รู้ให้หายคาใจ ‘เดลต้าพลัส’ ไวรัสโควิดกลายพันธุ์ น่ากลัวจริงไหม?

ตั้งแต่เกิดวิกฤตโรคระบาด โควิด-19 ขึ้น นอกเหนือจากข่าวจำนวนผู้ติดเชื้อรายวันในประเทศ ที่สร้างความกังวลให้ทุกคนได้แล้ว ก็เห็นจะมีข่าวเรื่อง ไวรัสโควิดกลายพันธุ์ ที่ทำให้หลายคนอกสั่นขวัญแขวงได้เหมือนกัน โดยล่าสุด มีรายงานว่า ไวรัสสายพันธุ์ เดลต้าพลัส (Delta Plus) ซึ่งเป็นไวรัสกลายพันธุ์ระบาดขึ้นครั้งแรกที่ประเทศอังกฤษ โดยพบจำนวนผู้ติดเชื้อร้อยละ 6 จนทางการอังกฤษจัดให้เป็น VUI (Variant Under Investigation) เนื่องจากมีความสามารถในการระบาดเพิ่มขึ้น 15%

แต่อย่างไรก็ตาม ทางการอังกฤษ ก็ยังไม่ได้ยกระดับขึ้นเป็นไวรัสที่น่าเป็นกังวล : VOC (Variant of Concern) เพราะยังขาดข้อมูลเรื่องความรุนแรงในการก่อโรค และการดื้อต่อวัคซีน โดยในตอนนี้ ไวรัส เดลตาพลัส เป็นประเด็นที่ทางอังกฤษให้ความสนใจ เพราะเกิดขึ้นในห้วงเวลาเดียวกับที่มีการระบาดระลอกใหม่ ทำให้มีผู้ติดเชื้อในระดับหลายหมื่นคนต่อวัน
ทว่า สถานการณ์การระบาดที่ยังคงน่าเป็นห่วงที่เกิดขึ้นที่อังกฤษ ก็ไม่ได้เกิดจากปัจจัยไวรัส เดลต้าพลัส อย่างเดียว แต่น่าจะเกิดจากการผ่อนคลายมาตรการของทางการอังกฤษ ร่วมกับการที่ประชาชนอังกฤษหย่อนวินัยในการป้องกันโรคระบาด
ตัดภาพมาที่ประเทศไทยในวันนี้ ล่าสุด มีรายงานข่าวแล้วว่า พบคนไทย 1 ราย ติดเชื้อไวรัสโควิด-19 สายพันธุ์ “เดลตาพลัส” ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แต่เชื้อโควิดเดลตาพลัสดังกล่าว ตรวจพบว่าเป็นเชื้อรหัส AY.1 ซึ่งไม่ใช่เชื้อตัวเดียวกับที่กำลังระบาดหนักในอังกฤษ (รหัส AY.4.2) อยู่ขณะนี้
อย่างไรก็ดี เพื่อทำความเข้าใจและเปิดรับข้อมูลที่ถูกต้องของ ไวรัส เดลต้าพลัส วันนี้เรามีคำตอบของหลากหลายประเด็นคำถามที่ทุกคนอยากรู้เกี่ยวกับไวรัสกลายพันธุ์ตัวนี้มาบอกกัน จะได้รับมือกันได้อย่างรู้ทัน ไม่ตื่นตระหนก และไม่ประมาท

Q & A ตอบทุกคำถามเรื่อง ไวรัสกลายพันธุ์ เดลต้าพลัส จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

Q : ไวรัสกลายพันธุ์ เดลต้าพลัส เกิดขึ้นได้อย่างไร
A : จากเอกสารให้ความรู้เรื่อง “รู้จัก เข้าใจ และรับมือการกลายพันธุ์ของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019” ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ระบุถึงสาเหตุของการกลายพันธุ์ของเชื้อไวรัสโควิด-19 ไว้ว่า
การกลายพันธุ์ของเชื้อไวรัสโดยทั่วไปมักเกิดจากการแบ่งตัวของเชื้อไวรัสในธรรมชาติที่มีการเปลี่ยนแปลงชนิดของสารพันธุกรรมไปจากเดิม ส่งผลให้เชื้อไวรัสเกิดการกลายพันธุ์หรือมีคุณสมบัติที่เปลี่ยนแปลงไป
โดยคุณสมบัติของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ที่กลายพันธุ์ คือ
  1. แพร่กระจายเชื้อได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น
  2. หลบหลีกภูมิคุ้มกันของร่างกายหรือภูมิคุ้มกันที่เกิดจากการฉีดวัคซีน
  3. ต่อต้านยาที่ใช้ในการรักษา
ด้าน นพ.เฉลิมชัย บุญยะลีพรรณ รองประธานกรรมาธิการ สธ. เปิดเผยผ่าน Facebook ว่าเดลตาพลัสสามารถแพร่ระบาดได้ไวกว่าสายพันธุ์อื่นถึง 15% ในเวลา 5-10 วินาที และเชื้อไวรัสสามารถลอยอยู่ในอากาศได้ถึง 16 ชั่วโมง อีกทั้งมีการกลายพันธุ์แบบ K417N ซึ่งทำให้เชื้อไวรัสยึดเกาะติดกับเซลล์ที่ติดเชื้อ เช่นในปอดได้แน่น
ส่วนอาการที่พบหากติดโควิดสายพันธุ์เดลตาพลัส ได้แก่ ปวดศีรษะ เจ็บคอ มีน้ำมูก ไม่ค่อยพบการสูญเสียการรับรส มีอาการคล้ายหวัดทั่วไป
แต่อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน เดลตาพลัส ยังเป็นสายพันธุ์ที่ WHO ไม่ได้มีการยกระดับให้เป็น “ไวรัสที่น่าเฝ้าระวัง” (VOC: Variant of Concern) โดยทางประเทศอังกฤษได้จัดให้เป็น ไวรัสที่อยู่ภายใต้การวิจัย (VUI: Variant Under Investigation) เพราะยังไม่ข้อมูลเรื่องความรุนแรงของสายพันธุ์และประสิทธิภาพวัคซีน เหล่านี้เลย
โดยเชื้อไวรัสโควิด-19 สายพันธุ์ “เดลตาพลัส” ถูกพบครั้งแรกช่วงเดือนเมษายน 2564 ในประเทศอินเดีย ทั้งหมด 3 รัฐด้วยกัน และรัฐที่มีการระบาดหนักมากที่สุดคือ “รัฐมหาราษฏระ”
นอกจากนี้ ไวรัสชนิดดังกล่าวก็ได้แพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปยังอีกหลายประเทศ ได้แก่ สหรัฐฯ อังกฤษ โปรตุเกส สวิตเซอร์แลนด์ ญี่ปุ่น รัสเซีย จีน และไทย

Q : การแพร่ระบาดของ เชื้อไวรัสกลายพันธุ์ เดลต้าพลัส ในไทย ขณะนี้ น่ากลัวหรือไม่?
A : จากการรายงานของกรมควบคุมโรคล่าสุด ได้แถลงว่า พบไวรัส Delta Plus ที่อยุธยา จากการถอดรหัสจีโนม ซึ่งทำเป็นประจำอยู่แล้ว และเคยพบว่ามีสายพันธุ์ย่อยของไวรัสเดลตาในประเทศไทย 4 สายพันธุ์ ซึ่งไม่ได้มีลักษณะการแพร่ระบาด หรือความสามารถในการก่อโรครุนแรง แตกต่างกับไวรัสสายพันธุ์เดลตา ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2564
ที่ผ่านมา การกลายพันธุ์ของไวรัสโคโรนา ขณะนี้มีจำนวนโดยประมาณมากกว่า 1,000 สายพันธุ์หลักและสายพันธุ์ย่อย โดยในการแบ่งกลุ่มไวรัสสายพันธุ์ต่างๆ จะใช้เรื่องความสามารถในการแพร่ระบาด ความรุนแรงในการก่อโรค และการดื้อต่อวัคซีน ซึ่งขณะนี้ กลุ่มที่ถือว่ามีความสำคัญก็คือ กลุ่มที่น่ากังวล (VOC) ได้แก่ แอลฟา เบตา แกมมา และเดลตา
เดลตาพลัส เป็นไวรัสสายพันธุ์ย่อยที่พบว่ามีการระบาดกว้างขวางรวดเร็วกว่าไวรัสเดลตา 15% ส่วนความรุนแรงในการก่อโรคและการดื้อต่อวัคซีนยังไม่มีการรายงาน
ดังนั้น ทางกรมควบคุมโรค จึงสรุปคำแนะนำในการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของไวรัสสายพันธุ์ เดลต้าพลัส นี้ว่าไทยได้พบไวรัสสายพันธุ์เดลตาพลัสแล้ว นับเป็นรายแรก ที่จังหวัดอยุธยาและ ไวรัสสายพันธุ์นี้ก็แพร่รวดเร็วขึ้น 15% เมื่อเทียบกับไวรัสสายพันธุ์เดลตาปกติ จึงสมควรจะต้องระมัดระวังแต่ยังไม่ต้องตระหนกตกใจ เพียงแต่ให้ตระหนักใน 2 ประเด็นสำคัญต่อไปนี้
  1. ไวรัสมีความสามารถในการปรับตัวเก่งมาก มนุษย์จึงต้องต่อสู้อย่างเต็มที่ ทั้งในเรื่องวินัยในการป้องกันตนเอง
  2. การเร่งฉีดวัคซีน ตลอดจนมาตรการต่างๆที่รัฐบาลทุกประเทศจะต้องระดมออกมาเพื่อควบคุมโรคระบาดครั้งนี้
นอกจากนั้น กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ยังได้จัดแถลงข่าวล่าสุด เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม ที่ผ่านมา โดยระบุว่า
“จากการตรวจสอบในระบบจีเสด(GISAID) พบว่า อัลฟาพลัส(E484K) ที่เจอในประเทศไทยเมื่อเปรียบเทียบกับที่เจอในเอเชียนั้น มีลักษณะทางพันธุกรรมใกล้เคียงกับเชื้อที่ระบาดอยู่ในประเทศกัมพูชา และเป็นสายพันธุ์ที่ระบาดอยู่ในประเทศกัมพูชาตอนนี้”

“โดยการกลายพันธุ์ในตำแหน่งนี้ที่มีการหลบภูมิคุ้มกัน แบบที่เจอในเบตาและแกมมา ทำให้อัลฟาพลัส อยู่ระหว่างอัลฟา และเบตา กับแกมมา ถ้ามีมากในไทยอาจหลบภูมิฯได้”
“แต่อัลฟาในไทยเริ่มถูกเบียดหมดไปโดยเดลตา อำนาจการแพร่กระจายจึงอาจไม่สูงเช่นเดียวกับเบตาในภาคใต้ หลบภูมิฯแต่แพร่กระจายไม่สูง ทั้งนี้ จะมีการนำตัวอย่างเชื้ออัลฟาพลัสมาเพาะเชื้อเพื่อตรวจทางห้องปฏิบัติการดูว่าอัลฟาพลัสตอบสนองต่อภูมิคุ้มกันวัคซีนเป็นอย่างไร”
“เดลตาพลัสที่เจอในไทยเป็น AY.1 มีตำแหน่งที่กลายพันธุ์ K417N ยังไม่มีข้อมูลว่าจะทำให้แพร่เร็วหรือดื้อวัคซีนเลย และมีในหลายประเทศของโลก จึงเข้าใจว่าไม่น่าจะมีปัญหาอะไร ขณะที่ AY.30 ที่เจอในไทยมากที่สุดนั้น ก็ยังไม่มีนัยอะไรที่น่ากังวล เพราะทุกราย พันกว่าราย หายดี สบายดี ไม่ได้ตายมากขึ้น อาจจะเป็นการกลายพันธุ์ทั่วไป”
“และตอนนี้ทางการไทยก็มีระบบการเฝ้าระวัง คัดเลือกกลุ่มที่มีความเสี่ยงอยู่แล้ว การเดินทางเข้ามาเป็นหลักเกณฑ์ เช่น ตะเข็บชายแดน คนอาการหนัก คลัสเตอร์ที่ไม่รู้มาจากไหน เก็บมาตรวจ ขอให้ความมั่นใจ มีข้อมูลเชื่อมโยง มาจากพื้นที่ไหน ถ้ามีการกลายพันธุ์สูงก็เพ่งเล็งในการตรวจ”

Q : วิธีป้องกัน ไวรัสกลายพันธุ์ที่ทรงประสิทธิภาพที่สุดคืออะไร

A : จากบทความเรื่อง “5 Things To Know About the Delta Variant” เผยแพร่ในเว็บไซต์ Yale Medicine ได้ระบุว่า 2 ใน 5 สิ่งที่ต้องรู้เกี่ยวกับไวรัสสายพันธุ์เดลต้าพลัส คือ คนที่ไม่ได้รับการฉีดวัคซีนจะเสี่ยงมากที่สุด เมื่อไวรัสสายพันธุ์นี้ระบาดในวงกว้าง และการฉีดวัคซีนคือหนทางที่ดีที่สุดที่จะป้องกันไวรัสสายพันธุ์เดลต้า
นี่เป็นคำตอบที่ชัดเจนว่าวิธีป้องกัน ไวรัสกลายพันธุ์ที่ทรงประสิทธิภาพที่สุด คือการฉีดวัคซีนนั่นเอง
โดยในบทความนี้ให้ข้อมูลว่า ในประเทศสหรัฐอเมริกา มีข้อมูลประจักษ์ชัดว่าในรัฐที่มีอัตราการฉีดวัคซีนโควิดต่ำ จะพบว่าเมื่อเกิดไวรัสสายพันธุ์เดลต้าและเดลต้าพลัสระบาด จะมีจำนวนผู้ติดเชื้อรายวันมากกว่ารัฐที่มีอัตราการฉีดวัคซีนครอบคลุมประชากรส่วนใหญ่ในรัฐแล้ว
และอีกประเด็นน่าเป็นห่วง คือ ประชากรส่วนใหญ่ที่ยังไม่ฉีดวัคซีน คือ กลุ่มเด็กและวัยรุ่น ดังนั้น ยอดผู้ติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์เดลต้า จึงมีเยาวชนและวัยรุ่นทั่วโลกจำนวนมาก
นอกจากนั้น อีกประเด็นหนึ่งที่บทความนี้นำเสนอคือ ประสิทธิภาพของวัคซีน มีความสำคัญมากต่อการป้องกันไวรัสสายพันธุ์เดลต้าและสายพันธุ์เดลต้าพลัส โดยระบุว่า วัคซีนไฟเซอร์และโมเดอน่า ที่ฉีดให้ประชากรในสหรัฐอเมริกานั้นมีประสิทธิภาพที่ยืนยันแล้วว่าสามารถป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสสายพันธุ์นี้ได้จริงถ้าฉีดครบโดสที่แนะนำ
ยิ่งในช่วงที่จำนวนผู้ติดเชื้อรายวันยังคงเพิ่มมากขึ้นเป็นหลักหมื่น ก็ต้องมีการฉีด Booster dose อีกหนึ่งเข็ม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันให้ได้มากขึ้น โดยตามรายงานผลการศึกษาทางการแพทย์พบว่า
  • วัคซีนไฟเซอร์
เข็มที่ 1 ป้องกันการติดเชื้อได้ 33% (หากติดเชื้อจะไม่แสดงอาการ)
เข็มที่ 2 ป้องกันการติดเชื้อได้ 88%
  • วัคซีนโมเดอร์นา
เข็มที่ 1 ป้องกันการติดเชื้อได้ 33%
เข็มที่ 2 ป้องกันการติดเชื้อได้ 88%
  • วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า
เข็มที่ 1 ป้องกันการติดเชื้อได้ 33%
เข็มที่ 2 ป้องกันการติดเชื้อได้ 60%
  • วัคซีนซิโนแวค
ยังไม่มีผลการรายงานเพิ่มเติม

ตื่นรู้ไม่ตื่นตระหนก ด้วยข้อเท็จจริงทางการแพทย์ ในยุควิกฤตโรคระบาดนี้

ส่องสองทางเลือกที่สวนทาง มาตรการผ่อนคลาย vs มาตรการยกระดับ เพื่อรับมือกับโควิด-19 ทั่วโลก

ทำไมทั่วโลกถึงตื่นเต้นกับ “โมลนูพิราเวียร์” และยาต้านนี้จะเปลี่ยนเกมการต่อกรกับโควิด-19 อย่างไรบ้าง

ถอดบทเรียน “เดนมาร์ก” ทำไมถึงจัดการกับโควิด-19 ได้อยู่หมัด

Previous articleอีกนานแค่ไหน โลกเราถึงจะบรรลุเป้าหมาย Net Zero เสียที
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.300
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์