EECa Sandbox โมเดลการลงทุนรูปแบบใหม่

เป็นที่ทราบกันดีว่าการดึงดูดนักลงทุนให้เข้ามาลงทุนนั้น ต้องมีการนำเสนอสิทธิประโยชน์ต่างๆ อาทิ การลดภาษีนำเข้าเครื่องจักร วัตถุดิบ ภาษีรายได้นิติบุคคล การหักลดหย่อนค่าสาธารณูปโภค ค่าน้ำ ค่าไฟ เป็นต้น

โดย สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ บีโอไอ กำหนดเขตส่งเสริมการลงทุนเป็น 3 เขต ตามปัจจัยทางเศรษฐกิจ รายได้และสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานของแต่ละจังหวัดเป็นเกณฑ์ ประกอบด้วย เขต 1 มี 6 จังหวัดในส่วนกลาง ได้แก่ กรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และ สมุทรสาคร เขต 2 มี 12 จังหวัด ได้แก่ กาญจนบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี นครนายก พระนครศรีอยุธยา ภูเก็ต ระยอง ราชบุรี สมุทรสงคราม สระบุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง จังหวัดที่เหลือจัดอยู่ในเขต 3 ซึ่งมีปัจจัยทางเศรษฐกิจและโครงสร้างพื้นฐานน้อยกว่าเขตอื่นก็จะได้รับสิทธิประโยชน์มากกว่าเขต 1 และ เขต 2 อาทิ การยกเว้นภาษีเงินได้เขต 2 ได้สิทธิพิเศษ 2 ปี แต่ถ้าเป็นเขต 3 จะได้สิทธิพิเศษ 8 ปีเป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ด้วยบริบทการลงทุนที่เปลี่ยนไป การส่งเสริมสิทธิประโยชน์ทางภาษี และการกำหนดพื้นที่แบบเขตดังกล่าวอาจไม่ตอบโจทย์นักลงทุน ขณะที่ประเทศอื่นก็พยายามสร้างโมเดลต่างๆที่มากกว่าไทยดึงดูดนักลงทุนให้เข้าไปลงทุน ยิ่งในช่วงโควิด-19 การวางกรอบสิทธิประโยชน์ เน้นความต้องการผู้ประกอบการ จูงใจนักลงทุนก็จะยิ่งมีตัวแปรในการตัดสินใจมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่เน้นการใช้นวัตกรรมเคียงคู่สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่ทุกประเทศอยากส่งเสริมให้เข้าไปลงทุน

ในส่วนของประเทศไทยก็มีหมุดหมายในการส่งเสริมการลงทุนกลุ่ม 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย หรือ 10 S Curve อาทิ อุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ อุตสาหกรรมหุ่นยนต์เพื่อการอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมยุคใหม่ ยึดโยงกับนวัตกรรม เทคโนโลยี ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมเหล่านี้เมื่อเข้ามาลงทุนอาจไม่ได้มาแค่บริษัทเดียว แต่มีบริษัทในเครือติดตามมาด้วย ถ้ามาตรการส่งเสริมการลงทุนกำหนดว่าให้สิทธิประโยชน์กับบริษัทแม่เท่านั้น  บริษัทในเครือที่ติดตามมาไม่ได้รับการส่งเสริมด้านสิทธิประโยชน์ บริษัทแม่ก็คงไม่เข้ามาลงทุน และหากการลงทุนขับเคลื่อนไม่ได้ ผลิตภัณฑ์รวมภายในประเทศ หรือ จีดีพี ก็โตลำบาก ซึ่งข้อมูลระบุชัดเจนว่าหากต้องการให้จีดีพีประเทศเติบโตปีละ 5% จะต้องมีเม็ดเงินลงทุนนับจากนี้ไม่ต่ำกว่า 6 แสนล้านบาทต่อปี

แต่ในภาพรวมการแก้กฎหมายลงทุนของบีโอไอให้สอดคล้องกับความต้องการของนักลงทุนทุกกลุ่มที่เข้ามาลงทุนเป็นเรื่องทำได้ยาก จึงมีการกำหนดให้พื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ อีอีซี ซึ่งมี พ.ร.บ.ของตัวเอง เป็นต้นแบบส่งเสริมการลงทุนรูปแบบใหม่ๆ คือเน้นเจรจาด้านสิทธิประโยชน์กับนักลงทุนที่จะเข้าไปลงทุนในอีอีซี หากกฎหมายการลงทุนของบีโอไอไม่เอื้อต่อการลงทุน ก็จะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขให้เข้ากับความต้องการของนักลงทุน ในขณะเดียวกันก็ไม่เป็นการเสียประโยชน์ของฝ่ายเรา พูดง่ายๆ คือดีไซน์สิทธิประโยชน์แบบ “วินวิน” ทั้งสองฝ่าย

เมื่อเร็วๆ นี้ ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) ได้พิจารณา แผนการดำเนินงานด้านสิทธิประโยชน์ โดยขยายมาตรการสนับสนุนการลงทุนจากโครงการที่เป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาล สู่การให้สิทธิประโยชน์แก่ผู้ประกอบกิจการในเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษ โดยเริ่มนำร่องที่เขตส่งเสริมเพื่อกิจการพิเศษในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ในส่วนของเมืองการบินภาคตะวันออก หรือ EECa ให้เป็นพื้นที่ต้นแบบ (Sandbox) “การปฏิรูปและยกระดับประเทศไทย ก้าวสู่ 10 อันดับของประเทศที่ประกอบธุรกิจง่ายที่สุด” โดยที่ประชุมได้มอบหมายให้ สกพอ. จัดทำ (ร่าง) ประกาศสิทธิประโยชน์สำหรับผู้ประกอบกิจการในเขตส่งเสริมเศรษฐกิจพิเศษ ที่ครอบคลุมสิทธิประโยชน์ด้านภาษีอากรและที่มิใช่ภาษีอากร เพื่อสนับสนุนการลงทุนในพื้นที่อีอีซี โดยมุ่งเน้นกลุ่มนักลงทุนที่มีศักยภาพ ใช้นวัตกรรมขั้นสูงและเป็นมิตรสิ่งแวดล้อม ภายใต้การออกแบบสิทธิประโยชน์ที่ตรงตามความต้องการของผู้ประกอบการ (Demand Driven Customization) เป็นต้นแบบการปฏิรูประบบราชการที่ใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ ลดอุปสรรคในการลงทุน และเน้นการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน

โครงการพัฒนาเมืองการบินภาคตะวันออก (Eastern Airport City หรือ EECa) ถือเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานหลักสำคัญของอีอีซี มีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับสนามบินอู่ตะเภาเป็น “สนามบินนานาชาติเชิงพาณิชย์หลัก แห่งที่ 3″ เชื่อมต่อกับ “ศูนย์กลางอุตสาหกรรมท่องเที่ยว และ Logistics & Aviation” รวมถึงการเป็นศูนย์กลางของ “มหานครการบินภาคตะวันออก” ที่จะครอบคลุมการพัฒนาพื้นที่เมืองประมาณ 30 กม. โดยรอบสนามบิน (พัทยาถึงระยอง) เป็นการสานต่อเจตนารมณ์การพัฒนาอีสเทิร์นซีบอร์ด ที่ต้องการให้เกิดเป็นเมืองท่าและเมืองธุรกิจสำคัญของประเทศไทย เพื่อเชื่อมโยงเป็นส่วนขยายของกรุงเทพฯและปริมณฑลไปทางตะวันออก ทั้งทางน้ำ ทางบก และทางอากาศ ผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางทางการบินและประตูเศรษฐกิจสู่เอเชีย

เมืองการบินภาคตะวันออก จึงเป็นหนึ่งในโครงการเขตส่งเสริมเพื่อกิจการพิเศษในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ซึ่งประกอบด้วย เมืองการบินภาคตะวันออก (EECa) เขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor of Innovation หรือ EECi) เขตส่งเสริมอุตสาหกรรมและนวัตกรรมดิจิทัล (Digital Park Thailand หรือ EECd) ศูนย์นวัตกรรมการแพทย์ครบวงจร ธรรมศาสตร์ (พัทยา) (EECmd) และ เขตส่งเสริมการแพทย์จีโนมิกส์ มหาวิทยาลัยบูรพา (บางแสน) โดยอุตสาหกรรมที่จะเข้ามาลงทุนในเขตส่งเสริมดังกล่าวจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี แต่มีเงื่อนไขคือต้องเป็นอุตสาหกรรมที่มีการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ต้องมีความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาตามที่กำหนด ได้แก่ ความร่วมมือในโครงการ Work-integrated Learning (WiL) สหกิจศึกษา และทวิภาคี หรือความร่วมมือเพื่อพัฒนาบุคลากรไทยในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอื่นๆ ตามที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ต้องยื่นแผนความร่วมมือในการรับนักเรียนหรือนักศึกษาเข้าฝึกอาชีพ โดยมีจำนวนนักเรียนหรือนักศึกษาที่จะรับเข้าฝึกอาชีพไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ของจำนวนพนักงานทั้งหมดในโครงการที่ยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุน หรือไม่น้อยกว่า 40 คน แล้วแต่จำนวนใดต่ำกว่า

ถือเป็นมิติใหม่ด้านการลงทุนที่หากนำร่องใช้ในอีอีซีแล้วประสบความสำเร็จ ก็จะกระจายไปยังพื้นที่อื่นของประเทศ ซึ่งในอนาคตจะมีการจัดตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษ 4 ภาค รูปแบบคล้ายกับอีอีซี บรรยากาศการลงทุนของไทยน่าจะกลับมาคึกคักกระตุ้นจีดีพีให้เติบโตปีละ 5-6% ตามเป้าหมาย