ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEA) มีชาวเน็ตมากถึง 400 ล้านคน หรือเกือบ 70% ของประชากรในภูมิภาคที่เป็นผู้ใช้งานรายบุคคลและองค์
4 ความลับรั่วไหลครั้งใหญ่ในปีที่ผ่านมา
ใน รายงานจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยจากทีมวิจัยและวิเคราะห์ระดับโลกของแคสเปอร์สกี้ ช่วยให้รู้ว่า อาชญากรไซเบอร์ก่อกวนด้านไหน อย่างไรในปี 2020 และนำไปคาดการณ์ลักษณะของภัยคุกคามความปลอดภัยทางไซเบอร์ในปี 2021 นี้
สำหรับปี 2020 ภูมิภาค SEA ถูกโจมตีทางไซเบอร์ครั้งใหญ่หลายครั้ง ส่งผลให้มีการเปิดเผยข้อมูลที่เป็นความลับ อาทิ
ในเดือนมีนาคม รายละเอียดเกี่ยวกับบัตรเครดิตกว่า 310,000 รายการ ที่ออกโดยธนาคารชั้นนำในอินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย และเวียดนาม รั่วไหลอกจากระบบ
ในเดือนเดียวกัน ข้อมูลส่วนบุคคล 91 ล้านราย ที่เป็นผู้ใช้แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่ใหญ่ที่สุดของอินโดนีเซียรั่วไหล
ในเดือนพฤษภาคม มีการเปิดเผยข้อมูลผู้ใช้งาน 8.3 ล้านราย ของเครือข่ายมือถือที่ใหญ่ที่สุดในไทย
ในเดือนตุลาคม แพลตฟอร์มขายของชำออนไลน์ในสิงคโปร์ประสบปัญหา การละเมิดข้อมูลซึ่งส่งผลกระทบต่อบัญชี 1.1 ล้านบัญชี
อาชญากรไซเบอร์ยังใช้ประโยชน์จากความกลัวที่เกี่ยวข้องกับ COVID-19 และใช้ภาคสาธารณสุขเป็นเหยื่อสำหรับการโจมตีต่างๆ กำหนดเป้าหมายไปที่อุปกรณ์ทางการแพทย์ในประเทศที่เพิ่งเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัล อาทิ ฐานข้อมูลของรัฐบาลที่มีข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ทดสอบ COVID-19 จำนวน 230,000 คน ในอินโดนีเซียถูกละเมิดในเดือนพฤษภาคม ในขณะเดียวกันในประเทศไทย โรงพยาบาลแห่งหนึ่งยืนยันว่า ข้อมูลและประวัติผู้ป่วยย้อนหลังไป 4 ปี ได้รับผลกระทบจากการโจมตีเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา
มูฮัมหมัด อูแมร์ นักวิจัยด้านความปลอดภัย ทีมวิจัยและวิเคราะห์ระดับโลกของแคสเปอร์สกี้ (GReAT) กล่าวว่า
“เราได้เห็นการใช้เทคโนโลยีที่ไม่มีใครเทียบได้ และการเพิ่มพื้นที่การโจมตีที่อาจประสบความสำเร็จมากขึ้นในปี 2020 ดังนั้น ผู้ที่เพิ่งเข้ามาในการเปลี่ยนแปลงดิจิทัล ต้องระมัดระวังในการปกป้องตัวเอง ด้วยการให้ความสำคัญด้านการศึกษาและรู้เท่าทันภัยไซเบอร์เพราะจะเป็นสิ่งจำเป็นมากกว่าเดิม”
เซียง เทียง โยว ผู้จัดการทั่วไปประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แคสเปอร์สกี้ เสริมว่า
“เราจะไม่เห็นอะไรเปลี่ยนแปลงเร็วๆ นี้ คนในภูมิภาคนี้จะยังคงอยู่ในสังคมออนไลน์และจะมองหาวิธีการใช้เทคโนโลยีให้เกิดประสิทธิผลอยู่เสมอ ในโลกธุรกิจ เราได้เห็นว่าภาคธุรกิจส่วนมากยังใช้วิธีการทำงานระยะไกลแม้ว่าการระบาดจะบรรเทาลง
ตอนนี้จึงเป็นเวลาไตร่ตรองบทเรียนของปี 2020 และเราขอแนะนำให้บริษัทต่างๆ เริ่มสร้างกลยุทธ์ด้านความปลอดภัยหากไม่มี หรือแนะนำให้แก้ไขแผนปัจจุบันที่มีอยู่เพื่อปรับให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นการปกป้องพนักงานด้วย”
7 ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตาในปีนี้
นักวิจัยของแคสเปอร์สกี้ระบุ 7 ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับภัยไซเบอร์ที่ต้องจับตาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ดังนี้
1) การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีดิจิทัล
ภายใต้ชีวิตวิถีใหม่ โรงเรียนต้องเปลี่ยนไปใช้การเรียนรู้จากระยะไกล ธุรกิจ SMB ที่ไม่เคยมีตัวตนทางออนไลน์ก็สร้างหน้าร้านออนไลน์ ร้านอาหารที่ไม่เคยให้บริการเดลิเวอรี่ก็ไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจและเริ่มจัดส่งอาหารถึงบ้าน
ปี 2020 มีการใช้บริการและธุรกรรมการชำระเงินออนไลน์เพิ่มขึ้นอย่างมาก การโจมตีแบบฟิชชิ่งจึงเพิ่มขึ้นในช่วงครึ่งแรกของปี 2020 ในทำนองเดียวกัน การรักษาความปลอดภัยโดยรวมจะเป็นประเด็นสำคัญอย่างหนึ่งตลอดปี 2021 เนื่องจากผู้คนยังคงทำงานจากที่บ้านโดยเชื่อมต่อกับเครือข่ายขององค์กรผ่าน VPN
การมุ่งเน้นการทำงานระยะไกลที่เพิ่มขึ้นและการพึ่งพา VPN อาจเปิดช่องให้โจรไซเบอร์โจมตีได้ เช่น การฟิชชิงด้วยเสียง (vishing) เพื่อเข้าถึง VPN ขององค์กร โดยความเป็นไปได้อีกประการหนึ่งคือ ผู้โจมตีทำได้โดยไม่ต้องติดตั้งมัลแวร์ในสภาพแวดล้อมหรืออุปกรณ์ของผู้ใช้งานที่ตกเป็นเหยื่อ
2) การเลือกตั้งที่จะมีขึ้นในปีนี้
มีรายงานว่า มาเลเซียมีอัตราการเข้าถึงโซเชียลมีเดียสูงสุดจากสถานการณ์ COVID-19 ระบาดและการเลือกตั้งในปีที่ผ่านมา รองลงมาคือ สิงคโปร์และไทย โดยในมาเลเซียนั้น มีอัตราของภัยไซเบอร์ที่เจาะตลาดสมาร์ทโฟนสูงเป็นอันดับสองรองจากสิงคโปร์
สำหรับเวียดนามวางแผนที่จะจัดการเลือกตั้งทั่วไปในปี 2021 ขณะที่ฟิลิปปินส์กำหนดจัดการเลือกตั้งระดับชาติในปี 2022 เป็นไปได้ว่า ในระยะสั้น อาจมีแคมเปญบิดเบือนข้อมูลเกิดขึ้นทั่วทั้งภูมิภาค โดยนักวิจัยของแคสเปอร์สกี้ ระบุว่ากลยุทธ์ดังกล่าวจะถูกนำมาใช้มากขึ้นโดยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการเลือกตั้งครั้งนั้นๆ ซึ่งเป็นได้ทั้งบุคคลภายในและภายนอก ยิ่งไปกว่านั้น เนื่องจากฐานผู้ใช้โซเชียลมีเดียและโมบายล์ดีไวซ์ที่เพิ่มขึ้น จึงมีแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบต่อความคิดเห็นมากกว่าที่เคยเป็นมา
3) การเปิดตัวเทคโนโลยี 5G
ปี 2019 เราได้เห็นการเปิดตัวเครือข่าย 5G และในปี 2020 นักวิจัยของแคสเปอร์สกี้ได้เห็นการนำเทคโนโลยี 5G มาใช้อย่างแพร่หลายในอุปกรณ์พกพาโดยผู้จำหน่ายฮาร์ดแวร์อย่าง Apple อัปเดตกลุ่มผลิตภัณฑ์ทั้งหมดให้เข้ากันได้กับ 5G
ผู้ให้บริการโทรคมนาคมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้พยายามติดตามวิวัฒนาการทางเทคโนโลยีนี้ ประเทศไทยก็เป็นอีกประเทศหนึ่งที่เร่งพัฒนา 5G เป็นพิเศษ ส่วนหนึ่งได้รับแรงหนุนจากความต้องการในการสนับสนุนโซลูชั่น เช่น การแพทย์ทางไกล (Telemedicine) เพื่อลดการติดต่อสัมผัสตามข้อจำกัดของโรค COVID-19
อย่างไรก็ตาม 5G ได้รับการออกแบบให้มีการเปลี่ยนฟังก์ชั่นการทำงานไปใช้ซอฟต์แวร์มากกว่าฮาร์ดแวร์ จึงเป็นการเปิดช่องทางให้เกิดการโจมตีได้ (จำนวนจุดเสี่ยงที่เป็นไปได้ในระบบคอมพิวเตอร์ที่ผู้โจมตีสามารถเข้าถึงได้) เนื่องจากซอฟต์แวร์โดยทั่วไปสามารถเข้าถึงได้มากกว่าและค้นหาช่องโหว่ได้ง่ายกว่า เมื่อนักวิจัยเริ่มค้นหาข้อบกพร่องจากซอฟต์แวร์ ก็มักจะพบร่องรอยของผู้ก่อภัยคุกคามที่รอโจมตี หรือไม่ก็โจมตีไปแล้ว
4) การดูแลสุขภาพและสาธารณสุข
ในปีที่ผ่านมา ผู้เชี่ยวชาญของแคสเปอร์สกี้คาดการณ์ว่า จะมีการโจมตีอุปกรณ์ทางการแพทย์เพิ่มขึ้นในประเทศที่มีการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลในด้านการดูแลสุขภาพในปี 2020 โดยอาชญากรไซเบอร์ที่เชี่ยวชาญด้านการโจมตีแบบกำหนดเป้าหมายสนใจงานวิจัยทางการแพทย์เพิ่มขึ้นจากการพัฒนาวัคซีนป้องกัน COVID-19 ที่มีความสำคัญต่อประชาคมโลก
ปีนี้ ด้านสาธารณสุขและการดูแลสุขภาพ ยังเป็นเป้าหมายของภัยคุกคามทางไซเบอร์ทั่วโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อมีการผลักดันให้ใช้โซลูชั่นการตรวจสอบสุขภาพระยะไกลและการให้คำปรึกษาด้านสุขภาพออนไลน์ทั่วทั้งภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อลดการสัมผัส ซึ่งจะส่งผลให้มีการเก็บข้อมูลผู้ป่วยในระบบออนไลน์มากขึ้นเรื่อยๆ
ความพยายามในการโจมตีแบบมุ่งเป้าไปที่ภาคส่วนนี้จะเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากข้อจำกัดด้านกฎระเบียบใหม่ๆ การรักษาใหม่ๆ และการเพิ่มจำนวนของเหยื่อยังคงดึงดูดความสนใจของอาชญากรไซเบอร์อย่างต่อเนื่อง
5) การถูกแรนซัมแวร์โจมตี
แคสเปอร์สกี้สังเกตเห็นการลดการโจมตีของแรนซัมแวร์ทั่วภูมิภาค โดยสังเกตได้ว่าภัยคุกคามจากแรนซัมแวร์กลายเป็นภัยอันตรายที่ซับซ้อนและมีเป้าหมายมากขึ้น จำนวนเงินที่ถูกเรียกร้องโดยกลุ่มแรนซัมแวร์ก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การโจมตีของแรนซัมแวร์ก็มีแนวโน้มที่จะเพิ่มจำนวนขึ้นเช่นกัน
ในปี 2020 มีเหตุการณ์การเสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับแรนซัมแวร์เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในเยอรมนี โดยผู้ป่วยต้องถูกส่งต่อไปยังโรงพยาบาลอื่นเนื่องจากการโจมตีทางไซเบอร์ แต่สุดท้ายก็เสียชีวิตก่อนที่จะไปถึงโรงพยาบาล
6) การใช้งานระบบคลาวด์
บริษัทจำนวนมากนำระบบคลาวด์มาใช้ในการทำธุรกิจ เนื่องจากความสะดวกสบายและความสามารถในการปรับขนาด อีกทั้งยังเป็นพื้นที่การโจมตีที่ค่อนข้างใหม่ อาจมีการโจมตีละเมิดโครงสร้างพื้นฐานจำนวนมากขึ้นหากบริษัทต่างๆ ที่เพิ่งเริ่มใช้งานคลาวด์ทำผิดพลาด ไม่ปรับใช้มาตรการรักษาความปลอดภัยและวิธีแก้ปัญหาที่เหมาะสม ซึ่งมักเป็นกรณีของผู้ใช้งานรายใหม่
7) การใช้ระบบควบคุมในภาคอุตสาหกรรม
ปี 2020 เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นหนึ่งในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบแย่ที่สุดจากการโจมตี ระบบควบคุมอุตสาหกรรม (ICS: Industrial Control Systems) แต่อย่างไรก็ตาม รัฐบาลประเทศต่างๆ ก็ร่วมควบคุมเหตุการณ์ดังกล่าวมากขึ้น
มาเลเซีย – ทุ่มเทเงิน 1.8 พันล้านริงกิตสำหรับยุทธศาสตร์ความปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติปี 2020-2024
อินโดนีเซีย – สำนักงานเข้ารหัสไซเบอร์แห่งชาติ (BSSN) ปรับปรุงกลยุทธ์ด้านความยืดหยุ่นทางไซเบอร์อย่างแข็งขัน โดยร่วมมือกับประเทศต่างๆ เช่น ออสเตรเลีย ตั้งแต่ปี 2019
ฟิลิปปินส์ – ใช้กลยุทธ์ที่ร่วมมือกับภาคเอกชนเพื่อการป้องกันทางไซเบอร์ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
บทสรุปเกี่ยวกับการเฝ้าติดตามของแคสเปอร์สกี้ตลอดปี 2020 แสดงให้เห็นว่า การโจมตีทางไซเบอร์อันดับต้นๆ ในภูมิภาค ได้แก่ คริปโตไมนิ่ง ฟิชชิ่ง แรนซัมแวร์แบบกำหนดเป้าหมาย และ DDoS (การปฏิเสธการให้บริการแบบกระจาย)
การโจมตีเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ผ่านการพิสูจน์แล้วว่า เป็นเทคนิคที่มีประสิทธิภาพ เนื่องจากอาชญากรไซเบอร์จำเป็นต้องเจาะเข้าไปในจุดที่อ่อนแอที่สุดเท่านั้น ซึ่งก็คือ “มนุษย์”
ทบทวนความรู้เกี่ยวกับภัยไซเบอร์และการสร้างความตระหนักรู้ ระมัดระวัง
Cybersecurity วิชาที่ต้องเร่งถ่ายทอดต่อและผลักดันให้เป็น ‘วาระแห่งชาติ’
จังหวะที่ธุรกิจเร่งฟื้นตัว หรืออยู่ในช่วง Digital Transformation ให้ระวัง ‘Cryptomining’
