การเปลี่ยนแปลงไปสู่ดิจิทัลจะประสบความสำเร็จ และเป็นไปได้อย่างครอบคลุม องค์กรจำเป็นต้องมี บุคลากรไอทียุคใหม่ ที่เป็นคนเก่งที่มีความรู้ความสามารถด้านดิจิทัลอยู่ในองค์กร แต่ปัญหาการขาดแคลนทักษะด้านดิจิทัลอย่างรุนแรงก็มีอยู่ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก นับเป็นความท้าทายหนึ่งขององค์กรที่กำลังมุ่งทรานส์ฟอร์มและขับเคลื่อนการเติบโตทางธุรกิจ
ผลสำรวจการเปลี่ยนแปลงสู่ดิจิทัลของประเทศไทย ประจำปี 2020 ของดีลอยท์ ประเทศไทย พบว่าความท้าทายในการเปลี่ยนแปลงไปสู่ดิจิทัลที่องค์กรไทยพบสามารถจัดลำดับ 3 อันดับแรก ดังนี้
49% : การขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญ
45% : วัฒนธรรมดิจิทัลที่ยังไม่หยั่งรากลึกเต็มที่
37% : กระบวนการทำงานที่แยกส่วนไม่ประสานกัน (silo) ทำให้ไม่ไปในทิศทางเดียวกัน
บุคลากรไอทียุคใหม่ ของไทย กับความตื่นตัวด้านการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล
ต้องยอมรับว่าที่ผ่านมา ความตื่นตัวด้านทักษะด้านดิจิทัลเกิดขึ้นเป็นวงกว้างในประเทศไทย ล่าสุดกระทรวงแรงงานได้เปิดตัวสถาบันพัฒนาบุคลากรดิจิทัล (DISDA) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ตั้งขึ้นมาใหม่เพื่อดูแลการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลให้กับแรงงาน โดยเป็นหน่วยงานกลางในสังกัดกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
ในขณะที่ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาระบุว่า ผู้สำเร็จการศึกษาในปี 2563 จำแนกตามกลุ่มสาขาวิชาที่รวบรวมจากสถาบันอุดมศึกษาทั่วประเทศจำนวน 154 สถาบัน พบว่ามีผู้สำเร็จการศึกษาสาขา Information and Communication Technologies (ICTs) ในระดับปริญญาตรีเพียง 13,984 คน คิดเป็น 5.09% ของผู้สำเร็จการศึกษาในระดับนี้ทั้งหมด
ด้าน ผศ.ดร.เขมะฑัต วิภาตะวนิช รองคณบดีฝ่ายสื่อสารและพัฒนาดิจิทัล คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ความเห็นว่าความต้องการของตลาดงานและ บุคลากรไอทียุคใหม่ ในปัจจุบันแยกเป็น 5 ส่วนสำคัญ คือ
Software Engineering ประกอบด้วยโปรแกรมเมอร์ และ โปรเจคเมเนเจอร์
Networking and Security Engineer และ Networking and Security Manager
ด้านดาต้าเซ็นเตอร์และคลาวด์ รวมถึง เวอร์ชวลไลเซชั่น เน็ตเวิร์ค และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
กลุ่มบริหารจัดการระบบไอทีเดิมด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ที่ต้องมีความรู้ด้าน IT Governance, Data Governance, Security Governance
กลุ่มที่มีความรู้และเข้าใจในการนำซอฟต์แวร์มาใช้ซึ่งอาจไม่ได้จบสาขาเทคโนโลยีโดยตรง
ใน 5 ส่วนนี้ มีความต้องการของภาคอุตสาหกรรมทั้งห้าข้อนี้มีรายละเอียดที่เหมือนหรือต่างกันบ้าง แต่ในภาพรวมนิสิตนักศึกษาที่จบการศึกษาไป ต้องบูรณาการและสร้างสมดุลของตนเองในการใช้เทคโนโลยี มีความรู้ความเข้าใจกฎหมายที่มีผลกระทบต่อการทำงานและดำเนินชีวิตของตน ไม่สร้างปัญหา และรู้จักสิทธิหน้าที่ของตนเอง ผู้อื่น และหน่วยงาน
สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่ง คือ ปัจจุบันคลาวด์และระบบอัตโนมัติมีความสำคัญมาก เช่น การใช้เวอร์ชวลไลเซชั่นและกระแสการใช้งาน Software-Defined (almost) Everything เครือข่ายการเชื่อมโยงของระบบคอมพิวเตอร์จากดาต้าเซ็นเตอร์ไปยัง edge computing เป็นต้น ระบบนิเวศเหล่านี้ช่วยให้นิสิตนักศึกษาได้เรียนรู้และฝึกทักษะได้ตรงตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรมได้
ขณะเดียวกันก็ทำให้ตลาดแรงงานได้ บุคลากรไอทียุคใหม่ ที่มี digital mindset และสามารถใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัลได้แบบบูรณาการ
องค์กรไอที มีส่วนช่วยกระตุ้นให้บุคลากรสร้างทักษะดิจิทัลได้อย่างไร
สำหรับภาคธุรกิจ การสร้างทักษะใหม่ที่จำเป็นในการทำงานให้กับพนักงาน (up-skill) และการยกระดับทักษะเดิมของพนักงานให้ดีขึ้น (re-skill) เป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม
พิเชฐ ศรีวงษ์ญาติดี ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ ฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศ บริษัทหลักทรัพย์ เคทีบีเอสที จำกัด (มหาชน) หรือ KTBST ระบุว่า
“การที่ภาคการเงินมีการนำเทคโนโลยีมาใช้แบบก้าวกระโดดนั้น นอกจากการแสวงหาโซลูชั่นที่เหมาะสมแล้ว การปรับตัวของบุคลากรเป็นเรื่องสำคัญมาก องค์กรต้องกระตุ้นให้บุคลากรมีความพร้อมและปรับตัวให้ทันตามแผนงานด้านไอทีที่วางไว้”
“และเทคโนโลยีจะเกิดประสิทธิภาพสูงสุดก็ต่อเมื่อบุคลากรเห็นถึงประโยชน์และนำไปใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพ การนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้งานจริงควบคู่กับกระบวนการทำงานเดิม เพื่อเป็นการเรียนรู้ในระหว่างปฏิบัติงาน (learning by doing)”
“เพราะจะทำให้บุคลากรเห็นประโยชน์ของการเรียนรู้ทักษะใหม่กับผลลัพธ์ที่ได้เมื่อเทียบกับกระบวนการเดิม ซึ่งได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากบุคลากรของบริษัท เนื่องจากทักษะใหม่นั้นสามารถนำมาใช้กับงานได้จริง”
“เพราะในตอนนี้กล่าวได้ว่าแทบไม่มีธุรกิจใดที่จะไม่รับเอาเทคโนโลยีที่ล้ำหน้า เช่น คลาวด์และระบบอัตโนมัติมาใช้งาน ผลสำรวจ Enterprise Cloud Index (ECI) ของนูทานิคซ์ พบว่าองค์กรไทยให้เหตุผลในการเปลี่ยนไปใช้คลาวด์ด้วยตัวเลขทางสถิติยืนยันประสิทธฺภาพที่ดี ในด้านต่างๆ ต่อไปนี้
67% ตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้าได้ดี
62% มั่นใจเรื่องความปลอดภัย
62% รองรับการทำงานจากระยะไกล และไฮบริดคลาวด์เป็นประเภทของคลาวด์ที่ธุรกิจให้ความสำคัญมากที่สุด
สำหรับ KTBST ระบบคลาวด์ได้ข้ามาช่วยวางโครงสร้างระบบงานไอที โดยเฉพาะในการจัดสรรทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพสูงสุดต่อธุรกิจ
ทั้งนี้ บริษัทยังได้นำระบบอัตโนมัติมาช่วยต่อยอดในการลดข้อผิดพลาดของ บุคลากร รวมถึงช่วยให้การทำงานร่วมกันดีขึ้น โดยพนักงานมีเวลาจดจ่อกับสิ่งที่สำคัญมากขึ้น แทนการทำในสิ่งเดิมซ้ำๆ ทั้งนี้คลาวด์และระบบอัตโนมัติยังช่วยลดต้นทุนในการดำเนินงานซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจของบริษัทได้ด้วย
ดังนั้น ในยุคที่โควิด-19 ยังคงระบาด การทำให้บุคลากรด้านไอทีมีเวลาโฟกัสกับโครงการต่างๆ ที่ช่วยขับเคลื่อนให้เกิดการเพิ่มประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการทำงาน และได้เพิ่มพูนทักษะของตนเองตลอดเวลา สำหรับธุรกิจในภาพรวม นอกจากประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่ได้รับแล้ว ยังสามารถรักษาพนักงานไว้กับองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
วิกฤตโควิด ปลุกกระแสการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของไทยให้เข้มข้นขึ้นอีก
การระบาดของโควิด-19 ทำให้การเคลื่อนย้ายบุคลากรที่มีทักษะเป็นสิ่งที่ไม่สามารถทำได้ในขณะนี้และในอนาคตอันใกล้ องค์กรต่างๆ จึงหันไปใช้เทคโนโลยีเกิดใหม่เพื่อคงความสามารถในการแข่งขันคงความต่อเนื่องทางธุรกิจ และแก้ปัญหาความต้องการบุคลากรที่มีความสามารถสูง
เนื่องจากระบบไอทีแบบเดิมที่ใช้คนจำนวนมากและทำงานแบบแมนนวล จึงเป็นอุปสรรคต่อความสามารถในการผลิต และส่งผลกระทบต่อความสามารถของธุรกิจที่จะต้องตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงให้ได้อย่างรวดเร็ว
จากที่ครั้งหนึ่งระบบอัตโนมัติเคยถูกมองในแง่ลบว่าจะเข้ามาแย่งงานของคน ในตอนนี้กลับได้รับความเข้าใจมากขึ้นว่าเป็นแนวทางหนึ่งที่เข้ามาส่งเสริมให้เกิดการเปลี่ยนไปใช้ไอทีแบบ as a service และ on-demand ได้มากขึ้น
โดยข้อเท็จจริงจากการสำรวจ ECI ของนูทานิคซ์ล่าสุดที่สำรวจเมื่อปลายปี 2020 ระบุว่า 31% ของผู้ตอบแบบสอบถามเห็นว่าระบบอัตโนมัติเป็นสิ่งสำคัญอันดับต้นๆ ในอีก 12 ถึง 18 เดือนข้างหน้า
พิเชฐให้ความเห็นเพิ่มเติมว่า ระบบอัตโนมัติจะเป็นตัวช่วยเพิ่มขีดความสามารถของคน โดยช่วยให้คนให้ความสำคัญกับการเน้นความสามารถเชิงคิดวิเคราะห์เพื่อนำไปปรับใช้ร่วมกับระบบอัตโนมัติให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ซึ่งเป็นกระบวนการที่คนและระบบทำงานร่วมกัน มากกว่ามองว่าระบบจะแย่งงานคน
การที่ KTBST นำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในกระบวนการจัดเก็บและประมวลผลข้อมูล วิเคราะห์ แสดงรายงาน ฯลฯ ช่วยลดเวลาในการดำเนินงานได้ถึง 80% และช่วยลดต้นทุนค่าใช้จ่ายกว่า 30% เมื่อเทียบกับการทำงานแบบแมนนวล
ส่วนในระดับเอเชียแปซิฟิก ภูมิภาคนี้นับว่าเป็นศูนย์กลางของโลกที่มีการเร่งนำระบบอัตโนมัติมาใช้อย่างรวดเร็วในขณะนี้เมื่อเทียบกับภูมิภาคอื่นทั่วโลก โดยข้อมูลจาก International Federation of Robotics ระบุว่า สิงค์โปร์เป็นประเทศที่มีการใช้ระบบอัตโนมัติมากที่สุดในโลก โดยมีการติดตั้งใช้งานหุ่นยนต์ 918 ยูนิตต่อพนักงานทุกๆ 10,000 คน อันดับสองคือประเทศเกาหลีใต้ (868 ยูนิต) และอันดับสามคือประเทศญี่ปุ่น (364 ยูนิต)
ด้วยเหตุนี้ ในปี 2021 องค์กรต่างๆ ยังคงต้องมองหาแนวทางใหม่ๆ เพื่อจัดการกับความท้าทายเดิม และเพิ่มประสิทธิภาพให้กับกระบวนการทางธุรกิจ โดยระบบอัตโนมัติคือเทคโนโลยีสำคัญที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพด้านต่างๆ ได้ เช่น ปิดช่องว่างด้านทักษะดิจิทัลที่ขาดแคลน ประหยัดค่าใช้จ่าย ทำบริษัทได้รับประโยชน์ในระยะยาวมากขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
บทความโดย : ทวิพงศ์ อโนทัยสินทวี ผู้จัดการประจำประเทศไทย นูทานิคซ์
อ่านบทความจากผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญจากทุกวงการ ที่จะมาให้มุมมองมีประโยชน์ด้านการพัฒนาบุคลากร
เจาะยุทธศาสตร์ เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตบุคลากร อาชีพรายได้ดี ‘นักเดินเรือพาณิชย์’
