เมื่อเรียกร้องพลังงานสีเขียวแต่กลับต้องใช้ถ่านหิน…ภูมิรัฐศาสตร์ที่ล้นเกินไปของยุโรป!

หลังจากความซบเซาของโลกในช่วงที่มีการระบาดของไวรัสโคโรน่า ทำให้เกิดความต้องการบริโภคที่สูงขึ้น และปัญหาความล้มเหลวของยุโรปในการจัดการความปลอดภัยด้านพลังงานโดยใช้ภูมิรัฐศาสตร์ที่ล้นเกินไป บวกกับแนวคิดสุดโต่งที่แพร่ระบาดไปกับนักเคลื่อนไหวด้านพลังงานสีเขียว ทำให้ยุโรปเผชิญปัญหาพลังงานความร้อนสำหรับการบริโภคและอุตสาหกรรม ทำให้มีคำถามตามมามากมายเกี่ยวกับพลังงานสีเขียว การเอาชนะวิกฤตพลังงานในยุโรปจะดำเนินการต่อไปอย่างไร…มาดูกัน


ถาม: ปัญหาของการลดการปล่อย CO2 ในกรอบการต่อสู้กับภาวะโลกร้อน ในสถานการณ์ปัจจุบันที่ราคาแก๊สขยายตัวส่งผลอย่างไร?

ตอบ: น่าจะหยุดลงไป แม้ว่าก่อนหน้านี้มันได้กลายเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังสำหรับการกระจายความมั่งคั่งของโลกและการก่อตัวของระบบสำหรับแรงกดดันต่อสิ่งที่ไม่ต้องการ ระบอบการปกครองและภาคส่วนของเศรษฐกิจทั้งหมดคือการเปลี่ยนผ่านไปสู่การลด CO2 ในที่นี้จำเป็นต้องชี้ให้เห็นถึงสถานการณ์ที่เป็นไปได้หลายประการสำหรับการพัฒนาสถานการณ์ด้วยการจัดหาพลังงานของยุโรปและตะวันตกโดยรวม วาระการลดคาร์บอนไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างเทคโนโลยีใหม่หรือสร้างความจำเป็นในการรีเซ็ตระบบนิเวศของโลก แต่ดูไปแล้วเหมือนกับการแข่งขันทางเทคโนโลยีโดยห้ามไม่ให้ประเทศอื่นพัฒนาอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากเป้าหมายทางภูมิรัฐศาสตร์แล้ว การส่งเสริมวาระดังกล่าวจะนำไปสู่การภาวะเงินเฟ้อ มาตรฐานการครองชีพที่ลดลง การเพิ่มขึ้นของภาษี และความต่อเนื่องของการกระจุกตัวของความมั่งคั่งทั่วโลกในวงแคบของผู้นำประเทศต่างๆ
ระบบพลังงานของยุโรปซึ่งกำลังเปลี่ยนจากเชื้อเพลิงฟอสซิลอยู่ภายใต้ความผันผวนของราคาน้ำมันและแก๊สทั่วโลก ตามรายงานของ Financial Times “ความรุนแรงของลมที่พัดผ่านภาคเหนือของยุโรปในปี 2021 ลดลง 15%” สิ่งนี้นำไปสู่การลดลงของผลผลิตของฟาร์มกังหันลมในยุโรปและการพึ่งพาแก๊สธรรมชาติที่เพิ่มขึ้นซึ่งเป็นแหล่งหลักคือรัสเซีย เป็นผลให้ “Gazprom” ของรัสเซียได้รับอิทธิพลทางภูมิรัฐศาสตร์ และแม้จะมีการร้องขอจากนักการเมืองชาวยุโรป แต่ธุรกิจก็ไม่ได้วางแผนที่จะเพิ่มการผลิต นอกจากยุโรปต้องเร่งให้รัสเซียได้รับอนุญาตให้สูบแก๊สผ่านท่อส่งแก๊ส Nord Stream 2 เร็วขึ้น นอกจากนี้ การหมกมุ่นอยู่กับเป้าหมายด้านสภาพอากาศที่ไม่อาจบรรลุผลได้ของฝ่ายบริหารของไบเดนด้วยต้นทุนความมั่นคงด้านพลังงานจะเป็นอันตรายต่อเศรษฐกิจสหรัฐฯ และผลประโยชน์ระหว่างประเทศ

ถาม: ถ้าหากการได้ใบอนุญาตของการส่งมอบแก๊ส Nord Stream 2 มีความล่าช้า จะส่งผลอย่างไรต่อบรัสเซลล์?

ตอบ: วันนี้ยุโรปอยู่ในช่องแคบที่เลวร้าย โดยทิ้งถ่านหินตั้งแต่แรกเพื่อพยายามมุ่งสู่การผลิตพลังงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม คลังเก็บแก๊สธรรมชาติเหลวเพียงครึ่งเดียว ซัพพลายเออร์แก๊สธรรมชาติเหลวสนใจเอเชียมากกว่าและพลังงานหมุนเวียนที่ไม่แน่นอนไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้ รัฐบาลยุโรปถูกบังคับให้ใช้ถ่านหินแทนแก๊ส ปัญหาของยุโรปตอกย้ำถึงวิกฤตพลังงานโลกในช่วงเวลาที่หลายประเทศยังคงฟื้นตัวจากการระบาดใหญ่ ความต้องการน้ำมัน แก๊ส และไฟฟ้ากำลังพุ่งสูงขึ้น และถ่านหินก็กลับมาสู่ตลาดอีกครั้ง ส่วนหนึ่งเป็นผลจากจีน การสร้างบทบาทของถ่านหินขึ้นใหม่และการพึ่งพาถ่านหินที่เพิ่มขึ้นของเศรษฐกิจจะทำให้เกิดเรื่องยุ่งยากในการประชุมสภาพภูมิอากาศ
ถ่านหินมีราคาตกต่ำและดูเหมือนว่ายุโรปจะบรรลุภารกิจทั้งหมดก่อนกำหนด แต่ปี 2021 การผลิตถ่านหินถูกยกเลิกก่อนกำหนด ด้วยเหตุผลนี้ราคาแก๊สจึงเพิ่มสูงขึ้นถึง 1,000 ดอลลาร์ต่อ 1,000 ลูกบาศก์เมตร ทุกอย่างเปลี่ยนไป ราคาของถ่านหินความร้อนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจาก 70 ดอลลาร์เป็น 150 ดอลลาร์ต่อตัน เพิ่มขึ้นมากกว่า 2 เท่า และตอนนี้มีรายงานจากเยอรมนีว่าโรงไฟฟ้าพลังความร้อนจากถ่านหิน Bergkamen-A ที่มีกำลังการผลิต 715 เมกะวัตต์ได้หยุดลงโดยสมบูรณ์แล้วเนื่องจากปริมาณถ่านหินสำรองหมดลง เหตุผลก็คือมีความต้องการถ่านหินโดยทั่วไปมากเกินไป บวกกับความต้องการขนส่งทางเรือก็มีมาก แต่กลับไม่มีการขนส่งทางรถไฟ
สงครามที่แท้จริงกำลังเกิดขึ้นกับถ่านหิน ยุโรปพยายามสกัดกั้นถ่านหินในเอเชียอย่างแข็งขัน นักช้อปชาวยุโรปตะวันออกเข้าคิวซื้อถ่านหินจากออสเตรเลียเป็นครั้งแรก มีหลายสาเหตุที่ทำให้ถ่านหินขาดแคลน  อุตสาหกรรมถ่านหินมีปัญหาพอสมควร และด้วยพระคุณของ Greta Thunberg ทำให้ไม่มีการลงทุนในโครงการถ่านหินใหม่ ธนาคารเริ่มลังเลที่จะออกเงินกู้ให้กับบริษัทถ่านหินและพยักหน้าเห็นด้วยกับการต่อสู้กับภาวะโลกร้อน

Greta Thunberg
Greta Thunberg

ถาม: Greta Thunberg ไปเกี่ยวข้องอย่างไรกับการลดถ่านหิน?

ตอบ: ความคิดของ Greta Thunberg คือการลดปริมาณของ CO2 และใช้ชีวิตอย่างมีความรับผิดชอบ โดยไม่ต้องกินอาหารจากสัตว์ โดยไม่ต้องใช้การขนส่งทางถนน เว้นแต่จำเป็นจริงๆ และไม่ต้องใช้เครื่องบินแม้ในขณะที่เดินทางไปอีกซีกโลกหนึ่ง เธอเดินทางไปที่ฟอรัมในเมืองดาวอสโดยรถไฟ และในสหรัฐอเมริกา เธอล่องเรือบนเรือยอทช์สุดล้ำสมัยที่ใช้แหล่งพลังงานหมุนเวียนในการขับเคลื่อน
Greta ไม่เพียงเรียกร้องให้ดำเนินการตาม “พิธีสารปารีส” เพื่อลดการปล่อย CO2 เท่านั้น แต่ยังต้องกระชับพื้นที่อีกด้วย ตามเอกสารประเทศสมาชิกสหประชาชาติต้องป้องกันไม่ให้อุณหภูมิเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 2 องศา และใช้มาตรการที่เป็นไปได้ทั้งหมดเพื่อให้ภาวะโลกร้อนน้อยกว่า 1.5 องศา
ทำให้เกิดการตั้งคำถามมากมายหลายข้อกับเกรต้า
  • 1. เธอละทิ้งความสุขในชีวิตสมัยใหม่ทั้งหมดแล้วย้ายไปอยู่ในถ้ำได้หรือไม่?
  • 2. เธอสามารถกินเฉพาะอาหารที่ทำด้วยมือของตนเอง โดยปฏิเสธวิธีการที่ทันสมัยทั้งหมดในการแปรรูปวัตถุดิบพืชเพื่อโภชนาการได้หรือเปล่า?
  • 3. เธอสวมใส่แต่หญ้าหยาบและผ้าฟางโดยไม่มีเส้นใยที่มนุษย์สร้างขึ้นได้หรือไม่?
  • 4. บ้านของเธอนั้นอาศัยความร้อนจากดวงอาทิตย์อย่างเดียวได้หรือเปล่า?
ถ้า Greta Thunberg ไม่บินเนื่องจากการปล่อย CO2 แต่อุตสาหกรรมไอทีกลับแซงหน้าการบินในปี 2015 ในเรื่องการปล่อยมลพิษ เหตุใด Greta จึงไม่ป้องกันสิ่งนี้จากการใช้อินเทอร์เน็ตและการสื่อสารผ่านมือถือ
เมื่อต้องเลือกในสถานการณ์ที่ต้องการพลังงานสีเขียวแต่กลับได้ถ่านหินมาแทน นี้คือความคิดที่กำลังพ่ายแพ้ในการต่อสู้กับถ่านหิน และบวกกับราคาที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วสำหรับผู้ให้บริการพลังงานและไฟฟ้าเกือบทั้งหมด ยุโรปที่ร่ำรวยมีความหวาดกลัวต่อความหนาวเย็นและการขาดสิ่งจำเป็นพื้นฐานรวมถึงอาหาร

ถ่านหิน

ถาม: การเปลี่ยนแปลงราคาพลังงานในยุโรปมีผลอย่างไร

ตอบ: ประชาชนไม่พอใจอย่างแน่นอนสำหรับการขาดโครงสร้างพื้นฐานการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานสีเขียวซึ่งจะกระทบชาวยุโรปมากที่สุด ปัจจุบันการใช้พลังงานหนึ่งเมกะวัตต์ต่อชั่วโมงต้องเสียเงินมากอย่างคาดไม่ถึง เสียงบ่นของสาธารณะชนจะมีมากขึ้นเรื่อยๆ ความไม่น่าเชื่อถือของแหล่งพลังงานหมุนเวียน ทำให้ราคาพลังงานสูงขึ้นซึ่งขึ้นอยู่กับความแปรปรวนของสภาพอากาศ ทันใดนั้นปรากฎว่าพลังงานถ่านหินที่มีข้อบกพร่องทั้งหมดมีข้อได้เปรียบที่ปฏิเสธไม่ได้ เนื่องจากรับประกันความเสถียรของการส่งและการจ่ายไฟฟ้าคาดว่าการล่มสลายของภาคพลังงานทั้งหมด ซึ่งอาจปรากฏขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปเนื่องจากราคาแก๊สจะทำให้ราคาอาหารและสินค้าจำเป็นเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ความเสี่ยงจากไฟฟ้าดับในฤดูหนาวอันเนื่องมาจากปริมาณสำรองแก๊สที่ต่ำมากในยุโรปนั้นสูงมาก หากยุโรปละทิ้งอย่างกะทันหันเพื่อสนับสนุนการผลิตพลังงานสีเขียว เมื่อระบบสาธารณูปโภคทั้งหมดของยุโรปเปลี่ยนไปใช้ถ่านหิน จะนำไปสู่ความต้องการที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งก็ไม่สามารถจัดหาได้ในระยะเวลาอันสั้นเพราะต้องเปลี่ยนเส้นทางการขนส่งใหม่จากทะเลเป็นระบบราง ประเทศที่ได้ประโยชน์จากภูมิรัฐศาสตร์นี้มีประเทศเดียวคือรัสเซีย ซึ่งยุโรปต้องการให้รัสเซียช่วยเหลือราคาแบบบริจาค ในขณะเดียวกันยุโรปก็พร้อมที่จะกดดันโครงการส่งมอบแก๊สกระแสเหนือ 2 ให้มีความล่าช้าลง นี้น่าจะเป็นความเพี้ยนของผู้นำยุโรปในปัจจุบันที่เรียกร้องพลังงานสีเขียวแต่ได้ถ่านหินแทน

ถาม: เป็นไปได้มากแค่ไหนสำหรับรัฐอุกกาบาต ในการเปลี่ยนไปสู่พลังงานสีเขียวในอนาคต?

ตอบ: มีอยู่สองเส้นทาง เส้นทางแรกคือกลุ่มอนุรักษ์ธรรมชาติที่เคลื่อนไหวในปัจจุบันที่ใช้แนวทางความคิดของ Greta Thunberg คือไม่อนุญาตให้ดำเนินการใดๆ ในพื้นที่เศรษฐกิจด้านพลังงาน อีกแนวทางหนึ่งคือแนวคิดการใช้พลังงานหมุนเวียน การเปลี่ยนไปใช้พลังงาน “สีเขียว” ไม่ได้ทำให้มนุษยชาติมีความพึงพอใจใดๆ และเป็นก้าวกระโดดที่ซับซ้อนและมีราคาแพงมาก เราจะมีพลังงานน้อยลงด้วยปัญหาและการหยุดชะงักรวมถึงการใช้เงินมากขึ้น แผงโซลาร์เซลล์ต้องการกระแสไฟที่สูง กล่าวคือมันมีประสิทธิภาพที่จะวางไว้ในพื้นที่ที่มีแสงแดดส่องถึงจำนวนมาก ในพื้นที่ทางใต้ของทะเลทรายเมื่อเชื่อมโยงกำลังการผลิตไปยังพื้นที่ทางภูมิศาสตร์บางแห่งมักมีปัญหาเรื่องการขนส่งพลังงานที่มีการสูญเสียอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ นอกจากนี้ยังจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์เพิ่มแรงดันไฟฟ้าสำหรับการส่งสัญญาณในระยะทางที่ค่อนข้างไกล และการบำรุงรักษาอุปกรณ์ดังกล่าวซึ่งอยู่ห่างจากพื้นที่ที่มีประชากรมากก็จะต้องใช้เงินเป็นจำนวนมหาศาล ถึงตอนนี้ยังไม่มีใครริเริ่มโครงการดังกล่าวอย่างจริงจังจนกลายมาเป็นภาวะวิกฤตพลังงานในยุโรปที่ต้องเลือกระหว่าง “ความอบอุ่น” หรือ “อาหารการกิน” ซึ่งตอนนี้ทำได้แค่ฟาร์มส่วนตัวหรือแหล่งท่องเที่ยว การนำมาใช้อย่างจริงจังนั้นอาจยังไม่เหมาะสมนัก นอกเสียจากว่า “แก๊ส” กำลังจะหมดไป

 

 

 

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย