4 สินค้าอาหารแห่งอนาคต (Future Food) นวัตกรรมอาหารเพื่อสุขภาพขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย

พฤติกรรมการบริโภคสินค้าอาหารของผู้บริโภคในปัจจุบัน เริ่มหันมาสนใจอาหารที่เน้นรับประทานเพื่อดูแลสุขภาพกันมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่ม สินค้าอาหารแห่งอนาคต อย่าง อาหารซุปเปอร์ฟู้ด กลุ่มอาหารฟังก์ชั่น ที่กำลังเป็นที่นิยมทั่วโลก

นอกเหนือไปจากเทรนด์การบริโภคสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพแล้ว หากอ้างอิงจากรายงานของ Global Report on Food Crises 2022 “ธนาคารโลก (World Bank)” ได้ระบุว่า วิกฤตอาหารโลก (Global Food Crisis) เป็นหนึ่งในวิกฤติที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของมนุษย์โลก และมันได้เริ่มขึ้นแล้วตั้งแต่ปีที่ผ่านมา

โดยประชากรโลกเกือบ 193 ล้านคน ใน 53 ประเทศ กำลังเผชิญกับปัญหาความไม่มั่นคงด้านอาหารอย่างเฉียบพลัน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมาเกือบ 40 ล้านคน ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบที่มาจากสงครามยูเครน-รัสเซีย ที่ยังคงยืดเยื้อ, สภาวะขาดแคลนผลผลิตที่สืบเนื่องมาจากสภาวะโลกร้อน
สถานการณ์นี้ส่งผลให้ผู้ผลิตอาหารทั่วโลก เริ่มให้ความสนใจมาในเรื่องของการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาสร้างแหล่งอาหารใหม่ เพื่อทดแทนทรัพยากรบางส่วนที่สูญเสียไป
โดยตลาดอาหารรูปแบบใหม่ที่กล่าวมานี้ จัดอยู่ใน “กลุ่ม สินค้าอาหารแห่งอนาคต (Future Food)” สินค้าอาหารแห่งอนาคต เป็นกลุ่มอาหารที่สามารถผลิตได้รวดเร็ว ลดทอนการฆ่าสัตว์และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
นอกจากนี้ยังสามารถรับประทานได้สะดวก เก็บรักษาได้นาน อีกทั้งยังเป็นกลุ่มอาหารที่สามารถเพิ่มสารอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ปลอดภัยต่อสุขภาพ ตรวจสอบย้อนกลับได้ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

รู้กันก่อน 4 สินค้าอาหารแห่งอนาคต มาแรง โดนใจกลุ่มคนรักสุขภาพ

โดยกลุ่มสินค้าอาหารแห่งอนาคต แบ่งออกได้เป็นกี่ประเภท?
1. อาหารฟังก์ชั่น (Functional Food)
อาหารที่เพิ่มเติมส่วนผสมใหม่เน้นการดูแลสุขภาพ เพิ่มความสามารถของกลไกการป้องกันโรคและฟื้นฟูของร่างกาย โดยสามารถแบ่งออกเป็นอาหารอีก 2 ประเภท คือ
  • กลุ่มอาหารที่มีการแต่งเติมสารอาหาร หรือลดสารอาหารที่เป็นประโยชน์น้อย เพื่อให้มีผลต่อการสร้างเสริมสุขภาพ สามารถบริโภคเป็นอาหารประจำวันโดยไม่มีข้อจำกัดเหมือนยา (ไม่อยู่ในรูปแคปซูลหรือผง) เช่น อาหารและเครื่องดื่มที่เสริมด้วยวิตามิน, นมผงผสมสารอาหาร
  • กลุ่มอาหารแปรรูปจากวัตถุดิบธรรมชาติที่มีคุณสมบัติเฉพาะที่ส่งผลดีต่อร่างกาย เช่น ถั่วเหลือง กระเทียม มะเขือเทศ โยเกิร์ต โดยไม่ได้เพิ่มหรือลดสารอาหารอื่นๆ
2. อาหารใหม่ (Novel Food)
เป็นอาหารที่ได้จากพืชหรือสัตว์ที่ไม่ได้ใช้เทคนิคการผลิตแบบดั้งเดิม เช่น การใช้นวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี โดยวัตถุที่ใช้เป็นอาหารหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารที่ปรากฏหลักฐาน ทางวิชาการว่ามีประวัติการบริโภคเป็นอาหารน้อยกว่าสิบห้าปี ยกตัวอย่างเช่น โปรตีนจากพืช เนื้อจากพืช นมจากพืช (ตามประกาศ กระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 376 พ.ศ.2559 เรื่อง อาหารใหม่ Novel food)
3. อาหารทางการแพทย์ (Medical Food)
อาหารที่ใช้ทดแทนยาหรืออาหารเสริมภายใต้การควบคุมของแพทย์ เพื่อช่วยรักษาผู้ป่วยให้ได้รับสารอาหารที่ถูกต้องและเหมาะสมต่อโรครูปแบบทาน หรือดื่มแทนอาหารหลักบางมื้อหรือให้ทางสายยาง ยกตัวอย่างเช่น เจลลี่, นมสาหรับผู้ป่วยเบาหวาน, นมผงเพิ่มกรดอะมิโน, โดยเป็นสูตรอาหารที่มี คุณค่าทางโภชนาการครบถ้วนเหมาะสำหรับผู้ป่วย ผู้สูงอายุ ทารก หรือผู้ที่มี ระบบเผาผลาญผิดปกติ
4. อาหารอินทรีย์ (Organic Food)
ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรที่ผลิตหรือแปรรูปโดยไม่ใช้สารเคมีและไม่ตัดแต่งพันธุกรรม ไม่ใช้ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยที่มาจากกากของระบบบำบัดน้ำเสีย และตอบสนองผู้บริโภคยุคใหม่ที่ตระหนักถึงคุณภาพและความปลอดภัยของอาหารตลอดจนวัตถุดิบและส่วนผสม ยกตัวอย่างเช่น ข้าวกล้องอินทรีย์, ผลไม้อินทรีย์, มะพร้าวอบแห้ง, ผงผักโขม

รับรู้แนวโน้มสดใสของ สินค้าอาหารแห่งอนาคต ทั่วโลก

ในปี 2565 ประเทศไทยมีมูลค่าการส่งออกสินค้าอาหารแห่งอนาคต (Future Food) อยู่ที่ 3,731.54 ล้านเหรียญสหรัฐฯ หรือคิดเป็นร้อยละ 11.94 ของมูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารไทย โดยกลุ่มอาหารฟังก์ชั่น (Functional Food) มีสัดส่วนในการส่งออกมากที่สุด โดยอยู่ที่ร้อยละ 65.76 ของตลาดสินค้าส่งออกอาหารแห่งอนาคตของไทย
สำหรับมูลค่าการส่งออกสินค้าอาหารแห่งอนาคต 5 เดือนแรกของปี 2566 อยู่ที่ 1,540.99 ล้านเหรียญสหรัฐฯ โดยมีตลาดส่งออก 5 อันดับแรก ได้แก่
อันดับที่ 1 สหรัฐอเมริกา ส่งออกมูลค่า 210.5 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 13.64%
อันดับที่ 2 เวียดนาม ส่งออกมูลค่า 166.05 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 10.78%
อันดับที่ 3 จีน ส่งออกมูลค่า 163.53 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 10.61%
อันดับที่ 4 เมียนมา ส่งออกมูลค่า 137.20 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 8.90%
อันดับที่ 5 กัมพูชา ส่งออกมูลค่า 136.26 ล้านเหรียญสหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 8.84%

จุดแข็งสินค้าอาหารแห่งอนาคตของไทยที่น่าจับตามอง

ดังที่เกริ่นมาข้างต้นว่า ที่ผ่านมาผู้บริโภคหันมาใส่ใจสุขภาพจึงสนใจแหล่งที่มาของอาหารมากขึ้น นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ สินค้าอาหารแห่งอนาคต ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง และสินค้าอาหารประเภทนี้ยังมีจุดแข็งดังนี้
  • ผู้บริโภคหันมาใส่ใจสุขภาพจึงสนใจแหล่งที่มาของอาหารมากขึ้น
  • ประเทศไทยมีศักยภาพในการใช้เทคโนโลยีผลิตอาหารที่มีคุณภาพสูง เช่น Plant-based Protein (PbP) และ Insect-based Protein (IbP)
  • สินค้าโปรตีนจากพืชของไทย มีคุณภาพสูง เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ เช่น  ไฟเบอร์สูง ไม่มีคอเลสเตอรอล ไขมันต่ำ โซเดียมต่ำ ไม่ใส่สารกันบูด
  • สินค้าที่มีแนวโน้มส่งออกขยายตัวสูง ได้แก่ อาหารอินทรีย์ (+5.63%)  
ทั้งนี้ เพื่อทำให้ตลาดสินค้าอาหารแห่งอนาคตเติบโตได้อีก ภาครัฐมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนในหลากหลายด้าน อย่างการเพิ่มช่องทางการกระจายสินค้าไปยังห้างสรรพสินค้า โมเดิร์นเทรด และร้านสะดวกซื้อมากขึ้น ในขณะที่สินค้ากึ่งวัตถุดิบจะสามารถก็ได้รับแรงสนับสนุน จนขยายตัวได้ดีในตลาดต่างประเทศ
โดยทาง สำนักส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรม หรือ “สกอ.” ยังมีความพร้อมที่จะให้การสนับสนุนผู้ประกอบการไทยในภาคส่วนการส่งออกสินค้าอาหารแห่งอนาคต (Future Food) โดยการจัดกิจกรรมและโครงการต่างๆ
ยกตัวอย่าง การจัดงาน BIOFACH ณ เมืองนูเรมเบิร์ก เยอรมนี ซึ่งเป็นงานแสดงสินค้าเกษตรอินทรีย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และ งาน Natural Product Expo West ณ เมืองอนาไฮม์ สหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นงานแสดงสินค้าอาหารอาหารบํารุงสุขภาพ เกษตรอินทรีย์ที่ได้รับการรับรองจาก USDA

Food Innopolis

เพิ่มมูลค่าสินค้าอาหารแห่งอนาคต ด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี

หนึ่งในเทคโนโลยีที่มีความสำคัญในกลุ่มสินค้าหารแห่งอนาคต คือ “นาโนเทคโนโลยี (Nano Technology)” ที่มีบทบาทสำคัญช่วยเพิ่มมูลค่าและคุณภาพให้กับสินค้าอาหารแห่งอนาคตได้ในหลากหลายด้าน
  • ช่วยให้เนื้อสัมผัสเนียนละเอียด
  • ปรับปรุงความสามารถในการทำละลายของวิตามิน
  • ลดความขม เพิ่มความหวาน (ไร้น้ำตาล)
และถ้าเทคโนโลยีนี้ได้นำไปในการผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร ก็จะเพิ่มคุณสมบัติต่อไปนี้
  • เพิ่มความปลอดภัย ลดการปนเปื้อน
  • สำหรับตัวฟิล์มที่เก็บอาหาร จะช่วยเพิ่มความสามารถในการกั้นอากาศที่รั่วซึมเข้ามาในบรรจุภัณฑ์ ทำให้อาหารคงความสด และยืดอายุการถนอมอาหาร
นอกจากนั้น นาโนเทคโนโลยี ยังมีบทบาทสำคัญต่อผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมด้วย
  • ช่วยลดการรั่วไหลของสารกำจัดศัตรูพืชในแหล่งน้ำ
  • บรรจุภัณฑ์สามารถต่อต้านจุลชีพและสามารถย่อยสลายได้เองตามธรรมชาติ

อ้างอิงข้อมูลจาก : รายงานสถานการณ์การค้าระหว่างประเทศระหว่างเดือน ม.ค. – พ.ค. 2566 สำนักส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ


นวัตกรรมอาหารที่สร้างมูลค่าเพิ่มได้จริง

เปลี่ยน ขยะจากอุตสาหกรรมอาหาร ‘เปลือกหอยแมลงภู่’ สู่สารเคลือบช่วยดูดซับคราบน้ำมัน นวัตกรรมนักวิจัยไทย ตอบโจทย์ BCG Model

บพข. ติดอาวุธ “บรูว์ เฟลเวอร์” กาแฟโคลด์อินฟิวชัน เสริมศักยภาพต่อยอดสู่ตลาดโลก ยกระดับสินค้าเกษตร เพิ่มขีดความสามารถแข่งขันของประเทศ

บพข. หนุนนวัตกรรมแปรรูป “แมลง” เปลี่ยนโฉม “จิ้งหรีด” สู่ Hub ผงโปรตีนคุณภาพสูงระดับโลก