ทราบหรือไม่ว่า ในแต่ละปีทั่วโลกจะมีอาหารที่สูญเปล่าราว 1 ใน 3 นั่นหมายถึงมันจะลงเอยที่ถังขยะและหลุมฝังกลบ ซึ่งปริมาณขยะมูลฝอยจะทำให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เช่น มีเทน ถึง 8-10% เลยทีเดียว แน่นอนว่านี่คือมหันตภัยร้ายที่กำลังคุกคามมนุษยชาติและโลก ที่เกิดจากน้ำมือของมนุษย์เอง โดยองค์การสหประชาชาติระบุว่าเอเชียแปซิฟิกเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เลวร้ายที่สุดในโลกที่สร้างขยะเศษอาหาร หรือคิดเป็นสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของอาหารที่ถูกทิ้งทั่วโลก แต่น่ายินดีที่อย่างน้อยในขณะนี้ก็มีสตาร์ทอัพหัวใจสีเขียวกลั่นไอเดียเด็ดด้วยการใช้แอปพลิเคชั่นเป็นเครื่องมือในการช่วยบรรเทาเบาบางปัญหานี้
“คติประจำใจที่เรามีคือเราควรจะบรรลุเป้าหมายด้านความยั่งยืน และคิดว่าเทคโนโลยีสามารถลดช่องว่างนั้นได้” เพรสตัน หว่อง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง Treatsure แพลตฟอร์มแห่งแรกของสิงคโปร์ที่เชื่อมต่อธุรกิจกับโรงแรมด้วยอาหารส่วนเกินกับผู้บริโภคทุกวัน กล่าว โดยร่วมมือกับเชนโรงแรมต่างๆ เช่น Hyatt, Accor Group และ Singapore Marriott Tang Plaza Hotel เพื่อให้ผู้ใช้แอปฯ Treatsure เลือกอาหารในไลน์บุฟเฟ่ต์ของร้านอาหารในโรงแรมที่อาจจะถูกโยนทิ้งไปหลังจากที่หมดเวลาให้บริการแล้วใส่กล่องเพื่อนำกลับไปรับประทานที่บ้านในราคาถูก
ไก่สะเต๊ะที่ยั่วเย้า ปูโคลนทอด และกุ้งกุลาดำแช่เย็น คือตัวอย่างของสารพันเมนูยั่วน้ำลายในไลน์บุฟเฟ่ต์มื้อค่ำที่โรงแรมแกรนด์ไฮแอท สิงคโปร์ ที่มีสนนราคาราว 2,500 บาทต่อคน แต่ด้วยแอปพลิเคชั่นเพื่อความยั่งยืนและลดการสูญเสียอาหาร ผลงานสร้างสรรค์ของสตาร์ทอัพดาวเด่นจากสิงคโปร์ จะทำให้ผู้ที่มีงบประมาณจำกัดและรักสิ่งแวดล้อมสามารถจ่ายได้ในราคาถูกลง 10 เท่า
ด้วยการใช้งาน 3 ขั้นตอนง่ายๆ คือ
ขั้นตอนที่ 1 เลือกโรงแรม/ร้านอาหารที่ต้องการเยี่ยมชมในแอปฯ และวางแผนการเดินทางไปที่ร้านอาหารภายในระยะเวลาที่ร้านนั้นกำหนด (โดยมากจะหลังจากสิ้นสุดการให้บริการกับลูกค้าที่นั่งรับประทานในร้านแล้ว)
ขั้นตอนที่ 2 เปิดแอปฯ Treatsure ในโทรศัพท์มือถือ แล้วสแกนคิวอาร์โค้ดที่เคาน์เตอร์และชำระเงินก่อนที่จะได้รับกล่องจากร้านอาหาร
ขั้นตอนที่ 3 ตรงไปที่ไลน์บุฟเฟต์เพื่อเลือกและเติมอาหารอร่อยๆ ให้เต็มกล่อง!
ปัจจุบัน มีผู้ใช้งาน Treatsure มากกว่า 30,000 ราย และนับตั้งแต่เปิดตัวในปี 2560 ได้ช่วยประหยัดอาหารไปแล้วประมาณ 30 ตัน แทนที่จะถูกทิ้งกลายเป็นขยะ แต่ก็ยังห่างไกลจากขยะอาหารที่มีมากถึง 817,000 ตัน ในสิงคโปร์ ในปี 2564 ซึ่งเป็นปริมาณที่เพิ่มขึ้น 23% จากปีก่อนหน้า โดยเจ้าหน้าที่ทางการของสิงคโปร์รายหนึ่งกล่าวว่า เซมาเกาซึ่งเป็นที่ฝังกลบแห่งเดียวของรัฐในเมืองที่อยู่ห่างจากสิงคโปร์ไปทางใต้ประมาณ 8 กิโลเมตร คาดว่าจะตอบสนองความต้องการการกำจัดขยะมูลฝอยของสิงคโปร์ได้ถึงปี 2578 และจากนั้นจะเกินกำลังที่จะรับไหว
สำหรับ “ฮ่องกง” ก็ประสบปัญหาที่คล้ายกัน หลุมฝังกลบ 13 แห่ง เต็มแล้ว และขยะอาหารประมาณ 3,300 ตันต่อวัน ถูกทิ้งในพื้นที่ที่เหลือในปี 2563 ตามรายงานของกรมคุ้มครองสิ่งแวดล้อมของฮ่องกง
“ฮ่องมีพื้นที่จำกัดมาก ทุกอย่างหนาแน่นมาก ดังนั้นจึงไม่มีพื้นที่เหลือสำหรับบำบัดขยะทั้งหมด” แอนน์-แคลร์ เบโรด์ ผู้จัดการประจำฮ่องกงของ Phenix by OnTheList ซึ่งเป็นแอปฯ ที่เปิดตัวในฮ่องกงเมื่อปีที่แล้ว กล่าว

แอปฯ นี้ให้ผู้ใช้งานเลือกซื้อสินค้าจาก “ตะกร้าลึกลับ” ของอาหารที่ร้านค้าต่างๆ รวมถึง Pret A Manger แฟรนไชส์ร้านแซนวิชนานาชาติจากสหราชอาณาจักร และร้านเค้กท้องถิ่นชื่อดังอย่าง The Cakery ด้วยส่วนลดขั้นต่ำ 50%
จนถึงตอนนี้ ขายไปแล้ว 25,000 ตะกร้า โดยแต่ละตะกร้าสามารถประหยัดอาหารได้ประมาณ 1 กิโลกรัม และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ 4.5 กิโลกรัม
แพลตฟอร์มดั้งเดิมของแอปฯ นี้ เปิดตัวในฝรั่งเศสในปี 2557 และขยายไปยังประเทศอื่นๆ ในยุโรปอีก 4 ประเทศ ซึ่งช่วยประหยัดอาหารได้ถึง 150 ล้านมื้อ จากนั้นได้ร่วมมือกับ OnTheList ซึ่งเป็นบริษัทขายสินค้าแบบแฟลชเซลล์ (Flash Sale) เพื่อนำแอปฯ นี้มาให้บริการในเอเชีย
อย่างไรก็ตาม แนวคิดเรื่องความยั่งยืนของอาหารในเอเชียยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น เมื่อเทียบกับอเมริกาเหนือและยุโรปที่ทางการกำลังมีมาตรการที่เข้มงวด เช่น ฝรั่งเศสได้สั่งห้ามซูเปอร์มาร์เก็ตไม่ให้ทิ้งอาหารที่ขายไม่ออก และเมื่อเร็วๆ นี้ สเปนได้ร่างกฎหมายปรับเงินซูเปอร์มาร์เก็ตที่ทิ้งขยะอาหาร และมีข้อกำหนดสำหรับบาร์และร้านอาหารที่จะต้องเสนอถุงใส่อาหารเหลือเพื่อให้ลูกค้าสามารถนำของเหลือกลับบ้านได้ ขณะที่รัฐต่างๆ ในสหรัฐอเมริกา รวมทั้งแคลิฟอร์เนียและนิวเจอร์ซีย์ มีกฎหมายให้ลดปริมาณขยะอาหารที่จะนำไปฝังกลบ
ด้วยบทลงโทษทางกฎหมายนี้ ได้เพิ่มความนิยมให้กับแอปฯ อย่าง Too Good To Go ซึ่งเปิดตัวในเดนมาร์กในปี 2559 และปัจจุบันเปิดให้บริการใน 17 ประเทศ รวมถึงสหรัฐอเมริกา แคนาดา และสหราชอาณาจักร ล่าสุดบริษัทฯ ได้จัดหาอาหารมากกว่า 152 ล้านมื้อผ่านกระเป๋าวิเศษ ซึ่งขายโดยร้านค้าและร้านอาหารต่างๆ ในราคาพิเศษเมื่อสิ้นสุดวันด้วยสินค้าอาหารที่อาจจะถูกโยนทิ้งไปหากขายไม่หมด
สำหรับในภูมิภาคที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เช่น เอเชีย สตาร์ทอัพท้องถิ่นรายเล็กเริ่มตั้งหลักเพื่อรองรับตลาดเพื่อความยั่งยืนนี้ในประเทศของตน

“บริษัทต่างๆ ต้องให้บริการที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมและอุปนิสัยของผู้คนในภูมิภาคนั้น โดยเอเชียเป็นภูมิภาคที่ต้องให้ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง เพื่อที่จะประสบความสำเร็จในการแนะนำเทคโนโลยีใหม่ๆ” ไทชิ อิซากุ ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายผลิตภัณฑ์ของ CoCooking ซึ่งสร้างแอปฯ Tabete food-rescue ในญี่ปุ่นกล่าว
Tabete ซึ่งเปิดตัวในปี 2561 ในญี่ปุ่น เป็นแอปฯ ฟรีที่มีรูปแบบธุรกิจคล้ายกับ Too Good to Go และได้ช่วยเปลี่ยนอาหารที่มีโอกาสจะถูกทิ้งเป็นมื้ออาหารแล้ว 384,000 มื้อ ปัจจุบันมีผู้ใช้งานสะสม 525,000 ราย และร่วมมือกับร้านค้า 2,140 แห่ง
ด้าน เทสส์ เคอร์โมด ผู้อำนวยการฝ่ายขยายธุรกิจระหว่างประเทศของ Olio ในสหราชอาณาจักรเห็นด้วยว่าบริษัทต่างๆ จำเป็นต้อง “เข้าใจวัฒนธรรมและผู้คนในตลาดใดตลาดหนึ่งโดยเฉพาะ”
บริษัทนี้ดำเนินงานใน 62 ประเทศ รวมทั้งอินเดีย ศรีลังกา เนปาล ไทย และฟิลิปปินส์ ส่วนใหญ่เป็นชุมชนที่มีเพื่อนบ้านโพสต์อาหารฟรี เพื่อให้ผู้ที่สนใจไปรับจากบ้านของพวกเขา หรือพื้นที่ปลอดภัย หรือสถานที่สาธารณะต่างๆ และยังมีกลุ่มที่เรียกว่า Food Waste Heroes รวบรวมผลิตผลส่วนเกินจากธุรกิจต่างๆ เพื่อให้นำกลับบ้านอีกด้วย

ตลาดต่างประเทศที่ใหญ่ที่สุดของ Olio คือสิงคโปร์ ซึ่งมีผู้ใช้งานมากกว่า 125,000 ราย และเป็นพันธมิตรอย่างเป็นทางการกับ foodpanda โดยบริษัทนี้มีความทะเยอทะยานในการขยายธุรกิจ กระนั้นผู้บริหาร Olio กล่าวว่า “การขาดความตระหนักในเรื่องความยั่งยืนของอาหารในเอเชียในขณะนี้เป็นอุปสรรคต่อการเติบโต” ซึ่งเป็นมุมมองเดียวกันกับแอปอื่นๆ ที่ดำเนินการในเรื่องนี้
“เทคโนโลยีที่ผู้บริโภคคุ้นเคย เช่น แอปฯ ในสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตนั้นมีประโยชน์มาก แต่ก็ควรพิจารณาควบคู่ไปกับการเพิ่มความรู้ด้านอาหารโดยรวมให้กับผู้บริโภคด้วย” แอนโธนี เบนเน็ตต์ เจ้าหน้าที่ระบบอาหารอาวุโสขององค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกกล่าว














