พลังงานลม…ลดโลกร้อน ต้นทุนต่ำ สัญญาณใหม่จากประชาคมโลก

รายงานของความร่วมมือ Global Wind Coalition เพื่อการประชุม COP26 ระบุว่า ประเทศต่างๆ ทั่วโลกจำเป็นต้องขยายการใช้พลังงานลมอย่างเร่งด่วนเพื่อแก้ไขปัญหาฉุกเฉินด้านสภาพอากาศ เนื่องจากขณะนี้โลกอยู่ในทศวรรษชี้ชะตาสำหรับการดำเนินการด้านสภาพอากาศ ในขณะเดียวกัน ภาคอุตสาหกรรมพลังงานลมก็ยกระดับการเรียกร้องให้มีการดำเนินการด้านสภาพอากาศอย่างเร่งด่วนก่อนการประชุม ​​​​COP26 ในเดือน พ.ย. นี้

ขณะที่พลังงานลมนั้นมีศักยภาพในการลดการปล่อยคาร์บอนได้มากที่สุด ในบรรดาแหล่งพลังงานหมุนเวียน จึงถือเป็นส่วนสำคัญของการแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศพร้อมสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างมีนัยสำคัญ

ปัจจุบันทั่วโลกไม่ได้ติดตั้งพลังงานลมอย่างรวดเร็วเท่าที่ควรจะเป็นเพื่อบรรลุเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์ และยังต้องการดำเนินการอีกมากมายเพื่อปลดปล่อยศักยภาพของพลังงานลม นอกจากนี้ รายงานแผนกลยุทธ์ล่าสุดเกี่ยวกับการบรรลุเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์โดยสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) และสำนักงานพลังงานทดแทนระหว่างประเทศ (IRENA) ยังระบุว่า โลกจำเป็นต้องติดตั้งพลังงานลมประมาณ 3-4 เท่าของปี 2563 ซึ่งทำสถิติไว้ที่ระดับ 93 กิกะวัตต์

แคมเปญใหม่ของอุตสาหกรรมพลังงานลมสำหรับการประชุม COP26 ได้ตั้งคำถามสำคัญกับรัฐบาล บริษัท และผู้คนทั่วโลกหนึ่งคำถาม : คุณจะร่วมมือกันไหมในด้านพลังงานลม

Ben Backwell ซีอีโอของ GWEC กล่าวว่า เราจำเป็นต้องยกระดับจากการพูดคุยไปสู่การลงมือทำ และร่วมมือกันขยายการใช้พลังงานลมทั่วโลกขึ้นอย่างมากหากต้องการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์ภายในปี 2593 โดยจำเป็นต้องติดตั้งพลังงานลมให้รวดเร็วขึ้น 3-4 เท่าของปัจจุบัน ซึ่งหมายความว่า เราต้องการให้รัฐบาลเพิ่มความพยายามโดยด่วน ลดความซับซ้อนของขั้นตอนการทำงาน พร้อมทั้งลงทุนในเครือข่ายพลังงานและปรับปรุงตลาดพลังงานไปด้วย

“ภาคอุตสาหกรรมพลังงานลมมีเทคโนโลยีพร้อมใช้งาน บรรดานักลงทุนและบริษัทต่างๆ ต้องการเปลี่ยนไปใช้พลังงานสะอาดอย่างมาก เราจึงต้องการให้รัฐบาลหยุดขัดขวางเรา และร่วมมือกันส่งเสริมพลังงานลม” เขากล่าวเสริม

ทั้งนี้ภาคอุตสาหกรรมพลังงานลมทั้งบนบกและนอกชายฝั่งได้ขยายตัวขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา จนมีราคาที่แข่งขันได้ในปัจจุบัน ขณะเดียวกันก็มีแนวโน้มว่า โรงไฟฟ้าพลังงานสะอาดจะเป็นศูนย์กลางของการแข่งขันเพื่อไปสู่เป้าหมายลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์ภายในปี 2593 โดยมีการติดตั้งระบบผลิตพลังงานลมเกือบ 750 กิกะวัตต์ทั่วโลกในปัจจุบัน ซึ่งช่วยให้โลกลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ 1.1 พันล้านตัน หรือเทียบเท่ากับการปล่อยคาร์บอนต่อปีของอเมริกาใต้

การทำลายสถิติการใช้พลังงานลมทั่วโลกในระดับดังกล่าว ได้รับแรงผลักดันจากวงจรของนวัตกรรม การลดต้นทุน และขนาดอุตสาหกรรมที่เพิ่มขึ้น ซึ่งผลลัพธ์ของการเติบโตอย่างมหาศาลนี้คือ พลังงานลมได้กลายเป็นแหล่งพลังงานกระแสหลักในปัจจุบัน และได้รับการพิสูจน์แล้วว่าเชื่อถือได้และราคาไม่แพง ทั้งยังเป็นตัวขับเคลื่อนที่ยั่งยืนสำหรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ

Rebecca Williams ประธานการประชุม COP26 ของ GWEC กล่าวว่า การลงทุนในพลังงานลมนั้นสร้างประโยชน์ให้แก่ทุกฝ่าย ทั้งในแง่ของการช่วยให้ประเทศต่างๆ สร้างตำแหน่งงานใหม่ในท้องถิ่น และในแง่ของการลงทุนปัจจุบันที่จะขับเคลื่อนการฟื้นตัวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม พร้อมกับพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบเศรษฐกิจที่ยืดหยุ่นขึ้นสำหรับอนาคต อย่างไรก็ตาม รัฐบาลต่างๆ อาจพลาดโอกาสทองในการบรรลุเป้าหมายการดำเนินการด้านสภาพอากาศควบคู่ไปกับการส่งเสริมเศรษฐกิจหลังวิกฤตโควิด-19 หากไม่เร่งดำเนินการเพื่อผลักดันการเติบโตของพลังงานลม เราต้องการให้พวกเขาจริงจังกับพลังงานลม

“ทุกสายตาต่างจับจ้องไปที่เมืองกลาสโกว์ในเดือน พ.ย. นี้ ที่เหล่าผู้นำระดับโลกจะเข้าร่วมการประชุม COP26 โดยรัฐบาลต่างๆ จำเป็นต้องใช้ช่วงเวลาสำคัญนี้เพื่อนำพาโลกไปสู่เส้นทางที่ถูกต้องเพื่อบรรลุลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์ เพราะตอนนี้ไม่มีเวลาเหลือให้ดำเนินการตามปกติได้อีกต่อไป ภาวะฉุกเฉินด้านสภาพอากาศได้มาถึงแล้ว อย่างไรก็ตาม  เราโชคดีที่มีวิธีแก้ปัญหาที่สามารถลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนของโลกได้อย่างมาก ซึ่งเราต้องการให้รัฐบาลต่างๆ ร่วมมือกับเราตอนนี้ มิฉะนั้นอาจเสี่ยงต่อการถูกทิ้งไว้ข้างหลัง” เธอกล่าวเสริม

สำหรับประเทศไทย รายงานการประเมินภาคพลังงานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Power Sector Scorecard report) ที่จัดทำโดยกรีนพีซ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชี้ให้เห็นว่า นโยบายพลังงานของไทยยังค่อนข้างล่าช้าในการพัฒนาศักยภาพพลังงานลม ในขณะที่เวียดนามกลายเป็นศูนย์กลางการลงทุนจากต่างประเทศ การจ้างงาน การผลิตและลดผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศจากวิกฤตโควิด-19 มีความคืบหน้าทั้งในเรื่องการออกแบบและพัฒนาตลาดพลังงานลม ยกตัวอย่างมาตรการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน (Feed-in-Tariffs : FiT) ของเวียดนามสามารถผลักดันกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ของเวียดนามเพิ่มขึ้นจาก 134 เมกะวัตต์ในปี 2561 เป็น 5,500 เมกะวัตต์ภายในสิ้นปี 2562 และนั่นอาจเป็นโมเดลที่ถูกนำมาใช้กับพลังงานลม การลงทุนพลังงานลมบางโครงการสรุปจบตั้งแต่ปี 2562

ข้อมูลในปี พ.ศ. 2562 การผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยพลังงานลมของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) มีกำลังผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมรวมประมาณ 26 เมกะวัตต์ โดยมีกังหันลมผลิตไฟฟ้าที่สำคัญ 2 แห่ง ได้แก่ กังหันลมแหลมพรหมเทพ จ. ภูเก็ต กำลังผลิต 0.19235 เมกะวัตต์ และกังหันลมลำตะคอง จ. นครราชสีมา กำลังผลิต 2.50 เมกะวัตต์ นอกจากนี้ กฟผ. ยังมีโครงการโรงไฟฟ้ากังหันลมลำตะคองระยะที่ 2 รวมกำลังการผลิต 24 เมกะวัตต์ โดยโครงการดังกล่าวจะใช้กับ Wind Hydrogen Hybrid System ควบคู่กับเซลล์เชื้อเพลิง ซึ่งไทยจะเป็นประเทศแรกในเอเชียที่ใช้เทคโนโลยีนี้ในการเก็บและผลิตไฟฟ้าที่มีขนาดใหญ่ โดยเทคโนโลยีดังกล่าวจะช่วยให้กักเก็บไฟฟ้าและจ่ายไฟฟ้ามีเสถียรภาพมากขึ้น

ทั้งนี้ ตามแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (AEDP) พ.ศ. 2561-2580 ประเทศไทยกำหนดเป้าหมายการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมไว้รวม 3,000 เมกะวัตต์ เมื่อสิ้นสุดแผนในปี 2580   การสนับสนุนภาคเอกชนให้เข้ามาลงทุนจึงเป็นสิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการ อย่างไรก็ตาม ภาครัฐจะไม่มีการเปิดรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานลมเข้าสู่ระบบตั้งแต่ปี 2563 เป็นต้นไป เป็นเวลา 10 ปี ซึ่งเป็นไปตามแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ พ.ศ. 2561-2580 หรือ PDP2018 ยกเว้นแต่จะมีการเปลี่ยนแปลงแผน PDP ในอนาคต

เมื่อมองเทรนด์พลังงานลมของโลก รัฐอาจต้องปรับนโยบายการสนับสนุนพลังงานลมดังกล่าวหรือเปล่า?