การสร้างอภิรัฐในศตวรรษใหม่กับความทะเยอทะยานทาง ภูมิรัฐศาสตร์

“การปฏิรูปรัฐไทยให้เป็นอภิรัฐด้วยความทะเยอทะยานทาง ภูมิรัฐศาสตร์ ถือเป็นโจทย์ใหญ่ทางยุทธศาสตร์ของพรรคไทยภักดีเช่นกันตอนเข้ามาบริหารประเทศในยุคหลังประยุทธ์”

“มุมมอง เรื่องนี้ของ คุณกานต์ ยืนยง น่าสนใจมากครับ” สุวินัย ภรณวลัย ได้กล่าวไว้และแชร์บทความนี้ใน Facebook : Suvinai Pornavalai ซึ่งทางเว็บไซต์สาลิกาขอนำมาเผยแพร่ให้ได้อ่านกัน…

ต่อให้เป็นนักเรียนนอก จบการศึกษาจากสถาบันการศึกษาชั้นนำในระดับโลกมา ไม่ว่าจะมีความตั้งใจเดิมที่ดีแค่ไหน อาจสามารถสร้างนโยบายสาธารณะที่ดูดีแต่เพียงเปลือกนอก รวมถึงการวางหลักสูตรการศึกษาในขั้นแนวหน้าให้กับสถาบันการศึกษาชั้นนำในประเทศเพื่อวางแผนทรัพยากรบุคคลเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในระยะยาวได้อยู่บ้าง
แต่ประเทศนี้ก็จะไม่ไปถึงไหน ถ้าขาดความทะเยอทะยานทางภูมิรัฐศาสตร์ ในที่สุดไฟความคิดที่เคยคุโชนเมื่อเริ่มผจญภัยทางปัญญาใหม่ๆ ก็จะชืดจางลง แล้วจมดิ่งลงไปสู่สภาวะความเป็นจริงทางสังคมและระบบราชการที่มักมีทั้งความฝืดและการฉ้อฉลในเชิงระบบ พลังชีวิตจะหมดไปกับการสร้างภาพ การแสวงหาผลประโยชน์ การปกปิดความล้มเหลวฉ้อฉล เพียงเพื่อทั้งแสดงสถานะและการไต่เต้าทางสังคม จนบางครั้งเส้นแบ่งของคุณธรรมก็พร่าเลือน
การก่นด่าแพะรับบาปในอดีต ก็คงพอปลอบประโลมใจโชคชะตาอันน่าเศร้าของตนเองลงได้บ้าง การหันไปมองผู้ด้อยกว่าในสถานะต่างๆ ในสังคมในปัจจุบันก็พอช่วยจรรโลงความมั่นคงในจิตใจได้บ้าง การยอมรับความติดขัดที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตก็คงทำให้จิตใจไม่เคร่งเครียดเกินไป แต่สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ความยั่งยืนหรือความพึงพอใจที่แท้จริง เป็นอีกเพียงรูปแบบหนึ่งของการโทษตนเอง
ความทะเยอทะยานทาง ภูมิรัฐศาสตร์ ในมุมกลับนั้น หากประสบความสำเร็จมากไปก็อาจสร้างบทลงโทษเลวร้ายเกินจินตนาการเมื่อล้มเหลวหรือทำอะไรเกินตัวจนเกินไป (overstretch) ในการผจญภัยในเกมอำนาจระดับโลก

ภูมิรัฐศาสตร์

บทเรียนที่ว่านี้ไม่มีใครตระหนักดีไปกว่าเยอรมนีและญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง สหภาพโซเวียตในช่วงสงครามเย็น จีนกำลังจะได้ตระหนักถึงบทเรียนครั้งสำคัญนี้ในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า
บางประเทศโชคดีที่สามารถกำหนดวิสัยทัศน์และสร้างนโยบายสาธารณะที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ แต่เพียงแต่โชคดีที่ประเทศนั้นดำรงอยู่ในกรอบแพลตฟอร์มรูปแบบรัฐในศตวรรษที่ 21 อย่างสหภาพยุโรป ประเทศนั้นแม้ในช่วงสงครามเย็นจะอยู่หลังม่านเหล็กแต่ก็อาจประสบความสำเร็จขึ้นมาได้
กระนั้นการเปลี่ยนแปลงก็เป็นไปอย่างแช่มช้าเนิ่นนานกินเวลาหลายทศวรรษหรืออาจหลายชั่วอายุคน จนบางครั้งกลุ่มชนรุ่นที่รับผิดชอบทางประวัติศาสตร์อาจหลงลืมภารกิจตนเองไป แต่ประเทศโชคร้ายยิ่งกว่าที่แม้ชื่อ (de jure) จะอยู่ในสหภาพยุโรปแต่สถานะในความเป็นจริง (de facto) เป็นเพียงรัฐกันชนของมหาอำนาจอย่างยูเครนก็ไม่อาจบรรลุความใฝ่ฝันที่เป็นจริง หากแต่ต้องติดอยู่ในสภาพทั้งไม่เป็นแต่ก็ไม่ตาย (limbo) เช่นสภาพกึ่งสงครามกลางเมือง

วิวัฒนาการของรัฐชาติที่มีต้นกำเนิดมาจากหลังสนธิสัญญาเวสต์ฟาเลียเมื่อเกือบสี่ศตวรรษที่ผ่านมา ทั้งทอนอำนาจศาสนจักรลงไปมาก ทั้งสร้างเขตแดนรัฐชาติอย่างใหม่ขึ้นมาจนเกิดประเทศใหม่ขึ้นมามากมาย ซึ่งก็คล้ายกับจีนในสภาพรัฐหลังยุคฤดูใบไม้ผลิที่สร้างรัฐใหม่ๆ จำนวนมาก ภายหลังรัฐจำนวนมากเหล่านี้ก็จะกลั่นตัวกันเข้าเป็นรัฐขนาดใหญ่ลุเข้าสู่ยุครณรัฐ จนเหลือเพียงรัฐเดี่ยวในที่สุด สภาพของโลกในอนาคตก็จะเป็นเช่นนั้น

การสร้างแพลตฟอร์มอภิรัฐอย่างสหภาพยุโรป (ส่วนหนึ่ง) เกิดจากผลงานทางปัญญาชิ้นสำคัญของปราชญ์อย่างอเล็กซานเดอร์ โคเชฟ เป็นความเป็นไปได้น้อยนิดในช่วงการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญทางประวัติศาสตร์ในแผ่นดินยุโรป (temporal junction points) ที่จะสำแดงอัตลักษณ์อย่างเด็ดเดี่ยวของตนที่เป็นอิสระจากทั้งเสรีนิยมแองโกลแซ็กซัน หรืออุตมรัฐแบบรัฐราชการ-คอมมูนของสหภาพโซเวียตที่ล่มสลายไปเมื่อช่วงเปลี่ยนศตวรรษที่ผ่านมา ยังคงเหลือตัวแบบจีนที่เอาเข้าจริงเป็นเพียงผ้าคลุมสมัยใหม่ที่ห่มทับอยู่บนอาณาจักรฉินที่เป็นที่กำเนิดระบบราชการสมัยโบราณ
ประเทศที่ขาดทั้งการชี้นำการสร้างอภิรัฐในศตวรรษใหม่ หรือการดำรงตนสอดคล้องกับกระแสหลักใหญ่ของโลกซึ่งกำลังวิวัฒน์ไป ทั้งขาดความรู้ความเข้าใจและความทะเยอทะยานทาง ภูมิรัฐศาสตร์ อันพอเหมาะพอดี คงจะมีความเสี่ยงที่จะถูกทิ้งไว้ข้างหลังในไม่ช้า

บทความโดย คุณกานต์ ยืนยง


มีมุมมองที่น่าสนใจจากเหล่านักเขียนผู้ทรงคุณวุฒิให้อัปเดตกันเพิ่มเติม

จิตสำนึกของอำนาจ : ปฏิบัติการสร้างหุบเหวแห่งหายนะ ความวิบัติ ฉิบหาย ในวันที่ยังหาทางออกไม่เจอ!!!

เราได้เห็นอะไรเมื่อสหรัฐถอนกำลังออกจากอัฟกานิสถาน

การทำงานกับท้องถิ่น กับความล้มเหลว และเรื่องที่ควรเข้าใจ