การระบาดของโควิด-19 ระลอกใหม่นี้นี่เอง ที่ปลุกกระแสของ “การฉีดวัคซีนเพื่อชาติ” ขึ้นมาได้ เพราะการระบาดครั้งนี้นับว่ารุนแรงมากที่สุดตั้งแต่เกิดวิกฤตนี้มา จนวงการแพทย์และระบสาธารณสุขไทยมีความเห็นพ้องต้องกันว่าต้องขอความร่วมมือให้ประชาชนมาฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 กันอย่างรวดเร็วที่สุด เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ให้ได้ ซึ่งนอกเหนือจากการจัดหาวัคซีนโควิด-19 มาให้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชนแล้ว ระบบสาธารณสุขไทย ยังต้องให้ความสำคัญกับการออกแบบกระบวนการฉีดวัคซีนให้กับโรงพยาบาลทั่วประเทศ เพื่อให้ประชาชนที่มาฉีดได้รับการให้บริการที่รวดเร็ว ปลอดภัย และได้รับความรู้ที่จำเป็นในการฉีดวัคซีนอย่างครบถ้วนด้วย ความร่วมมือกันในการพัฒนา Hack Vax ซึ่งเป็น Opensource design ที่นำมาใช้ในการสร้างประสบการณ์การฉีดวัคซีนที่มีประสิทธิภาพจึงเกิดขึ้น

ทำความรู้จัก Hack Vax ผ่านแนวคิดการออกแบบ ที่พร้อมให้ รพ. ทั่วไทยดาวน์โหลดไปใช้แล้ว
Hack Vax เกิดจากการรวมตัวกันของทีมนักนวัตกรรม นักออกเเบบ นักสื่อสาร ทีมเเพทย์ จากจังหวัดนครราชสีมา หรือ เมืองโคราช ร่วมกับนักวิจัยจาก MIT เพื่อออกเเบบกระบวนการฉีดวัคซีนที่มีประสิทธิภาพเเละสร้างประสบการณ์ที่ดีให้กับผู้มารับบริการ
โดยร่วมมือกันพัฒนา Opensource design ที่รัฐบาล โรงพยาบาลเเละจังหวัดต่างๆสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ ทั้งในเรื่องของกระบวนการฉีดวัคซีน การให้ความรู้กับประชาชน ตั้งเเต่ต้นจนจบเพื่อรองรับกับการดำเนินการขนาดใหญ่จากมุมมองของผู้ใช้บริการ (Human-Centric Design) รวมทั้งเรียนรู้การจัดการและการออกแบบ User Experience จากสหรัฐอเมริกาเเละทั่วโลก

แพลตฟอร์ม Hack Vax มีแนวคิดในการออกแบบ ดังนี้
Human-Centered Design หัวใจสำคัญอยู่ที่การสร้างความประทับใจให้ผู้มาฉีดวัคซีน
การเข้าใจความเป็นมนุษย์ เป็นหัวใจในการออกเเบบที่ดีเเละเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการออกเเบบการฉีดวัคซีนที่มีประสิทธิภาพ เพราะนอกจากจะทำให้กระบวนการฉีดไหลลื่นไปกับความต้องการเเละข้อจำกัดของมนุษย์แล้ว การออกเเบบที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง สร้างความพอใจให้ผู้ที่มารับบริการฉีดวัคซีนได้ ย่อมช่วยทำให้เกิดการบอกต่อจากปากสู่ปาก ทำให้การฉีดวัคซีนเเพร่หลายเป็นวงกว้างเเละเกิดขึ้นได้เร็ว
Design with Data for Scale การออกแบบที่บุคลากรทางการแพทย์ผู้ปฏิบัติงานจริงมีส่วนร่วม
การออกเเบบแพลตฟอร์มนี้อ้างอิงมาจากข้อมูลที่ทีมเเพทย์เเละทีมนวัตกรรมรวบรวมขึ้นมา เพื่อนำไปสู่การออกเเบบที่มีประสิทธิภาพ กระบวนการต่างๆถูกคิดจากการคำนวณข้อมูลสำคัญที่เก็บมา เช่น จำนวนก้าวที่ผู้มารับบริการต้องใช้จากเเต่ละจุดรับบริการการฉีดวัคซีนไปสู่อีกจุด หรือ จำนวนเจ้าหน้าที่ต้องใช้ในเเต่ละกระบวนการ ซึ่งสิ่งนี้นำไปสู่การปรับและออกแบบ การให้บริการฉีดวัคซีนที่มีประสิทธิภาพที่สุด
Opensource Design เปิดกว้างให้นำไปต่อยอดและพัฒนาให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับสังคมไทย
สิ่งที่คิด ออกเเบบ เเละทำทั้งหมดเป็น Opensource หมายความว่าแพลตฟอร์มนี้เปิดกว้างให้สามารถนำไปใช้ ต่อยอด เเละพัฒนาต่อให้ดียิ่งขึ้นได้โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั่วประเทศไทยเเละทั่วโลก เพราะสิ่งที่ออกเเบบนี้เกิดขึ้นจากพลังของอาสาสมัครเเละผู้เชี่ยวชาญจากหลายสาขาที่มีความตั้งใจและปรารถนาให้ประเทศไทยกลับเข้าสู่สภาวะปกติโดยเร็วที่สุด

ทำความเข้าใจ การนำแพลตฟอร์ม Hack vax ไปใช้ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีให้ผู้มาฉีดวัคซีนทั่วไทย
Hack Vax Open Design ในเวอร์ชันนี้ ใช้โคราชเป็นเมืองต้นเเบบเเละได้รับข้อมูล การอำนวยความสะดวกจากทีมเเพทย์จากโรงพยาบาลมหาราช จังหวัดนครราชสีมา โดยได้เเรงบันดาลใจมากจากกระบวนการฉีดวัคซีนที่เมือง Boston สหรัฐอเมริกา
ทั้งนี้ ในเพจแนะนำแพลตฟอร์มนี้อย่างเป็นทางการ ได้อธิบายถึงคอนเซ็ปในการออกแบบแพลตฟอร์มกระบวนการฉีดวัคซีนไว้ว่าเริ่มจาก การ Understanding the User Journey
จินตนาการว่าคุณเป็นผู้สูงอายุวัย 70 ปีที่กำลังกังวลกับโรคระบาด คุณจะมีประสบการ์อย่างไรในสถานการณ์ COVID ปัจจุบัน?
จินตนาการว่าคุณเป็นคนวัยทำงานที่ไม่สามารถออกไปทำงานได้เนื่องจากนโยบายกักตัว คุณจะมีประสบการณ์อย่างไรในสถานการณ์ COVID ปัจจุบัน?
จินตนาการว่าคุณเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยที่กังวลว่าคนที่บ้านจะติด COVID หรือไม่ คุณจะมีประสบการณ์อย่างไรในสถานการณ์ COVID ปัจจุบัน?
จินตนาการว่าคุณเป็นคนที่มีความบกพร่องทางการมองเห็น คุณจะมีประสบการณ์อย่างไรในสถานการณ์ COVID ปัจจุบัน?
เเต่ละคนในสถานการณ์ปัจจุบันด้วยปัจจัยพื้นฐานที่ต่างกันย่อมมีการตัดสินใจ เเบบเเผนการใช้ชีวิตเเละความคิดเห็นต่อสถานการณ์ COVID ที่เเตกต่างกัน การออกเเบบของเราคำนึงถึงเเละเคารพความหลากหลายของผู้คนที่จะมาใช้บริการการฉีดวัคซีนโดยเราตั้งคำถามว่างานออกเเบบของเราจะเข้าถึงคนเเต่ละกลุ่มได้อย่างไร

จากที่ทีมเราทำการสำรวจเก็บข้อมูลในบริบทของโรงพยาบาลมหาราช จังหวัดโคราช เราพอที่จะสรุปออกมาเป็นโจทย์ในการออกเเบบสามโจทย์คือ
การรณรงค์เเละให้ความรู้ก่อนฉีดวัคซีน
ระบวนการฉีดวัคซีน ณ สถานที่ฉีด
การติดตามผลข้างเขียงหลังฉีดวัคซีน
โดย Open Design เวอร์ชันนี้จะโฟกัสไปที่การออกเเบบกระบวนการฉีดวัคซีน ณ สถานที่ฉีด ก่อนเป็นอันดับเเรก และข้อมูลสำคัญที่จะทำให้การออกเเบบนี้มีประสิทธิภาพคือการเข้าใจถึงคำถามสองข้อนี้
เวลาที่เเต่ละกระบวนการใช้ต่อผู้ใช้บริการหนึ่งคน?
จำนวนเจ้าหน้าที่ที่ใช้เเต่ละกระบวนการต่อผู้ใช้บริการหนึ่งคน?
คำถามทั้งสองข้อนี้จะนำไปสู่ความเข้าใจว่ากระบวนการอะไรคือคอขวด (ใช้เวลาเเละคนมากที่สุด) ของกระบวนการทั้งหมด? เเล้วเราจะตัดหรือเปลี่ยนกระบวนการนั้นให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นได้อย่างไร?
ส่วนขั้นตอนต่อมา เป็นการให้ความสำคัญกับ Scaling Up the Site คือการคิดเผื่อว่า ถ้าวันหนึ่งมีจำนวนผู้มารับบริการฉีดวัคซีนเพิ่มขึ้นจะต้องทำอย่างไร เป็นการวางแผนทั้งบุคลากรที่ต้องมีเพียงพอ การวางระบบ สถานที่ กระบวนการหรือ flow เเบ่งออกเป็นสามส่วนหลักๆ คือ การตรวจข้อมูล การรับวัคซีน เเละการเฝ้าสังเกตอาการหลังฉีด ซึ่งคอขวดเเละปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้นได้ มีในกรณีต่อไปนี้
เราจะทำอย่างไรให้การตรวจข้อมูลคนรับบริการเกิดได้อย่างราบรื่นที่สุด ไม่เช่นนั้นจะเกิดการรอนานที่เเถว?
จะทำอย่างไรหากระบบ Online (ที่นอกเหนือจากการควบคุมของเรา) ล่มหรือเข้าไปตรวจสอบไม่ได้? เราจะมีสำรองข้อมูล Local ในกรณีฉุกเฉินได้อย่างไรบ้าง?
ต่อมา ต้องไม่ลืมออกแบบ Signage & Direction คือ ป้ายบอกทางมีความจำเป็นอย่างมากในการบอกทิศทางในการเคลื่อนย้ายผู้คน อย่างที่กล่าวถึงก่อนหน้าเราต้องการให้ประสบการณ์ตั้งเเต่ต้นจนจบราบรื่นที่สุดเหมือนการเข้าไปในสนามบิน เราจึงมองผู้มารับวัคซีนไม่ใช่เป็นคนป่วยเเต่เป็นผู้ใช้บริการที่เราพยายามออกเเบบประสบการณ์ที่ดีที่สุด
เช่น การออกเเบบป้ายควรเลือกสีในโทนเขียว ขาว เทา เเละ ดำ ซึ่งมีผลทางจิตวิทยาในการลดความตึงเครียดเครียดเเละสร้างความผ่อนคลายที่สุด
มาถึง กระบวนการที่สำคัญที่สุดนอกเหนือจากการฉีดวัคซีน คือ การสร้างความประทับใจให้กับผู้มาใช้บริการเพื่อนำไปสู่การบอกต่อที่จะนำไปสู่การสื่อสารในวงกว้าง หรือ Humanizing the Process โดยทางทีมได้ออกเเบบการ์ด เเละสื่ออื่นๆที่จะช่วยสร้างความเป็นมิตรให้กับการฉีดวัคซีนขึ้น
เช่น การ์ดขอบคุณที่จะถูกมอบโดยเเพทย์ พยาบาลหรือผู้ฉีดวัคซีน ซึ่งการ์ดนี้จะมีคำอวยพรโดยเเพทย์ รวมทั้งเบอร์โทรฉุกเฉิน Link ไปสู่การจองการฉีดครั้งต่อไปเเละเวลาที่จะต้องรอจนถึงเพื่อออกจากจุดสังเกตอาการ การที่ทำให้การ์ดนี้มีความเป็นมิตรจะช่วยทำให้ข้อมูลเหล่านี้อยู่กับผู้ได้รับการฉีดวัคซีนได้มากขึ้น
เนื่องจากเป็นเวอร์ชั่นแรก ทางทีมผู้ออกแบบและศึกษา วิจัย จึงได้ระบุข้อเสนอแนะไว้ด้วย ดังนี้
ทำอย่างไรที่ทำให้กระบวนการฉีดวัคซีนของผู้มีความบกพร่องทางการมองเห็น การได้ยิน หรือการเคลื่อนไหว สามารถทำได้อย่างราบรื่น
ทำอย่างไรที่จะทำให้ระบบ digital กับ physical รวมกับเป็นหนึ่งเดียวกันได้
ทำอย่างไรที่จะให้เกิดการรณรงค์เเละให้ความรู้ก่อนฉีดวัคซีน พร้อมติดตามผลข้างเคียงหลังฉีดวัคซีนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
มีนวัตกรรมมากมาย ที่ตั้งใจบรรเทาปัญหาที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาวิกฤตโควิดนี้












