“ภาวะสมองเสื่อม” หรือ “โรคสมองเสื่อม” (Dementia) เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความเสื่อมถอยในด้าน “หน้าที่การรับรู้ของสมอง”
อาทิ อาการไม่รับรู้วัน-เวลา-สถานที่ และบุคคล พูดอีกแบบก็คือ ผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมจะไม่รู้วันรู้คืน-หลงทิศผิดทาง และจำใครไม่ได้
สาเหตุเกิดจาก สมองได้รับความเสียหาย หรือพบโรคร้ายในสมอง ซึ่งมักเกิดจากการเสื่อมถอยไปตามอายุ แม้โดยทั่วไป “ภาวะสมองเสื่อม” จะเกิดมากในกลุ่มผู้สูงอายุ ทว่า คนในวัยอื่นก็อาจเป็น “โรคสมองเสื่อม” ได้เช่นกันครับ
นอกจากนี้ “โรคสมองเสื่อม” ยังอาจเกิดจากโรคและการบาดเจ็บที่ส่งผลต่อสมอง เช่น โรคอัลไซเมอร์ และโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งมักเกิดในผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปี
ที่นอกจากจะส่งผลกระทบต่อความจำแล้ว ยังส่งผลกระทบต่อกระบวนการใช้ความคิดของสมอง ทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันอย่างยากลำบากขึ้นดังที่กล่าวไปนั่นเอง
ดังนั้น “ภาวะสมองเสื่อม” จึงสามารถแบ่งได้ 2 แบบ คือประเภทย้อนกลับได้ และชนิดย้อนกลับไม่ได้ อย่างไรก็ดี มีเพียง 10% เท่านั้น ที่ “ผู้ป่วยสมองเสื่อม” มีโอกาสกลับมาดำเนินชีวิตอย่างเป็นปกติได้หลังจากการรักษา
จึงนับว่าโรคนี้น่ากลัวมากครับ
อย่างไรก็ตาม นอกจากวิทยาการด้านการแพทย์ ที่สามารถให้การรักษาและฟื้นฟู “ภาวะสมองเสื่อม” แล้ว ยังมีความพยายามในการค้นหามาตรการอื่นๆ ที่จะมาช่วยเยียวยา “ผู้ป่วยสมองเสื่อม” อย่างต่อเนื่อง
ล่าสุด องค์การอนามัยโลก หรือ WHO (World Health Organization) ได้ออกมาเตือน ให้ทุกๆ ชาติ เตรียมความพร้อม สำหรับรับมือ “โรคสมองเสื่อม” ที่กำลังส่งผลต่อความเป็นอยู่ของประชากรกว่า 60 ล้านคนในขณะนี้
และมีแนวโน้มว่าจะมีผู้ป่วย “ภาวะสมองเสื่อม” เพิ่มขึ้นทั่วโลกในอนาคตอันใกล้นี้!
โดย WHO ได้ทำการการวิเคราะห์ และเผยแพร่รายงานสรุป “แผนปฏิบัติการ” ของ WHO ที่มีต่อ “โรคสมองเสื่อม” ซึ่งเป็นการรายงานข้อมูลที่สังเคราะห์มาจากกลุ่มตัวอย่างทั่วทุกมุมโลกในปี ค.ศ. 2017
ซึ่ง WHO ได้ระบุว่า มีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้น ที่ได้ลงมือนำมาตรการเพื่อการดูแลผู้ป่วย “ภาวะสมองเสื่อม” โดยมีเพียงราว 25% ที่มีแผนระดับชาติสำหรับส่งเสริมและสนับสนุน ดูแลผู้ป่วย “โรคสมองเสื่อม” และครอบครัว
นอกจากนี้ WHO ยังเตือนว่า ปัจจุบัน หลายชาติยังไม่มีแผนเตรียมความพร้อมต่อปัญหาสาธารณสุข ที่จะส่งผลกระทบต่อผู้คน 60 ล้านคนทั่วโลก
WHO บอกต่อไปว่า กว่า 60% ของผู้ป่วย “ภาวะสมองเสื่อม” ล้วนอยู่ในประเทศที่มีรายได้ต่ำ และรายได้ปานกลางค่อนไปทางต่ำ
ซึ่ง WHO ได้ทำการคาดการณ์ ว่าผู้ป่วย “โรคสมองเสื่อม” จะมีมากถึงเกือบ 80 ล้านคน ภายในปี ค.ศ. 2030 หรืออีกไม่ถึง 10 ปีข้างหน้านี้!
และจะเพิ่มขึ้นอีกเป็นทวีคูณถึง 140 ล้านคนในปี ค.ศ. 2050!
โดย WHO ได้ออกรายงานประมาณการค่าใช้จ่ายที่โลกต้องแบกรับภาระต่อ “โรคสมองเสื่อม” ที่คาดการณ์กันว่า จะพุ่งสูงขึ้นจาก 1.5 ล้านล้านดอลลาร์ ในปัจจุบัน เป็น 3 ล้านล้านดอลลาร์ในปี ค.ศ. 2030 หรืออีกนัยก็คือ เพิ่มขึ้นเท่าตัว!
WHO กล่าวต่อไปอีกว่า ทุกวันนี้ ชาติทั้งหลาย จำนวนมากไม่มีนโยบายเบื้องต้นในการรับมือกับความท้าทายดังกล่าว
ซึ่ง WHO ได้เล็งเห็นความจำเป็นที่จะต้องส่งเสริม สนับสนุน และเสริมสร้างระบบสาธารณสุขให้กับประเทศเหล่านั้น เพื่อเป็นหลักประกัน ว่าประชาชนคนยากคนจนจะสามารถเข้าถึงการวินิจฉัย และการรักษา “โรคสมองเสื่อม” ได้อย่างเท่าเทียมกัน
นอกจากนี้ WHO ยังเน้นว่า ทั่วทั้งโลก จะต้องเร่งลดช่องว่างระหว่างประเทศรายได้สูงและรายได้ต่ำถึงปานกลาง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ช่องว่างระหว่างพื้นที่เมืองและชนบทด้วย
WHO สรุปว่า แม้ในขณะนี้ “โรคสมองเสื่อม” วงการแพทย์สากล จะยังไม่พบหนทางรักษาให้หายขาด ทว่า เราสามารถดำเนินมาตรการเพื่อรับมือ อันจะนำไปสู่การลดปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ไม่ว่าจะเป็น การรับประทานอาหารที่ดี และมีประโยชน์ เลิกบุหรี่ ลดการดื่มแอลกอฮอล์ และควบคุมโรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน และโรคซึมเศร้า ก็อาจช่วยลดการเกิดภาวะสมองเสื่อมได้มากถึง 40% เลยทีเดียว!
WHO ทิ้งท้ายว่า ผู้ป่วย “โรคสมองเสื่อม” จำเป็นจะต้องได้รับการดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การสร้างกระบวนการเข้าถึงบริการสุขภาพในชุมชน การสร้างระบบการพักฟื้น ระบบดูแลในระยะยาว และระบบดูแลเพื่อบรรเทาอาการ
และต้องไม่ลืมว่า “ภาวะสมองเสื่อม” หาใช่เรื่องปกติของ ส.ว. สูงวัย แต่อย่างใดไม่
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ชาติต่างๆ จะต้องเร่งเตรียมความพร้อม เพื่อรองรับประชาชนของตน ซึ่งมีโอกาสที่จะป่วยเป็น “โรคสมองเสื่อม” มากขึ้นนับจากนี้ด้วยนั่นเองครับ
 เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความเสื่อมถอยในด้าน “หน้าที่การรับรู้ของสมอง”){kind=link}