล่าวว่า มีเวลาเหลือแค่ 300 วัน เพื่อการสั่งการและระดมกำลังทำงานอีกรอบ สีมีสีหน้าจริงจังมากตอนเอื้อนเอ่ยเรื่องนี้
หลิวคุน รัฐมนตรีกระทรวงการคลังของจีน กล่าวว่า รายได้ทางการเงินลดลงในปี 2020 สีจิ้นผิงชี้ว่าการระดมทุนคือหลักประกันการบรรเทาความยากจน แทนที่จะลดการลงทุน รัฐบาลกลับจัดงบประมาณพิเศษเพื่อการบรรเทาความยากจน มูลค่าสูงถึง 1.46 แสนล้านหยวน (ราว 6.79 แสนล้านบาท) ทั้งยังมีงบประมาณเพิ่มเติมอีกครั้ง มูลค่า 3 หมื่นล้านหยวน (ราว 1.39 แสนล้านบาท)
การตัดสินใจของสีจิ้นผิงกระตุ้นการดำเนินงานอีกครั้ง รวมถึงการมีส่วนร่วมของผู้คนทั้งสังคม
นับเป็นอีกครั้งหนึ่งที่คนยากจนนับล้านรับรู้ว่าจะไม่ถูกทอดทิ้งและมองเห็นแสงสว่างแห่งความหวัง
ตลอดระยะเวลา 8 ปีที่ผ่านมา ประชาชนมากกว่า 9.6 ล้านคน ที่ทุกข์ทนอยู่กับความยากจน ได้โยกย้ายออกจากพื้นที่ทุรกันดาร ชาวชนบทที่ยากจนไม่ต้องกังวลกับความปลอดภัยของที่อยู่อาศัยอีกต่อไป หมู่บ้านทุกแห่งในจีนมีถนนลาดยางเข้าถึง มีคลินิกและแพทย์ชนบทอยู่ทั่ว ทุกครัวเรือนชนบทมีไฟฟ้าใช้ มีเครื่องใช้ไฟฟ้าสมัยใหม่ใช้งาน ไม่ได้เป็นของหรูหราไกลเกินเอื้อมอีกต่อไป อินเตอร์เน็ตเข้าถึงภูมิภาคด้อยพัฒนาร้อยละ 98 ชาวชนบทได้เชื่อมต่อกับโลกภายนอก มีชีวิตใหม่ที่สดใสให้โลกเห็น โรงเรียนชนบทมากกว่า 100,000 แห่ง ถูกปรับปรุงหรือรื้อสร้างใหม่ ช่วยให้เด็กชนบทหลายหมื่นคนมีโอกาสเลือกอนาคตของตัวเอง
“ช่วง 8 ปีที่ผ่านมาภายใต้มาตรการปัจจุบัน จีนได้ขจัดความยากจนขั้นสูงสุด ให้ประชาชนชนบทเกือบ 100 ล้านคน” สีกล่าว
บนวิถีทางสู่ความยากจนเป็นศูนย์ สีวางแผนและทำการตัดสินใจมากมาย ซึ่งเปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตของชาวจีนหลายล้านครอบครัว แม้วิถีทางดังกล่าวเต็มไปด้วยอุปสรรคขวากหนาม แต่สียังคงยึดมั่นอุดมการณ์เดิมไม่เปลี่ยนแปลง
“ชีวิตที่ดียิ่งขึ้นของประชาชน คือเป้าหมายที่เรามุ่งมั่นทำให้สำเร็จ”
จีนได้ขจัดปัญหาความยากจนที่เรื้อรังมานานหลายพันปี แต่นี่ถือเป็นเพียงจุดเริ่มต้นสู่การสร้างปาฏิหาริย์อื่นๆ อีกมากมาย
จุดเริ่มต้นของเส้นทางสู่อนาคตที่สดใสยิ่งกว่าเดิม
ข้อมูล : XI LEADS FIGHT AGAINST POVERTY
