จาก 137 ประเทศทั่วโลกที่ให้คำมั่นสัญญาว่าจะขับเคลื่อนสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) หรือ การลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์สุทธิให้เป็นศูนย์ แต่มีเพียง 61 ประเทศเท่านั้น ที่นำคำมั่นสัญญาเหล่านั้นมาแปลงเป็นลายลักษณ์อักษรผ่านกฎหมายที่เป็นรูปธรรมหรือเอกสารนโยบายต่างๆ ที่เป็นแบบแผนและมีขั้นตอนปฏิบัติชัดเจน แสดงให้เห็นว่าภารกิจสู่ Net Zero ของประเทศต่างๆ ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย
โดยประเทศล่าสุดที่เข้าร่วมตามแนวทางนี้คือ “ออสเตรเลีย” ซึ่งเตะถ่วงการดำเนินการด้านสภาพอากาศมาเป็นเวลานาน ทั้งยังเป็นประเทศทีี่มีการปล่อยมลพิษสูงสุดต่อหัวมากกว่าหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสหรัฐอเมริกา จีน สหภาพยุโรป และอินเดีย เป็นต้น และยังเป็นผู้ส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลจำนวนมากของโลก ก็ได้ประกาศว่าจะก้าวสู่ Net Zero ให้ได้ภายในปี 2593 โดยให้พันธะสัญญาเพียงไม่กี่วันก่อนหน้าที่จะถึงการประชุมสุดยอดสภาพภูมิอากาศโลก COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ ประเทศสกอตแลนด์ (สหราชอาณาจักร) ในวันที่ 31 ตุลาคม – 12 พฤศจิกายน 2564 นี้
เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว ในอีก 20 ปีข้างหน้า ออสเตรเลียมีแผนการลงทุนมากกว่า 20 พันล้านดอลลาร์ออสเตรเลียใน “เทคโนโลยีที่ปล่อยมลพิษต่ำ” เช่น ความพยายามในการดักจับคาร์บอนในดิน การลดต้นทุนพลังงานแสงอาทิตย์ และการพัฒนาอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมแต่ออสเตรเลียจะใช้ก๊าซมากขึ้น อย่างน้อยก็ในระยะสั้น และที่ขัดแย้งกันมากที่สุด คือไม่มีแผนที่จะจำกัดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลแต่อย่างใด
“เราต้องการให้อุตสาหกรรมหนักของเรา เช่น การขุด เปิดกว้าง แข่งขัน และปรับตัวได้ ดังนั้นอุตสาหกรรมเหล่านี้จึงยังคงดำรงอยู่ได้ตราบเท่าที่อุปสงค์ทั่วโลกเอื้ออำนวย” Scott Morrison นายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย ระบุ
ทั้งนี้ องค์การสหประชาชาติจะจัดการประชุมเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั่วโลกที่เรียกว่า COP ซึ่งย่อมาจาก ‘Conference of the Parties’ เป็นประจำทุกปี และปีนี้เป็นวันครบรอบ 26 ปี จึงใช้ชื่อว่า COP26 โดยมีสหราชอาณาจักรเป็นประธาน
กระนั้น แผนดังกล่าวก็ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์ว่า ไม่ได้รวมถึงนโยบายใหม่ใดๆ แต่กลับพึ่งพาเศรษฐกิจตลาดเสรีและเทคโนโลยีที่ยังไม่ได้พัฒนา เพื่อควบคุมการปล่อยมลพิษ แม้แต่ประเทศที่มีนโยบายด้านนี้ที่เป็นรูปธรรม แต่ก็ยังเป็นหนทางอีกยาวไกลกว่าจะสำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้ ดังแสดงในอินโฟกราฟิกด้านล่างนี้ ซึ่งมีประเทศที่ออกกฎหมายนี้แล้วเพียง 13 ประเทศ/องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศเท่านั้น ได้แก่ เยอรมนี สวีเดน สหภาพยุโรป ญี่ปุ่น สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส แคนาดา เกาหลีใต้ สเปน เดนมาร์ก นิวซีแลนด์ ฮังการี และลักเซมเบิร์ก และอีก 3 ประเทศ อยู่ในระหว่างการเสนอร่างกฎหมาย ได้แก่ ไอร์แลนด์ ชิลี และฟิจิ

ด้าน “ฟินแลนด์” เป็นผู้นำด้าน Net Zero ซึ่งนับว่ามีบทบาทที่โดดเด่นและเร็วกว่าอีกหลายประเทศที่ใหญ่กว่า โดยมีเป้าหมายที่จะปล่อยคาร์บอนสุทธิเท่ากับศูนย์ภายในปี 2578 ผ่านแผนนโยบายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศระยะกลาง รวมถึงกลยุทธ์ด้านสภาพอากาศและพลังงานแห่งชาติ ที่บังคับใช้ในเดือนมิถุนายน 2562 ท่ีผ่านมา

ในภูมิภาคยุโรป หลายประเทศเดินหน้าถึงขั้นออกเอกสารนโยบายแล้ว เช่น ไอซ์แลนด์ และออสเตรีย มีเป้าหมายที่จะบรรลุ Net Zero ภายในปี 2583 ขณะที่เยอรมนี และสวีเดนตั้งเป้าที่จะมีความเป็นกลางทางคาร์บอนในปี 2588 ประเทศส่วนใหญ่ที่มีคำมั่นสัญญาด้านสภาพอากาศได้วางเป้าหมายที่จะบรรลุ Net Zero ไว้ในปี 2593 ยกเว้นจีน อินเดีย และรัสเซีย ที่กำหนดเป้าหมายไว้ในปี 2603 ซึ่งด้วยระยะเวลาที่ยาวนานกว่าประเทศอื่นๆ นี้ อาจส่งผลเสียต่อการต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก เนื่องจาก 3 ประเทศดังกล่าว เป็น 1 ใน 5 ประเทศที่มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูงสุดในปี 2562 โดยจีนปล่อยมากถึง 10,000 ล้านเมตริกตัน เทียบกับสหรัฐอเมริกาที่ปล่อย 5,000 ล้านเมตริกตัน

ด้าน “ซูรินาม” (ประเทศที่มีขนาดเล็กที่สุดในทวีปอเมริกาใต้ ทั้งในแง่พื้นที่และประชากร) และ “ภูฏาน” ถึงแม้จะไม่ได้ปล่อยคาร์บอนมากเหมือนกับประเทศอื่นๆ แต่ก็เป็นเพียง 2 ประเทศที่ประสบความสำเร็จกับภารกิจ Net Zero และกำลังมองหาเศรษฐกิจคาร์บอนติดลบ โดยภูฏานมีปริมาณป่าไม้ที่ปล่อยออกซิเจน มากกว่าปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ที่ปล่อยออกมาปีละราว 1.1 ล้านตัน อีกทั้งยังส่งออกกระแสไฟฟ้าจากพลังงานที่หมุนเวียนไปขายให้กับอินเดียอีกด้วย จึงทำให้ภูฏานมีปริมาณการปล่อยคาร์บอนติดลบ ขณะที่ซูรินามก็มีพื้นที่ป่าทึบที่ปกคลุมอย่างหนาแน่นคิดเป็น 93% ของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศ

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจะเป็นส่วนสำคัญของแนวคิด Net Zero และการต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) แต่ก็ไม่ใช่ตัวบ่งชี้ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้เพียงอย่างเดียว เพราะอ่างเก็บคาร์บอนเทียมหรือที่มีอยู่ตามธรรมชาติอย่างเช่น ป่าฝน ยังเป็นปัจจัยสำคัญในการบรรลุเป้าหมายนี้ เนื่องจากการลดการปล่อยคาร์บอนสุทธิให้เป็นศูนย์นั้นในทางปฏิบัติและข้อเท็จจริงแล้วเป็นไปไม่ได้เลย ดังนั้น จึงต้องทำความเข้าใจและให้ความสำคัญกับความเป็นกลางทางคาร์บอนด้วย ซึ่งเป็นแนวคิดแบบองค์รวม ที่รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อดึงก๊าซเรือนกระจกออกจากชั้นบรรยากาศ ส่งเสริมมาตรการอนุรักษ์ที่เกี่ยวข้องกับแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติที่สำคัญ ตลอดจนการลดการผลิตคาร์บอนโดยรวมที่เกิดจากกระบวนการผลิตของภาคอุตสาหกรรม เป็นต้น
ที่มา :
- Net Zero Emissions Race, 2021 Scorecard
- The Road to Net Zero
- Climate change: Australia pledges net zero emissions by 2050












