สหรัฐฯ ประกาศ “วันหยุดใหม่” Juneteenth ระลึก “เลิกทาส”

ไม่น่าเชื่อ ว่าผ่านเข้าศตวรรษที่ 21 มาจนถึง 22 ปีแล้ว ทว่า ประเด็น “ทาส” ใน “สังคมอเมริกัน” ยังคงไม่ล้าสมัย

หากแต่มันกลับคลี่คลาย และสะท้อนถ่ายปัญหาการเหยียดผิวอยู่อย่างต่อเนื่อง
มีหนังสือเล่มหนึ่งซึ่งน่าสนใจเกี่ยวกับประเด็นการเหยียดผิวมาเล่าสู่กันฟังครับ นั่นคือนวนิยายรางวัล Pulitzer เรื่อง The Underground Railroad ผลงานการเขียนของ Colson Whitehead
The Underground Railroad เป็นนวนิยายสะท้อนสังคม เดินเรื่องโดยหญิงผิวสีเชื้อสายแอฟริกันคนหนึ่ง
ซึ่งหลบหนีจากการเป็นทาสในรัฐทางตอนใต้ของสหรัฐอเมริกายุคก่อนสงครามกลางเมือง
การเดินทางของเธอเริ่มต้นที่รัฐเวอร์จิเนียขึ้นไปทางตอนเหนือผ่านความช่วยเหลือของ “ขบวนการรถไฟใต้ดิน” หรือ The Underground Railroad

Colson Whitehead

The Underground Railroad หรือ “ขบวนการรถไฟใต้ดิน” เกิดขึ้นราวปี ค.ศ. 1850 ภายหลังจากที่รัฐสภาสหรัฐฯ ผ่านร่างกฎหมายไล่ล่าทาสที่หลบหนี หรือ Fugitive Slave Law
กฎหมายฉบับนี้กำหนดบทลงโทษเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการจับกุมและกล่าวโทษทาสที่หลบหนี โดยระวางโทษปรับไม่เกิน 1,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ
ขณะเดียวกันก็มีรางวัลนำจับเมื่อจับทาสได้ ส่งผลให้คนผิวดำจำนวนมากถูกหว่านแหโดยไม่มีการประกันตัว
ที่ร้ายไปกว่านั้นก็คือ หลายคนถูกนำตัวส่งให้ผู้คนผิวขาวซึ่งสามารถอ้างความเป็นเจ้าของทาสได้เพียงแค่คำสาบานว่าเป็นเจ้าของทาสจริง
กฎหมายไล่ล่าทาสยังมีบทบัญญัติลงโทษผู้ให้ความช่วยเหลือแก่ทาสที่หลบหนีทุกรูปแบบ
ไม่ว่าจะให้ที่พักพิง ให้อาหาร โดยจะมีโทษจำคุก 6 เดือนและปรับ 1,000 เหรียญเช่นกัน
กฎหมายฉบับนี้เป็นต้นเหตุให้เกิดการลักพาตัวทาสที่ถูกปล่อยเสรีไปแล้วเพื่อนำไปขายแก่ผู้ต้องการใช้ทาสซ้ำอีก
ความอยุติธรรมนำนี้นำไปสู่การก่อตั้ง “ขบวนการรถไฟใต้ดิน” ในที่สุด

The Underground Railroad

หากเรามองปัญหาเหยียดผิวอย่างจริงจัง ทุกวันนี้บรรยากาศหลายอย่างยังคงเหมือนช่วงก่อนยุคสงครามกลางเมืองด้วยซ้ำ
ยังไม่ต้องพูดถึงการเลิกทาสในความหมายที่จริงจังก็เหมือนกับว่ามันยังไม่เคยเกิดขึ้น
เพราะในปัจจุบัน เรายังพบความไม่เท่าเทียมหลายอย่างที่เกิดขึ้นระหว่างคนดำกับคนขาวในหลายกรณี
และหากมองออกไปจากอเมริกา เรายังพบปัญหาการเหยียดผิวที่รุนแรงกว่าในยุโรปทั้งในอดีตกับตัวอย่างความเลวร้ายของนาซีที่ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิว
และในปัจจุบันอีกหลายประเทศจนถึงปัญหาปาเลสไตน์ในตะวันออกกลาง หรือแม้แต่ชาติที่ยังดำรงวัฒนธรรมโบราณด้วยระบบวรรณะในอินเดีย
รวมถึงประเด็นเหยียดเพศ โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกที่การเหยียดผิวมาในรูปแบบการกดขี่ทางเพศในสังคมชายเป็นใหญ่
ขณะที่ในรวันดามีสงครามการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ระหว่างทุตซีและฮูตู หรือเหตุการณ์ในกัมพูชายุคเขมรแดง
ล่าสุด มีความพยายามรณรงค์เพื่อยุติปัญหาการเหยียดผิวในหลายประเทศ หนึ่งในนั้นคือ “สหรัฐอเมริกา”

Juneteenth
โดยเมื่อวานนี้ หรือวันจันทร์ที่ 19 มิถุนายน ปี ค.ศ. 2022 ชาวอเมริกันหลายล้านคนได้มีโอกาสหยุดงาน เนื่องใน “วันประกาศอิสรภาพแห่งชาติ Juneteenth”
ซึ่งถือเป็นวันหยุดใหม่เอี่ยมอ่องของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ
Juneteenth ได้รับการประกาศให้เป็นวันหยุด เพื่อ “รำลึกถึงการสิ้นสุดความเป็นทาสของชาวแอฟริกันอเมริกัน”
ทั้งนี้ การประกาศ “เลิกทาส” ในสหรัฐฯ หรือ Emancipation Proclamation เป็นคำประกาศที่ 95 ของประธานาธิบดี และคำสั่งของฝ่ายบริหารที่ออกโดยประธานาธิบดี Abraham Lincoln
ที่มีผลบังคับใช้ในรัฐต่างๆ ทางภาคใต้ของประเทศ เมื่อวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1863
แต่ในขณะนั้น ปรากฎว่าชาวแอฟริกันอเมริกันส่วนหนึ่งที่ตกเป็นทาสในเมือง Galveston รัฐ Texas กลับไม่ได้รับแจ้งถึงข่าวนี้
จนเวลาล่วงเลยผ่านไปอีก 2 ปีครึ่ง พวกเขาจึงได้ทราบข่าวจากกองทหารสหรัฐฯ ที่เดินทางมาถึงเมือง และยืนยันข่าวนี้ในปี ค.ศ. 1865

ในปีต่อมา ค.ศ. 1866 จึงเริ่มมีการเฉลิมฉลอง “การสิ้นสุดความเป็นทาส”
โดยเริ่มต้นจากที่เมือง Galveston ก่อนที่จะแผ่ขยายออกไปยังเมืองอื่นๆ ทั่วประเทศ
รวมแล้วเป็นเวลา 156 ปี!
โดยการเฉลิมฉลองนั้น มักเป็นในรูปแบบของการตั้งแคมป์ ไปจนถึงเทศกาลเดินขบวนพาเหรด และการแสดงคอนเสิร์ต
ทั้งนี้ คำว่า Juneteenth มาจากการผสมคำว่า June ซึ่งหมายถึงเดือนมิถุนายน เข้ากับ Nineteenth หรือวันที่ 19
Texas เป็นรัฐแรกที่ได้กำหนดให้ Juneteenth เป็นวันหยุด ส่วนรัฐอื่นๆ ต่อมาได้กำหนดให้เป็นวันหยุด หรือวันรำลึกถึงเหตุการณ์ดังกล่าวเช่นกัน

Juneteenth

George Floyd
Los Angeles, California / USA – May 28, 2020: People in Downtown Los Angeles protest the brutal Police killing of George Floyd.
ความสนใจใน Juneteenth ได้เพิ่มมากขึ้น หลังจากที่มีการประท้วงไปทั่วสหรัฐฯ ในปี ค.ศ. 2020
ต่อการตายของ George Floyd, Breonna Taylor และชาวอเมริกันผิวดำคนอื่นๆ ที่เสียชีวิตเพราะการใช้ความรุนแรงของตำรวจ
จนเมื่อปีที่ผ่านมา รัฐสภาสหรัฐฯ ได้กำหนดให้ Juneteenth เป็นวันหยุด ลำดับที่ 11 ของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ
ก่อนที่ประธานาธิบดี Joe Biden จะลงนามรับรองให้เป็นกฎหมายบังคับใช้ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา