ในยุคโควิด-19 และการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตข้างหน้า เป็นเหตุให้ชุดทักษะเดิมๆ ของ HR ที่เคยมีมา อาจจะไม่เพียงพออีกต่อไป “เอไอเอส” ในฐานะองค์กรชั้นนำด้าน Digital Service Provider มีคำแนะนำที่น่าสนใจสำหรับชุดทักษะใหม่ๆ ที่สำคัญและจำเป็นสำหรับ HR ที่จะตอบโจทย์ทิศทางธุรกิจได้เป็นอย่างดี
คุณกานติมา เลอเลิศยุติธรรม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านทรัพยากรบุคคล เอไอเอสและกลุ่มอินทัช กล่าวในงาน “Skillforce Virtual Conference 2021: COVD-19 Double Disruption” ถึง HR Sill Set for Next Era หรือชุดทักษะใหม่ของ HR ในอนาคตว่า ช่วงโควิด-19 เป็นบททดสอบที่สำคัญยิ่งของ HR ทำให้เห็นว่า HR กลุ่มไหนที่จะไปต่อได้ และกลุ่มไหนที่จะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ซึ่งจะขึ้นอยู่กับความพร้อมของแต่ละองค์กร แต่อย่างไรก็ตาม จะไม่โฟกัสเฉพาะผลกระทบจากโควิด-19 เท่านั้น เพราะเชื่อว่าการแพร่ระบาดนี้เป็นเพียงสัญญาณเตือนเบื้องต้น หรือระฆังยกแรกเท่านั้น เพื่อให้ HR ตระหนักและกลับมาดูบทบาทของตัวเองว่าจะต้องดำเนินไปในทิศทางใดบ้าง

“บทบาทแรกคือ HR คือ ต้องลุกขึ้นมาเป็นแม่ทัพบัญชาที่รู้เท่าทันสถานการณ์ เนื่องจากสภาพแวดล้อมการทำงานที่เปลี่ยนแปลงไป ความพร้อมในการสื่่อสารองค์กรผ่านช่องทางต่างๆ การดูแลพนักงานที่ไม่ได้ทำงานในสำนักงานอีกต่อไปจากมาตรการรักษาระยะห่างทางสังคม ขณะที่อีกหนึ่งบทบาท คือ ทำหน้าที่ประหนึ่งหมอดู ด้วยการคาดการณ์หรือประเมินสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ ภายใต้ฐานข้อมูลที่มีอยู่ ว่าจะปรับทิศทางธุรกิจไปในแนวทางใดบ้าง รวมถึงต้องเป็นนักพัฒนา อย่างเอไอเอสก็ต้องลุกขึ้นมาทำพอดแคสต์ให้สอดรับกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปเช่นกัน แต่สารพันสิ่งเหล่านี้ที่ทำ ไม่ได้แปลว่าเมื่อจบโควิด-19 แล้วจะหายไปหรือเลิกทำ แต่เราจะเห็น HR ส่วนใหญ่จากเดิมที่อยู่หลังบ้าน เปลี่ยนมาอยู่ข้างหน้า และมีบทบาทสำคัญในการวางกลยุทธ์ขององค์กร”
HR ต้องเรียนรู้ที่จะเปิดใจ พร้อมที่จะปรับเปลี่ยน และรู้เท่าทันสถานการณ์
“ในสังคม HR ด้วยกันเอง เราคุยกันมาบ้างก่อนหน้าโควิด-19 ว่าทุกวันนี้โลกแคบลง ดิจิทัลเข้ามามีบทบาทสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ HR ไม่ค่อยเชื่อ ดังนั้นแม้เราจะคุยกันบ่อยในเรื่องนี้ แต่กลับกลายเป็นว่า HR ขยับตัวช้ากว่ากลุ่มอื่น ยิ่งในยุคนี้พนักงานต้องการการสนับสนุนจาก HR ที่มีความเข้าใจ โดยเฉพาะยิ่งมีอุปสรรคจากการสื่อสารทางไกล HR จะทำอย่างไรให้พนักงานเข้าใจว่า การที่เราจะขยับหรือเปลี่ยนแปลงสิ่งใดนั้น เพื่ออะไร และช่วยเขาอย่างไร ไม่ใช่แค่พูดว่าเราจะบอกอะไร แต่เราต้องเปิดใจรับฟัง”

“จะเห็นได้ว่าคนที่เป็น HR ในวันนี้ เรามีความกลัวเท่ากับคนอื่นว่าวัคซีนโควิดที่ฉีดจะเป็นอย่างไร มาตรการต่างๆ จากภาครัฐที่ใช้รับมือกับการแพร่ระบาดจะส่งผลกระทบต่อชีวิตอย่างไรบ้าง แต่พนักงานจะถือว่าเราเป็นศูนย์กลางในข้อมูลข่าวสารด้านสาธารณสุขที่น่าจะมีความรู้ดีกว่าเขา ทำให้เราก็ต้องขยับปรับตัวเองให้เท่าทัน เพราะความวิตกกังวลและไม่มีองค์ความรู้ที่เพียงพอจะทำให้เกิดความกระท่อนกระแท่นในการดูแลพนักงาน ขณะเดียวกัน ในแง่ของการสื่อสารก็ต้องกระชับแต่ได้รายละเอียดที่สำคัญครบถ้วน โดยอย่าไปยึดติดแค่ว่าจะต้องส่งอีเมลถึงพนักงานเท่านั้น ยิ่งติดประกาศในสำนักงานเหมือนเดิม ก็ยิ่งเป็นไปไม่ได้แล้ว”

นอกจากนี้ คุณกานติมากล่าวเสริมว่า จากมาตรการที่หลายบริษัทให้พนักงานทำงานที่บ้านมากขึ้น ทำให้เขานั่งติดหน้าจอคอมพิวเตอร์ยิ่งกว่าเคย มิหนำซ้ำเวลาที่ใช้ส่วนใหญ่จะเป็นการประชุมมากกว่าการทำงาน เป็นเหตุให้ผู้คนเอือมระอา เพราะต้องทำงานหลังเลิกงาน ชีวิตเลยรวนไปหมด HR จึงต้องสร้างสมดุลระหว่าง Work-life balance ให้กับพนักงานอย่างเหมาะสมเช่นกัน
ท่ามกลางวิกฤตโควิด HR ยิ่งต้องสื่อสารให้ชัดเจนและมีประสิทธิภาพ
“HR ต้องสร้างความน่าเชื่อถือและสร้างความไว้วางใจให้กับพนักงาน จากแต่ก่อนพนักงานจะถือว่าฝ่ายนี้ขลัง ให้คุณให้โทษเขาได้ ทั้งๆ ที่จริงแล้วไม่ใช่ เพราะอำนาจในการปูนบำเหน็จความดีความชอบหรือการลงโทษทัณฑ์ต่างๆ อยู่ที่คณะกรรมการบริหารของบริษัท กระนั้น แม้ในปัจจุบันคนในองค์กรก็ยังคาดหวังกับบทบาทหน้าที่ของ HR ไม่ต่างจากเดิม เช่น ในเรื่องความชัดเจน และระเบียบต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน แต่ที่เพิ่มเติมเข้ามาคือ คาดหวังความช่วยเหลือที่จะเป็นที่พึ่งพาของเขา ในด้านองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับสาธารณะสุข ดังนั้น HR ต้องมีองค์ความรู้ที่ถูกต้องและสามารถกระจายความรู้นั้นให้พนักงานในองค์กรรับทราบโดยถ้วนหน้ากัน ตลอดจนช่วยผ่อนคลายบรรเทาทุกข์ให้พนักงาน ผ่านความช่วยเหลือต่าง ๆ ที่สอดรับกับสถานการณ์ เช่น จัดหาเตียงผู้ป่วยให้ จัดชุดกักตัวให้ อย่างเอไอเอสมีการส่งมอบชุดอุ่นใจให้กับพนักงาน เพราะเราตระหนักดีว่า พนักงานมี pain point ในเรื่องนี้”

“จะเห็นได้ว่า ในขณะนี้ความช่วยเหลือที่เกิดขึ้นในสถานการณ์วิกฤต สำคัญกว่าการประเมินผลจากการทำงาน แต่เมื่อถึงตอนสิ้นปี ทุกคนจะสงสัย มีความกังวลใจ และเกิดคำถามว่าการทำงานระยะไกลแบบนี้ จะประเมินผลอย่างไร ดังนั้นการสื่อสารจึงเป็นหัวใจที่สำคัญที่สุด อย่าสื่อสารผ่านลำดับขั้นแบบปกติ HR ต้องทำให้กระบวนการสื่อสารสั้นที่สุด เร็วที่สุด และรับทราบตรงกันที่สุด”
HR ยุคใหม่ ต้องใส่ใจในธุรกิจขององค์กร
นอกจากชุดทักษะด้านการสื่อสาร ซึ่งสำคัญและเป็นมาก คุณกานติมาให้คำแนะนำเพิ่มเติมอีกว่า “HR ต้องมีความเข้าใจในธุรกิจ แม้ว่าเราจะพูดถึง HR Business Partner (HRBP) มาเป็นเวลานาน ว่าคือบุคคลที่ทำงานอย่างใกล้ชิดกับฝ่ายธุรกิจต่างๆ ในการออกแบบและผลักดันกระบวนการที่เกี่ยวกับคนในองค์กร โดยมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการนำพาองค์กรให้บรรลุเป้าหมายทางธุรกิจให้ได้ แต่เอาเข้าจริงแล้ว HR กลับไม่ค่อยชอบพูดเรื่องธุรกิจ ซึ่งในเวลาที่ทำงานอยู่ห่างไกลกันเช่นนี้ HR ยิ่งจะต้องมีความพยายามอย่างสูงที่จะตามความเป็นไปในเรื่องธุรกิจให้ทัน เพราะการที่องค์กรจะประสบความสำเร็จได้นั้น HR ต้องมีบทบาทสำคัญ ไม่น้อยกว่าแผนธุรกิจ เพราะ HR ต้องไปสร้างคนรอไว้ข้างหน้า แล้วแผนธุรกิจค่อยวิ่งตาม แต่ที่ผ่านมาหลายองค์กรไม่ได้เป็นเช่นนั้น ทำให้อิหลักอิเเหลื่อ เพราะ HR ต้องพูดในสิ่งที่คนยังไม่เห็น ทำให้เขาคล้อยตามให้ได้ ด้วยเหตุนี้ทำให้ HR แบบเดิมจะไปต่อไม่ได้ จึงต้องลุกขึ้นมาทำความเข้าใจในธุรกิจ รู้ว่าตัวเลขเป็นอย่างไร ความคาดหวังขององค์กรเป็นอย่างไร”

“ที่สำคัญ HR ต้องกล้าคิด กล้าตัดสินใจ อย่าทำตัวเป็นแอดมิน อย่าอยู่แต่ในเซฟโซน ต้องมีพื้นที่ให้ตัวเองได้นำเสนอความคิดเห็นบนพื้นฐานข้อมูลต่างๆ ที่มี ขณะเดียวกันความรวดเร็วก็สำคัญ เพราะ HR มักกลัวความผิดพลาด จึงมักที่จะรอดูนั่นนี่หลายอย่างจนแน่ใจ แต่พอถึงเวลาแล้วสิ่งที่ตัดสินใจทำ กลับเป็นไม่สำคัญและไม่จำเป็นอีกต่อไปแล้ว โดยเฉพาะบางสถานการณ์อย่างเช่นโควิด-19 เราไม่ต้องรอความชัดเจน แต่ต้องมีวิจารณญาณเพียงพอที่จะใคร่ครวญและตัดสินใจเพื่อช่วยให้องค์กรขับเคลื่อนไปข้างหน้าต่อได้ อย่ากลัวว่าจะล้มเหลว ล้มให้เป็นแต่ลุกให้ไว”
ถ้าไม่อยากถูกทิ้งไว้ข้างหลัง HR ต้อง Reskill/Upskill
คุณกานติมาเชื่อว่าหลังการแพร่ระบาดสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปแล้วจะไม่กลับมาเหมือนเดิมอีกต่อไป แต่ไม่ใช่การ Work from Home เพราะจะเกิดการ Work from Anywhere อยู่ที่ไหนก็ทำงานให้ได้ ในวันนี้การจ้างงานจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่เขตแดนหรือเส้นแบ่งประเทศเท่านั้น ดังนั้นถ้าใครทำงานแบบกิจวัตรประจำวัน (routine)อยู่ ให้สวดมนต์รอเลยว่า เมื่อ AI มาแล้วจะไม่เหลืออะไรให้ทำอีกต่อไป
สำหรับคำถามว่าที่ แล้วต้องพัฒนาการ Reskill/Upskill อย่างไรในช่วงนี้ คุณกานติมามีคำตอบที่น่าสนใจว่า “หากดูบริบทสิ่งแวดล้อมในช่วงนี้ 6-7 ปีที่แล้ว ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เอไอเอสเริ่มปรับเปลี่ยนรูปแบบการพัฒนาทรัพยากรบุคคล จะเห็นว่าคนไม่เชื่อ เพราะคนเชื่อว่าการนับจำนวนชั่วโมงที่เข้าไปอยู่ในห้องอบรมสัมมนาในแต่ละครั้ง แล้วตีความว่ายิ่งอยู่นานเท่าไหร่ ยิ่งเรียนนานแค่ไหน ยิ่งหมายถึงความสำเร็จมากเท่านั้น หรือแม้หลายๆ ครั้งเช่นเดียวกัน ที่หลายบริษัทมักถูกประเมินจากจำนวนเม็ดเงินที่ลงทุนและจำนวนชั่วโมงที่จัดคอร์สอบรมสัมมนาต่างๆ แต่ทุกวันนี้โลกเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิงแล้ว เพราะฉะนั้นสิ่งที่ HR ต้องทำคือ ทำให้พนักงานสามารถเข้าถึงองค์ความรู้ต่างๆ ได้จากทุกสถานที่ ทุกเวลา ทุกแพลตฟอร์ม และทุกดีไวซ์ จึงจะสามารถทำให้องค์กรขับเคลื่อนไปข้างหน้าได้เร็วกว่าเดิม โดยถือเป็นการลงทุนในระยะยาวที่ใช้เม็ดเงินน้อยลง แม้จะต้องลงทุนด้านแพลตฟอร์มและดีไวซ์ต่างๆ ในช่วงเริ่มต้นก็ตาม”
“แต่ก่อนองค์กรแบกรับความรับผิดชอบในการพัฒนาคนเพียงฝ่ายเดียว หัวหน้ามีความพึงพอใจที่จะชี้เป็นชี้ตายว่าใครจะได้พัฒนาอะไรด้านไหนบ้าง คนบางคนเข้าไปอบรมเพราะถูกลงโทษ ก็ไม่อยากจะไป แต่สิ่งเหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงไป พนักงานจะต้องลุกขึ้นมากำหนดเส้นทางของตัวเอง โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่ปรารถนาจะสร้างเส้นทางอาชีพด้วยตัวเองและมีความชัดเจนกับตัวเองว่าเขาอยากจะเป็นอะไร หรืออยากจะทำอะไร สิ่งเหล่านี้ทำให้กระบวนการพัฒนาทรัพยากรบุคคลเปลี่ยนแปลงไป หน้าที่ HR คือทำอย่างไรก็ได้ ให้ความรับผิดชอบ 50% เป็นขององค์กร ในการทำให้พนักงานสามารถเข้าถึงองค์ความรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลาที่เขาต้องการ แต่อีก 50% เป็นความรับผิดชอบปัจเจกบุคคลว่าตัวเขาเองพร้อมที่จะพัฒนาไปข้างหน้าแค่ไหน เพราะแต่ละคนมีความต้องการและจุดหมายไม่เหมือนกัน”
ส่องเทรนด์ HR ในอนาคต หมดยุคลูกขุนพลอยพยัก
คุณกานติมา บอกถึงเทรนด์การทำงานด้าน HR ในอนาคตอันใกล้นี้ว่า “อย่างแรกคือ ต้องถามตัวเองก่อนว่ารักงานนี้ไหม ถ้ารักและเห็นความสำคัญของงานนี้ต้องทำ Self Analysis เพราะแต่ละคนมีจุดแข็งจุดอ่อนแตกต่างกันไป แต่สิ่งสำคัญคือ ถ้าทุกคนในฝ่าย HR มีความคิดเป็นแบบแผนเดียวกันหมด ก็รอวันพังได้เลย ดังนั้นจึงต้องมีความหลากหลายในกลุ่มคนทำงานด้านนี้ หัวหน้างานอย่าเลือก HR ที่ว่านอนสอนง่าย นั่งแล้วไม่หือไม่อือไม่มีความคิดเห็นอะไร เอาแต่พยักหน้าอย่างเดียว แบบนี้อันตราย ต้องเลือกคนที่มี mindset กระตือรือล้นที่อยากจะนำเสนอความคิดเห็นต่างๆ ไม่ใช่แค่รอคำสั่งแล้วทำตาม นอกจากนี้ยังต้องเลือกส่วนผสมของ HR ที่มีความพร้อมในหลายๆ ด้าน แต่ก่อนอาจจะมีแค่เรื่องของ recruitment และ compensation แต่ทุกวันนี้ internal communication และ culture ต่างๆ เหล่านี้ก็ล้วนแล้วแต่อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของ HR ซึ่งล้วนเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเป็นการสร้าง Long Term Capability ของคนในองค์กร”

สุดท้าย คุณกานติมามีคำแนะนำที่น่าสนใจสำหรับคนทำงานด้านนี้ว่า
“HR ต้องยอมเปิดใจ เพราะสิ่งต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น ไม่ใช่สิ่งที่ HR คุ้นเคยกันมา แต่เป็นสิ่งที่เราต้องทำ ไม่ว่าจะชอบหรือไม่ก็ตาม ถ้าใครข้ามาทำงานนี้เพราะไม่ได้เห็นความสำคัญ อีกไม่นาน AI จะมาแทนที่ ดังนั้นไม่มีใครจะช่วยเราได้ นอกจากตัวเราเอง ในขณะที่โลกทั้งโลกคุยกันเรื่องนี้ โลกทั้งโลกกำลังปรับตัว นี่จึงเป็นเป็นจังหวะที่ HR ควรจะต้องลุกขึ้นมาพลิกฟื้นสถานภาพของ HR ที่อาจจะเคยถูกมองข้ามว่าเป็นเพียงแอดมินขององค์กร ว่าจะทำอย่างไรให้เสียงของ HR ดัง มีความหมายมากกว่าเคย และตอบโจทย์ทิศทางการพัฒนาขององค์กรในอนาคตได้อย่างแท้จริง”











