เราได้เห็นอะไรเมื่อสหรัฐถอนกำลังออกจากอัฟกานิสถาน

การหาสาเหตุของการถอนทัพของเพนตากอนออกจากอัฟกานิสถาน หลายคนคงจะได้รับทราบข้อมูลที่หลากหลาย แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นจะเกิดอะไรขึ้นทางภูมิรัฐศาสตร์โดยเฉพาะเหล่าพันธมิตรของสหรัฐ รวมถึงรัฐอุกกาบาตเช่นกันที่เป็นพันธมิตรของสหรัฐรวมทั้งนาโต้

ถาม: เห็นอะไรที่จะตามมาหลังจากนี้ เมื่อไบเดนถอนกำลังทหารออกจากอัฟกานิสถาน

ตอบ: สิ่งที่ค้นพบคือวอชิงตันไม่ได้มีนโยบายของการสร้างชาติ (แบบประชาธิปไตย) ให้เกิดขึ้น รัฐบาลพม่าคงจะสบายใจมากยิ่งขึ้น แต่สหรัฐนั้นคงจะค้นหาความชอบธรรมในสายตาของแอตแลนติสว่าความยุติธรรมแบบไหนสอดคล้องกับผลประโยชน์ของกลุ่มที่ตนเองให้การสนับสนุนโดยไม่จำเป็นที่จะต้องเป็นการเลือกตั้งระบอบประชาธิปไตยสามารถอยู่ร่วมกับสหรัฐได้ถ้าไม่แสดงตนเองให้ปรากฎว่าเป็นกลุ่มการก่อการร้าย ซึ่งตาลิบันเป็นแค่กลุ่มที่ต้องการสร้างรัฐอิสลามแต่ไม่ใช่กลุ่มก่อการร้าย ดังนั้นกลุ่มที่เรียกร้องประชาธิปไตยในรัฐต่างๆ นั้นในยุคของไบเดนอาจจะพึ่งพาไบเดนได้น้อยลงถ้าอำนาจเผด็จการนั้นไม่พัฒนาไปสู่การก่อการร้าย และการเข้าสู่อำนาจนั้นก็สามารถทำได้แบบตาลิบันเพื่อสถาปนาอำนาจรัฐ

ถาม: จากการตัดสินใจของไบเดน เราเห็นอะไรเพิ่มเติมอีกหรือไม่

ตอบ: สิ่งที่ค้นพบคือเรื่องเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน การกดขี่ทางเพศและอื่นๆ ที่เป็นรากฐานแบบสุดโต่งนั้นหากไกลหูไกลตาสหรัฐและไม่คุกคามต่อพื้นที่ของสหรัฐก็สามารถปิดตาข้างหนึ่งได้ ฉะนั้นหลักการค่านิยมนั้นต้องไปเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ของสหรัฐจึงจะให้ความสนใจ ซึ่งตอนนี้สหรัฐให้ความสำคัญกับจีนมากกว่าในฐานะคู่แข่งโดยตรง

การเป็นเจ้าของบ่อน้ำมันหรือมีฐานทัพแบบเดิมที่มีความขัดแย้งนั้นไม่ใช่ประเด็นสำคัญอีกต่อไปแล้ว อีกทั้งรัสเซียได้ยึดครองตลาดน้ำมันของสหรัฐแล้วในปัจจุบัน ตะวันออกกลางน่าจะค่อยๆ ลดบทบาทลงไป ถึงตอนนี้สหรัฐไม่ต้องการปกป้องค่านิยมก่อนหน้านี้ในประเทศที่มีความขัดแย้งและพันธมิตรหากกองทัพประเทศนั้นไม่พร้อมทำสงครามหรือมีการคอรัปชั่น การปกป้องประชาชนในประเทศนั้นจึงไม่ใช่หน้าที่ของสหรัฐอีกต่อไปถ้าประชาชนไม่พร้อมกับการต่อสู้

ถาม: แล้วพันธมิตรต้องทำอย่างไรหลังจากนี้

ตอบ: พันธมิตรที่เคยเอาสหรัฐไปขู่ประเทศต่างๆ ที่เป็นศัตรูก็ต้องสามารถอยู่กับศัตรูได้อย่างโปแลนด์ แลตเวีย ลิทัวเนีย ยูเครน มอลโดว่า จอร์เจีย ก็ต้องอยู่กับรัสเซียโดยที่ไม่มีสหรัฐอีกต่อไป คงจะคล้ายบรรยากาศในเรือนจําชอว์แชงค์โดยเฉพาะวันต้อนรับน้องใหม่ที่ต้องลุ้นกันคืนแรก

หลังจากนั้นก็ต้องอยู่กับความจริงว่าไบเดนจะไม่กลับมาช่วยเหลือ จากนี้ต่อไปไบเดนจะยืมมือรัฐต่างๆ ที่เป็นคู่ขัดแย้งกันให้ต่อสู้กันหรือสร้างสันติภาพด้วยกันโดยที่สหรัฐนั้นไม่มีรายจ่ายด้านการป้องกันการทหารหรือการช่วยเหลือพันธมิตรของตนเองอีกต่อไป สหรัฐก็จะมีเวลาไปจัดการปัญหาของตนเองเพื่อต่อสู้กับจีน นี้คือรางวัลที่จะได้รับในอนาคต ปล่อยให้แต่ละฝ่ายนั้นต่อสู้กันเอง ทั้งยุโรป จีนและรัสเซียนั้นไม่ได้เป็นเพื่อนกัน อัฟกานิสถานก็สามารถขึ้นแท่นเบอร์หนึ่งของโลก ส่งเฮโรอีนเข้าสู่เอเชียกลาง รัสเซีย ยุโรปอย่างเข้มข้นมากยิ่งขึ้นเพราะเจอแรงต้านจากเส้นทางการลำเลียงยาเสพติด

เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสมสหรัฐก็อาจจะกลับคืนมา

นี้คือการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังเกิดขึ้นท่ามกลางการระบาดใหม่ของโควิด-19 กำลังส่งสัญญาณหลายอย่างว่ารัฐที่คอรัปชั่น รัฐที่บริหารไม่มีประสิทธิภาพ รัฐที่สูญเสียงบประมาณไปกับโครงการที่ไม่ได้มาจากการตกลงของคนในชาติที่ไร้ประโยชน์ก็มีแต่สร้างความอ่อนแอของตนเองและไม่ใช่เป็นหน้าที่ของรัฐชั้นนำที่ต้องมาแก้ไข คนในชาติต้องตัดสินใจกันเอง

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย