เป้าหมายอย่างหนึ่งที่สำคัญของวิกฤตในยูเครน คือ เขตโซนเทคโนโลยีการผลิตของตนเองที่ต้องอาศัยการแบ่งแยกแรงงานการผลิตร่วมกัน โดยการจัดตั้งพื้นที่การผลิตรอบแกนกลางเทคโนโลยีนั้นจำเป็นต้องมีเพื่อนบ้านที่ไม่เป็นศัตรู จึงจะทำให้การไหลของผลิตภัณฑ์มีต้นทุนที่เหมาะสมและไม่มีอุปสรรคด้านโลจิสติกส์การขนส่ง รวมถึงมีภัยคุกคามด้านการก่อการร้ายต่อตนเองที่น้อย การคว่ำบาตรเป็นวิธีการอย่างหนึ่งในรูปแบบสงครามทางเศรษฐกิจ ที่นำมาใช้ควบคู่การทำสงครามภาคสนามของการสนับสนุนด้านอาวุธที่นาโต้ดำเนินการอยู่ ซึ่งเป็นสงครามแบบกึ่งผสม การแช่แข็งเงินสำรองของรัสเซียในรูปแบบของสินทรัพย์ในการลงทุนการค้า และการถือพันธบัตรในธนาคารต่างประเทศ กลายเป็นแรงจูงใจทางการเมือง เพื่อที่จะทำให้เศรษฐกิจรัสเซียล่มสลายอย่างรวดเร็ว และนำไปสู่การจลาจลของกองกำลังที่ 5 ในประเทศเพื่อโค่นล้มรัฐบาลเครมลิน
หลังจากการคว่ำบาตรหลายวัน ปูตินเริ่มแผลงฤทธิ์โดยการเสนอขายแก๊สให้แก่อียูในรูปของเงินรูเบิ้ล โดยปูตินอ้างว่า หากขายไปในรูปเงินดอลลาร์หรือยูโร เงินดังกล่าวก็ถูกยึดอยู่ดี ดังนั้นประเทศที่ไม่มีความเป็นมิตรต่อรัสเซียจึงต้องจำใจซื้อแก๊สในรูปเงินรูเบิ้ล ลองมาดูกันว่าผลกระทบที่ตามมาจะเป็นอย่างไร
ถาม: อะไรคือแรงจูงใจของการใช้เงินรูเบิ้ลในตลาดพลังงาน?
ตอบ: อย่างที่รู้กัน ไม่มีประโยชน์ที่รัสเซียจะขายแก๊สในรูปเงินดอลลาร์และเงินยูโร เนื่องจากเงินที่จำหน่ายนั้นจะถูกยึดหรือแช่แข็งอยู่ในบัญชีต่างประเทศ มาตรการคว่ำบาตรที่ใช้นั้นมาจากแรงจูงใจทางการเมือง และเหมือนกับการผลักไสไล่ส่งให้รัสเซียยกเลิกสกุลเงินดังกล่าวโดยอัตโนมัติ แต่คำถามคือ ทำไมปูตินต้องดำเนินการเมื่อวาน คือวันที่ 23 มีนาคม คิดว่าก่อนหน้านี้ปูตินกำลังเตรียมตัวและรออะไรบางอย่าง ซึ่งนักวิเคราะห์รู้ล่วงหน้ากันแล้วว่าจะมีแนวทางดังกล่าว คือการใช้เงินรูเบิ้ลหรือนำเอาเทคโนโลยีเข้ามาแลกเปลี่ยน คำตอบเหล่านี้มาเฉลยเอาเมื่อวาน ที่ไบเดนจะเดินทางมาบรัสเซลล์เพื่อให้ยุโรปปฎิเสธการใช้น้ำมันและแก๊สจากรัสเซีย โดยไบเดนคาดว่ารัสเซียจะเดินไปสู่หายนะเร็วขึ้น และผู้คนในรัสเซียจะก่อการจลาจลล้มปูติน นั้นคือวิธีการที่ดีที่สุดและถูกที่สุดของสหรัฐที่สามารถทำได้ในสถานการณ์นี้ และเป็นเวลาอันเหมาะสมที่จะเปลี่ยนแปลงสนามรบเล็กๆ อย่างในยูเครนไปสู่สนามรบที่ใหญ่ขึ้น ดังนั้นปูตินจึงฉวยโอกาสก่อน ซึ่งเป็นสไตล์การต่อสู้ของเขา ตามหลักการที่ว่าชกก่อนได้เปรียบ เพื่อที่จะให้ไบเดนไม่มีหมากในการเดินต่อไปในสนามรบ
ถาม: ช่วยอธิบายหมากของไบเดน จากการที่รัสเซียเปลี่ยนไปใช้เงินรูเบิ้ลในการซื้อขายแก๊ส
ตอบ: ไบเดนน่าจะไม่มีหมากเดินต่อไป เพราะวิธีคิดช้ากว่าปูตินตลอด ที่สำคัญไบเดนต้องฟังชนชั้นนำในวอลสตรีทก่อนจึงจะตัดสินใจได้ เขาไม่ได้มีอำนาจจากตำแหน่งที่ค้ำประกันตนเองอยู่ ต่างจากปูติน โดยเฉพาะในเรื่องของการตัดสินใจบนฐานผลประโยชน์ของชาติ ไบเดนคงจะพยายามชักจูงให้ปฎิเสธการใช้น้ำมันและแก๊สจากรัสเซีย ปัญหาคือยุโรปนั้นนำเข้าแก๊ส 5 แสนล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งรัสเซียส่งให้ประมาณ 2 แสนล้านลูกบาศก์เมตร เกือบร้อยละ 40 ของการส่งออก ไม่มีอะไรมาทดแทนได้ในระยะเวลาอันใกล้อย่างแน่นอน
แม้แต่ความต้องการที่จะเปลี่ยนไปใช้พลังงานทดแทนก็เป็นเรื่องที่เพ้อฝันเกินไป อย่างมากก็อาจจะได้ แหล่งพลังงานเพียงบางส่วน แต่กำลังการผลิตไม่สามารถแปลงเป็นพลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลมได้ ยกเว้นแต่เปลี่ยนไปใช้โรงไฟฟ้าพลังน้ำ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ แก๊ส ไฮโดรเจน จะเป็นโครงการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่าการใช้กังหันลมและแผงโซลาร์เซลล์ และพลังงานจะมีราคาถูกกว่ามาก ผลที่ตามมาคือการผลิตในยุโรปจะต้องถูกทำลาย เราจะเห็นว่าการนำเข้าน้ำมันจากรัสเซียไปสหรัฐนั้นค่อยๆ ลดปริมาณลง ซี่งใช้ระยะเวลากว่า 50 วัน ถึงวันนี้ก็ยังนำเข้าอยู่กว่าสามหมื่นบาร์เรลต่อวัน แต่สหรัฐได้เร่งให้มีการขุดเจาะการผลิตมากยิ่งขึ้น การที่จะให้อียูลดการใช้น้ำมันอย่างรวดเร็วจึงไม่น่าจะเป็นไปได้ ในขณะเดียวกันการปิดตลาดพลังงานของรัสเซียในยุโรป ทำให้รัสเซียไม่สามารถที่จะถ่ายเทไปสู่ตลาดอื่นๆอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้รัสเซียลดปริมาณการผลิตและอาจนำมาสู่การช็อคของตลาดพลังงานโลก เนื่องจากการขาดแคลนสินค้า ทำให้ราคาสูงสุดเท่าที่จะจำหน่ายสินค้าชนิดนี้ในตลาด คาดว่าราคาน้ำมันอาจไปแตะที่ประมาณ 300 เหรียญต่อบาร์เรล
การจะเปลี่ยนผู้ส่งมอบสินค้าต้องใช้เวลาและการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านการสำรองพลังงานสำหรับการสนับสนุนการขนส่งและโลจิสติกส์ ซึ่งต้องใช้เวลา 2-3 ปีเป็นอย่างน้อย หมากของไบเดนจะทำลายเศรษฐกิจของอียู และทำให้ประชากรหยุดนิ่งในบ้านของตนเอง กลายเป็นการล็อกดาวน์อีกครั้งที่ไม่สามารถช่วยเหลือใดๆ ได้ อย่างที่เรารู้กัน อัตราเงินเฟ้อในยุโรปอยู่ที่ 5.9% ในเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นตัวเลขสูงสุดในประวัติศาสตร์เท่าที่เคยมีมา หากเราพิจารณาสินค้าเราจะเห็นว่าราคาสินค้านั้นเป็นราคาจากพลังงานที่จ่ายไปใน ณ เดือนกรกฎาคมปีที่แล้ว คือจ่ายราคาล่าช้ากว่า 6-9 เดือน เห็นได้ว่าต้นทุนวัตถุดิบที่เพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยใน 30 วันเพิ่มขึ้นอีก 30% แต่ยุโรปไม่ได้ผลิตวัตถุดิบใดๆ ทั้งสิ้น แค่ดำเนินการแปรรูปมากกว่า
นี้คือจุดเริ่มต้นเงินเฟ้อแบบขดลวด คือเป็นกระบวนการของการเติบโตของราคาและค่าจ้างโดยพึ่งพาซึ่งกันและกัน ซึ่งราคาสินค้าที่เพิ่มขึ้นทำให้ค่าแรงต้องเพิ่มขึ้น และการเพิ่มขึ้นของค่าแรงนำไปสู่ราคาที่สูงขึ้น หากปล่อยไว้ก็จะกลายเป็นการซบเซาระยะยาว หนทางเดียวที่จะหยุดเงินเฟ้อแบบนี้ได้คือภาครัฐต้องเริ่มกระตุ้นการเพิ่มปริมาณเงินเพื่อฟื้นฟูการผลิต หากทุกอย่างถูกต้อง มูลค่าของระดับจีดีพีจะกลับคืนสู่ช่วงเวลาของกระบวนการเงินเฟ้อ อุปสงค์โดยรวมจะเพิ่มขึ้น แต่จะทำให้ระดับอุปทานลดลงอีกครั้ง ซึ่งจะทำให้รายได้ภาครัฐลดลงอีกครั้ง โดยทั้งหมดนั้นขึ้นอยู่กับการเดินหมากของรัสเซีย
ถาม: แล้วปูตินคำนึงผลที่ตามมาอย่างไร?
ตอบ: ไบเดนมายุโรปวันนี้เพื่อเจรจากับรัฐดาวเทียม ซึ่งน่าจะกลับบ้านมือเปล่า เนื่องจากสหรัฐไม่พร้อมนำนาโต้ปะทะกับรัสเซีย จากสาเหตุข้อหนึ่งคือพลานุภาพของกริชบินที่ไบเดนยอมรับว่ายังไม่มีอาวุธต่อต้านได้ นาโต้อาจแค่ให้โปแลนด์ยั่วยุ และอาจถูกรัสเซียโจมตีเจ็บไปฟรีๆ เหมือนก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 อังกฤษก็ไม่สามารถช่วยเหลือจากเงื้อมมือของกองทัพนาซีได้ แต่ในเรื่องของแก๊สรูเบิ้ลนี้ทำให้อียูตัดสินใจเร็วขึ้น คือด้านหนึ่งทิ้งแก๊สรัสเซีย แต่ดูเหมือนไม่มีทางออก หากเป็นไปในทิศทางนี้คาดว่าเมื่อถึงการเลือกตั้ง ประชาชนก็จะเลือกพรรคการเมืองที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับเครมลิน และกลับไปสู่แนวคิดในการสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์หลายร้อยแห่งทั่วยุโรป หรือการใช้ถ่านหินนั้นคือหนทางเดียวที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไปได้
แต่อีกด้านหนึ่งหากยุโรปยังใช้แก๊สรัสเซียก็ต้องสำรองบัญชีเงินรูเบิ้ล การใช้เงินดอลลาร์และยุโรก็สิ้นสุดลง นั้นคือกระบวนการย่อยสลายเงินดอลลาร์ เมื่อนั้นก็ทำให้เงินรูเบิ้ลมีความปลอดภัย และที่สำคัญเงินรูเบิ้ลพิมพ์โดยธนาคารกลางรัสเซีย การที่จะรับมือกับเงินรูเบิ้ลยังขาดความชัดเจน ตะวันตกไม่เคยใช้มาก่อน แต่หากยังชำระเป็นเงินดอลลาร์ รัสเซียก็จะปิดวาล์วแก๊ส เนื่องจากยุโรปผิดสัญญาไม่จ่ายเงิน รัสเซียสามารถอ้างการถูกแช่แข็งทรัพย์สินของตนเองว่าไม่มีประโยชน์ที่จะจำหน่ายแก๊ส
จึงไม่แปลกใจเลยที่เมื่อวานนี้ค่าเงินดอลลาร์ร่วงลงต่ำกว่า 100 รูเบิ้ลทันที และเงินยูโรก็เช่นกัน นี่หมายความว่าราคาสินค้าที่มีส่วนประกอบเป็นสกุลเงินจะชะลอตัวลง เนื่องจากไม่มีแหล่งที่มาของการเติบโตอื่นๆ อียูจะลดการเติบโตการบริโภคอย่างรวดเร็ว หากต้องการมีชีวิตรอด ผู้คนจะถูกจองจำที่บ้านอย่างถาวรภายใต้การล็อกดาวน์ทางเศรษฐกิจใหม่ และนั้นเป็นแนวทางที่รัสเซียทำให้เกิดความเป็นอธิปไตยทางเศรษฐกิจอย่างแท้จริงในการรักษาประโยชน์ของชาติไว้

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย












