ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า วิกฤตโรคระบาดที่เกิดขึ้นส่งผลกระทบกับภาคธุรกิจโดยเฉพาะ SMEs อย่างมาก โดยเฉพาะในด้านของกำลังซื้อหรือ ดีมานด์ (Demand) ในตลาดที่หดหายไป ด้วยเหตุนี้ การมองหาตลาดต่างประเทศ จึงเป็น “ทางเลือกทางรอด” ที่ผู้เชี่ยวชาญต่างแนะนำ ยิ่งถ้า SME เจ้าใด สามารถบุกเบิกไปในช่องทางการซื้อขายสินค้าออนไลน์ ผ่านแพลตฟอร์ม e-Commerce ข้ามแดน กับชาติที่มีกำลังซื้อมหาศาลอย่าง ประเทศจีน ได้ นั่นย่อมเป็นการปูทางไปสู่ความสำเร็จของธุรกิจที่สวยสดงดงาม สวนกระแสวิกฤตได้อย่างดีทีเดียว
ทั้งนี้ บทความเรื่อง “SMEs ไทยสนใจทำ Cross border e-Commerce มองทางนี้ ที่กว่างซี” โดย กฤษณะ สุกันตพงศ์ ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน (BIC) สถานกงสุลใหญ่ ณ นครหนานหนิง ซึ่งเผยแพร่ในเว็บไซต์ ThaiBizChina ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อยืนยันถึงข้อเท็จจริงที่กล่าวมาข้างต้นว่า
“หากพิจารณากันที่ขนาดของตลาดผู้บริโภคแล้ว เชื่อว่า “ตลาดจีนแผ่นดินใหญ่” คงเป็นคำตอบของใครหลายๆ คน และคำถามที่เกิดขึ้นตามมา คือ เราจะเริ่มต้นเข้าตลาดจีนตรงไหน?”
“ต้องบอกว่าช่องทาง “พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามแดน” หรือ Cross-border e-Commerce (CBEC) หรือ e-Commerce ข้ามแดน เป็นช่องทางที่น่าสนใจที่ธุรกิจไทยสามารถใช้เพื่อ “ชิมลาง” ดูผลตอบรับในตลาดจีน และเมื่อสินค้านั้นได้รับการยอมรับในโลกออนไลน์แล้ว ยังเป็นการปูทางเพื่อขยายฐานลูกค้าออฟไลน์ในร้านค้าทั่วไปต่อไปได้อีกด้วย”
รู้จัก e-Commerce ข้ามแดน หรือ Cross-border e-Commerce (CBEC) ให้มากขึ้น ก่อนบุกตลาดจีน
ผู้เขียนบทความเรื่องนี้ เริ่มปูพื้นฐานการทำ e-Commerce ข้ามแดน หรือ Cross-border e-Commerce (CBEC) เพื่อชี้ให้เห็นว่าแพลตฟอร์มนี้สามารถเป็น “ทางเลือกทางรอด” ให้กับ SMEs ไทย ในการฝ่าวิกฤตไปได้อย่างไร
“Cross-Border e-Commerce เป็นนโยบายที่รัฐบาลจีนใช้สนับสนุนให้ผู้ค้าจากทั่วโลกนำสินค้าไปขายในจีนได้ง่ายขึ้น แต่จำกัดเฉพาะช่องทางออนไลน์เท่านั้น”
“เมื่อเปรียบเทียบกับ Normal Trade จะพบว่า ช่องทาง CBEC เอื้อประโยชน์ให้กับธุรกิจ SMEs อย่างมาก เพราะเป็นช่องทาง CBEC ที่ตัดตัวแทนสินค้าใน supply chain เป็นการกระจายสินค้าตรงจากผู้ส่งออกในต่างประเทศสู่ผู้บริโภคในจีน ซึ่งช่วยเพิ่มกำไรต่อชิ้นสินค้าให้มากขึ้น”
“ที่สำคัญยังช่วย “ฝ่าด่านอรหันต์” เรื่องกระบวนการจดแจ้งและขอใบอนุญาตนำเข้าสินค้า (Import License) ที่มีอยู่ร้อยแปดประการ ศุลกากรเข้มงวดน้อยกว่า Normal Trade เช่น การจดแจ้ง อย. จีน การขึ้นทะเบียนผู้นำเข้า การ(ไม่ต้อง)ทำฉลากสินค้าภาษาจีน ซึ่งการนำเข้าผ่านช่องทางปกติจำเป็นต้องดำเนินการล่วงหน้าก่อนการนำเข้า เสียทั้งเวลา ค่าใช้จ่าย และโอกาสทางการค้า โดยเฉพาะกลุ่มสินค้าอาหารเสริม เครื่องสำอาง สินค้าออร์แกนิก ที่การนำเข้าปกติมีระเบียบข้อกำหนดการนำเข้าและมาตรการด้านความปลอดภัยของสินค้าที่เข้มงวดมาก”
“ทั้งนี้ ผู้ประกอบการไทยสามารถนำสินค้าไปทดลองในตลาดจีนผ่านแพลตฟอร์ม CBEC ได้อย่างถูกต้อง โดยไม่ต้องจดแจ้งเลย”
“ดังนั้น สำหรับผู้เล่นมือใหม่ที่เพิ่งเริ่มเจาะตลาดจีนและยังไม่มั่นใจว่าสินค้าของตนจะได้รับการตอบรับในตลาดจีนมากน้อยเพียงใด หรือสินค้า SKU (Stock Keeping Unit) ไหนที่ได้รับความนิยมมากกว่ากัน การ “ลองตลาด” บนแพลตฟอร์ม CBEC เป็นช่องทางที่น่าสนใจสำหรับผู้ประกอบการไทย แถมยังช่วยปูทางในการขยายฐานลูกค้าในโลกออฟไลน์ในร้านค้าทั่วไปต่อไปได้อีกด้วย เมื่อสินค้านั้นได้รับการยอมรับในโลกออนไลน์แล้วได้ด้วย”
เรียนรู้จากต้นแบบ แบรนด์ไทยที่ประสบความสำเร็จมาแล้วกับ e-Commerce ข้ามแดน
จนถึงตอนนี้ ถ้าใครยังคงมีข้อกังขาว่า การบุกตลาด e-Commerce ข้ามแดน ในจีน จะลำบากและยุ่งยากหรือไม่? ผู้เขียนบทความได้หยิบยกเอากรณีศึกษาที่ประสบความสำเร็จมาแล้ว เช่น ผู้นำเข้าสินค้าจีนมักเลือกสินค้าไทยที่ได้รับความนิยมอยู่ก่อนแล้วในโลกออนไลน์ ซึ่งเป็นพื้นฐานที่ดี เนื่องจากสินค้าที่ได้รับการยอมรับแล้วในตลาดมีโอกาสที่ผู้นำเข้าจีนจะพิจารณาตัดสินใจเลือกมาจำหน่ายต่อไป
ตัวอย่างแบรนด์สินค้าไทยที่ประสบความสำเร็จจากช่องทาง CBEC บนแพลตฟอร์ม Tmall Global ในจีน เช่น เครื่องสำอาง Mistine, Snailwhite, Beauty Buffet และ Beauty Cottage รังนก Scotch, Dokbuakoo และ Bonback โฟมล้างหน้า Smooth-E หมอนยางพารา Napattiga น้ำมันหอมระเหย Sabai-arom และ Harnn ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว Bath & Bloom และสินค้าอุปโภคบริโภค Tops และ King Power
เจาะจุดเด่น และข้อควรรู้ ก่อนบุกตลาด e-Commerce จีน
สำหรับมุมมองที่น่าสนใจเกี่ยวกับข้อจำกัดของ CBEC เป็นการค้าแบบ B2C หรือพูดให้เข้าใจง่ายๆ คือ การขายปลีกให้ผู้ซื้อที่เป็นบุคคลทั่วไปผ่านแพลตฟอร์ม CBEC ที่เชื่อมกับระบบการจัดเก็บภาษีของศุลกากรจีนและคลังสินค้าทัณฑ์บนทั้งในประเทศจีนและนอกประเทศจีน โดยสินค้าที่ซื้อขายผ่านช่องทาง CBEC ไม่สามารถนำไปซื้อขายในช่องทางออนไลน์ปกติและช่องทางออฟไลน์ได้
มาถึง “ข้อควรรู้” ที่ SMEs ไทย ต้องศึกษา หากต้องการไปบุกตลาดอีคอมเมิร์ชที่จีน นั่นคือ
การเลือกใช้แพลตฟอร์ม CBEC ที่เหมาะและคุ้มค่ากับสินค้า
เป็นอีกหนึ่งโจทย์ใหญ่ที่ผู้ประกอบการต้องศึกษาให้ละเอียดถี่ถ้วน ควรเข้าใจการทำงานของแต่ละแพลตฟอร์ม เนื่องจากมีเงื่อนไขข้อกำหนดในการนำสินค้าเข้าแพลตฟอร์ม เครื่องมือในการสร้าง traffic ของยอดขาย และกลุ่มผู้ใช้งานที่แตกต่างกัน รวมถึงงบประมาณของธุรกิจตนเองด้วย
ผู้ประกอบการไทยต้องวางแผนการจำหน่ายสินค้าให้มีประสิทธิภาพและคุ้มกับค่าใช้จ่าย
ทั้งค่าขนส่งและโลจิสติกส์จากประเทศต้นทางไปคลังสินค้าทัณฑ์บนในจีน ค่าใช้จ่ายในคลังสินค้าทัณฑ์บน (pick-pack-send) ค่าใช้จ่ายในการดำเนินพิธีการศุลกากรขาออกจากคลังสินค้าทัณฑ์บนรายชิ้น ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจากแพลตฟอร์ม CBEC รวมถึงค่าขนส่งจากคลังไปยังผู้รับปลายทาง
สินค้าที่จำหน่ายบน CBEC ควรเป็นสินค้าที่มีส่วนต่างกำไรต่อชิ้นสูงเพื่อให้คุ้มต่อต้นทุนค่าใช้จ่ายรวมที่เกิดขึ้น
ได้แก่ เครื่องสำอาง อาหารเสริม สินค้าออร์แกนิก สินค้าเพื่อสุขภาพ ผลิตภัณฑ์สำหรับแม่และเด็ก สินค้าแบรนด์เนม สินค้าแฟชั่น สินค้าฟุ่มเฟือย
การสร้าง brand identity ให้ติดตลาดออนไลน์จีนเป็น mission possible ของเจ้าของสินค้า
นอกจากจะต้องวิเคราะห์ให้ขาดว่า สินค้า best seller ที่ทำกำไรได้ต่อเนื่องและประสบความสำเร็จได้อย่างยั่งยืนนั้นคืออะไร และวางจุดขายที่ชัดเจนแล้ว การสร้าง brand identity ให้ติดตลาดออนไลน์จีนเป็น mission possible ของเจ้าของสินค้า โดยสื่อออนไลน์เป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญในการสร้างการรับรู้แบรนด์ (brand awareness) แถมช่วยกระตุ้นยอดขายได้อย่างต่อเนื่องอีกด้วย
ความท้าทายของผู้ประกอบการไทยในสมรภูมิการค้า CBEC ในจีน
คือ การสร้างแบรนด์ให้เข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคเป้าหมาย รวมถึงลิขสิทธิ์แบรนด์ การสร้างความแตกต่างให้กับผลิตภัณฑ์สินค้าเหนือคู่แข่ง (เน้นคุณภาพ) การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อเจาะตลาดอย่างมีประสิทธิผล โดยเฉพาะการทำ content marketing และเทคนิคการโฆษณาบนแพลตฟอร์ม social commerce รวมทั้งการพัฒนาระบบบริหารจัดการและแผนการตลาดเพื่อรับมือกับการแข่งขันที่ทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น
การสร้างและรักษาภาพลักษณ์ของแบรนด์เป็นสิ่งจำเป็น
รวมถึงการกำหนดตลาดเป้าหมายที่ชัดเจน การวางกลยุทธ์/เทคนิคด้านการตลาดที่เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย (สามารถใช้ประโยชน์จาก Big Data Analytic) โดยเฉพาะ “สงครามราคา” ซึ่งผู้บริโภคสามารถเปรียบเทียบราคาออนไลน์ได้ง่าย การบริหารต้นทุนกับทักษะด้านการตลาดเป็นตัวชี้ชะตาของธุรกิจว่า… คุณจะได้ไปต่อหรือไม่
ต้องมีการสื่อสารทางการตลาดที่ชัดเจน ตรงใจกลุ่มเป้าหมาย หาทางเข้าใจวิธีคิดของคนจีน เลือกใช้เครื่องมือการตลาดที่เหมาะสม
เพื่อการสื่อสารที่ตรงจุดไปยังกลุ่มคนที่มีโอกาสซื้อสินค้า เพราะตลาดจีนเป็นตลาดที่มีการแข่งขันสูง เป็นเค้กชิ้นใหญ่ที่ทานยาก การวางแผนกลยุทธ์ธุรกิจในจีนจึงเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง ดังนั้น การหมั่นศึกษากรณีตัวอย่างความสำเร็จของสินค้าอื่นๆ และนำมาปรับประยุกต์ใช้และพัฒนาธุรกิจอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้สินค้าไทยมีส่วนแบ่งทางการตลาดในจีนที่ยั่งยืน
ปักหมุดบุกเบิกธุรกิจ ได้ที่ เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ที่ซึ่งธุรกิจ CBEC มีแนวโน้มเติบโตได้อย่างรวดเร็ว
แน่นอนว่าว่าดินแดนของประเทศจีนกว้างใหญ่ไพศาล หลายคนอาจมีคำถามว่าการจะไปบุกเบิก e-Commerce ข้ามแดนในจีนนั้น จะเริ่มกันที่ไหน? ต่อคำถามนี้ บทความนี้ก็มีคำตอบและคำแนะนำให้อย่างครบถ้วน
ทั้งนี้ ทางการจีนได้กำหนดให้เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ธุรกิจ CBEC มีแนวโน้มเติบโตได้อย่างรวดเร็ว และรัฐบาลกลางก็ได้ให้นโยบายส่งเสริมการพัฒนาธุรกิจ CBEC ของกว่างซีที่ “เขตทดลองการค้าเสรีจีน(กว่างซี)”
โดยมีพื้นที่ย่อยนครหนานหนิง (Nanning Sub-are) และเมืองฉงจั่ว (Chongzuo Sub-are) ได้รับอนุมัติให้เป็น “เขตนำร่องพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามแดนแบบครบวงจรระดับประเทศ” (Comprehensive Pilot Zones for Cross-border e-Commerce) และพื้นที่ย่อยเมืองชินโจว (Qinzhou Sub-are) ได้รับอนุมัติเป็น “จุดทดลองการนำเข้าเพื่อค้าปลีกในพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามแดน” (Retail Imports in Cross-border e-Commerce)
และธุรกิจที่เปิดดำเนินธุรกิจ CBEC ในเขตทดลองฯ สามารถทำการค้าทั้งในรูปแบบธุรกิจสู่ผู้บริโภค (B2C) และธุรกิจสู่ธุรกิจ (B2B) ผ่านแพลตฟอร์ม CBEC ทุกประเภท แพลตฟอร์มที่เป็นที่รู้จัก ก็เช่น Tmall Global ของ Alibaba Grope หรือ JD Worldwide ของ JD.com
โดยธุรกิจจะได้รับการอำนวยความสะดวกจากสำนักงานศุลกากร และสามารถใช้ประโยชน์จากจุดแข็งด้านที่ตั้งของคลังสินค้าทัณฑ์บน รวมถึงระบบงานขนส่งและโลจิสติกส์ที่ทันสมัย
ยิ่งที่เขตทดลอง CBEC นครหนานหนิง มีศูนย์บิ๊กดาต้าอีคอมเมิร์ซข้ามแดน ศูนย์สั่งซื้อสินค้าต่างประเทศ (Cross-border Bonded Direct Purchase Center) และคลังสินค้าทัณฑ์บนสำหรับสาธารณะเช่าใช้ มีระบบเชื่อมโยงข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ณ จุดเดียว (Single window) ซึ่งช่วยให้การตรวจปล่อยพัสดุสินค้าข้ามแดนมีประสิทธิภาพและรวดเร็วเป็นอย่างมาก (ลดระยะเวลาการดำเนินพิธีการศุลกากรจาก 8 ชั่วโมง เหลือ 1 ชั่วโมง) รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานรองรับระบบห่วงโซ่ความเย็น (สำหรับสินค้าสด อย่างผลไม้และเนื้อสัตว์แช่แข็ง)
ในตอนนี้ โอกาสของธุรกิจ CBEC ได้ดึงดูดให้ LAZADA แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซยักษ์ใหญ่ในอาเซียน ได้เข้ามาจัดตั้งใน “ศูนย์บริการนวัตกรรมอีคอมเมิร์ซข้ามแดน” ในเขตทดลองฯ พื้นที่ย่อยนครหนานหนิง (อยู่ภายในเขตสินค้าทัณฑ์บนแบบครบวงจรนครหนานหนิง) เพื่อพัฒนาห่วงโซ่อุปทานในธุรกิจ CBEC จีนกับอาเซียน
ทั้งยังมีการบ่มเพาะนักขาย CBEC โดยเฉพาะการฝึกอบรมอีคอมเมิร์ซข้ามแดนด้วยภาษาในอาเซียน การไลฟ์สด (Live Streaming) และการฝึกอบรมให้ธุรกิจ CBEC ได้ร่วมมือกับบริษัท Cainiao (菜鸟) ผู้ให้บริการด้านคลังสินค้าและโลจิสติกส์ในเครือ Alibaba ในโครงการศูนย์โลจิสติกส์อาเซียน(หนานหนิง) เพื่อรองรับธุรกรรมการค้าระหว่างกว่างซี(จีน)กับประเทศสมาชิกอาเซียนด้วย
ปัจจุบัน เขตทดลอง CBEC นครหนานหนิงมีบริษัทอีคอมเมิร์ซข้ามแดนเข้าไปจัดตั้งแล้วเกือบ 100 ราย ครอบคลุมธุรกิจผู้ให้บริการด้านแพลตฟอร์ม โลจิสติกส์ และคลังสินค้า อาทิ Alibaba / JD.com / LAZADA / SF Express / FTZCOC และยังคงเปิดรับนักลงทุนอยู่ โดยเฉพาะธุรกิจด้านการค้าดิจิทัล (Digital Trade) และธุรกิจโลจิสติกส์อัจฉริยะ
เปิดหลากหลายปัจจัยพร้อมสนับสนุนทางฝั่งไทย ที่พร้อมสนับสนุนให้ ธุรกิจ SMEs ไทย โกอินเตอร์
ล่าสุด ธุรกิจ SMEs ไทยสามารถแสวงหาความร่วมมือและใช้ประโยชน์จากแพลตฟอร์มดังกล่าวในการพัฒนาตลาดจีน-อาเซียนได้ในเรื่องการขนส่งสินค้า CBEC สามารถเลือกใช้วิธีการขนส่งได้ในทุกมิติ
อย่างเมื่อเดือนพฤษภาคม 2564 บริษัท Guangxi Tianhang Internatinal Supply-Chain Co.,Ltd (广西天航国际供应链有限公司) ได้เริ่มให้บริการเที่ยวบินคาร์โก้ในเส้นทาง “นครหนานหนิง-กรุงเทพฯ” โดยสินค้าหลักที่ขนส่งมาที่กรุงเทพฯ ได้แก่ สินค้าที่ซื้อขายบนแพลตฟอร์ม CBEC และสินค้าทั่วไป ส่วนสินค้าที่ขนส่งกลับไปนครหนานหนิง ส่วนใหญ่เป็นอาหารทะเล ปลาสวยงาม ดอกกล้วยไม้ และพืชผัก
นอกจากนี้ ธุรกิจ SMEs ไทยยังสามารถใช้รูปแบบการขนส่งทางทะเลระหว่างท่าเรือแหลมฉบัง ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC และท่าเรือกรุงเทพ – ท่าเรือชินโจวของกว่างซี หรือการขนส่งด้วยรถบรรทุกผ่าน สปป.ลาว และเวียดนาม ไปเข้าที่ด่านโหย่วอี้กวาน ซึ่งมีช่องทางพิเศษ (Green lane) ไว้คอยอำนวยความสะดวกสำหรับสินค้า CBEC ด้วย
ดังนั้น กล่าวได้ว่า เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง จึงเป็นช่องทางและโอกาสใหม่ที่ผู้ส่งออกไทยในการส่งสินค้าแบรนด์ไทยบุกตลาดจีน(ตอนใน) ได้ไม่ยาก
ด้วยการใช้ประโยชน์จากจุดแข็งด้านทำเลที่ตั้งใกล้ไทย ความพร้อมด้านระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานที่ครบครัน ความสะดวกรวดเร็วในงานขนส่งและโลจิสติกส์ ขั้นตอนพิธีการศุลกากรที่กระชับฉับไว นโยบายส่งเสริมการทำธุรกิจ CBEC ในเขตทดลองการค้าเสรีจีน(กว่างซี) และการเป็นตลาดใหม่ที่ยังมีคู่แข่งไม่มาก นี่เอง
เปิดโอกาสบุกเบิกธุรกิจของ SMEs ไทย ไปจีน ในอีกหลายหลายช่องทาง
โอกาสต่อเศรษฐกิจไทย เมื่อ รถไฟจีน-ลาว ได้ฤกษ์เปิดหวูด ธ.ค. 2564 นี้
เจาะยุทธศาสตร์ ‘Digital China’ ตอบรับ ‘เศรษฐกิจดิจิทัลในจีน’ โตสวนกระแสวิกฤตโควิด-19
