ราคาโกโก้ที่พุ่งสูงทะลุเพดาน จะทำให้เกิด “วิกฤตช็อกโกแลต” หรือไม่?

ราคาโกโก้พุ่งสูงขึ้นในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา โดยแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่เกือบ 10,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตันในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา เป็นราคาที่สูงเกือบสองเท่าของสถิติเมื่อ 50 ปีที่แล้ว อะไรผลักดันให้ราคาพืชเศรษฐกิจนี้เพิ่มขึ้นอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน สถานการณ์เช่นนี้จะส่งผลต่อบรรดาแบรนด์ช็อกโกแลตอย่างไร และตลาดช็อกโกแลตจะมุ่งหน้าไปทางไหน?


ทำไมราคาโกโก้ถึงแพงขึ้น?

การเพิ่มขึ้นของราคาโกโก้ส่วนใหญ่เกิดจากการขาดแคลนโกโก้ทั่วโลก ภัยแล้งที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรง ได้ทำลายพืชผลใน “แอฟริกาตะวันตก” ซึ่งมีสัดส่วนกว่า 80% ของผลผลิตโกโก้ทั่วโลกที่มีทั้งหมดกว่า 6 ล้านตันต่อปี ส่วนที่เหลือส่วนใหญ่ผลิตในอเมริกาใต้และเอเชีย จากข้อมูลขององค์การโกโก้ระหว่างประเทศ (ICCO) อุปทานโกโก้ทั่วโลกจะลดลงเกือบ 11% ในฤดูกาล 2023/2024
นอกจากนี้ ยังมีปัญหาเชิงโครงสร้างที่หยั่งรากลึกและเรื้อรัง รวมถึงการลงทุนในฟาร์มโกโก้ที่ไม่เพียงพอ ปัจจุบัน พืชผลชนิดนี้ยังคงได้รับการปลูกโดยเกษตรกรรายย่อยเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งหลายคนต้องดิ้นรนเพื่อหารายได้เลี้ยงชีพและขาดเงินลงทุนในที่ดินของตน ซึ่งส่งผลให้ผลผลิตลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
“โกโก้เป็นตลาดที่ผู้ปลูกผลิตสินค้าที่มีมูลค่าสูงมากแต่ได้รับส่วนแบ่งที่ต่ำมากในห่วงโซ่มูลค่าที่แท้จริง ส่งผลให้อัตราการปลูกทดแทนต่ำมากและต้นโกโก้ก็มีอายุมากขึ้น ทั้งหมดนี้ประกอบกับการเก็งกำไรของนักลงทุนซึ่งทำให้ราคาสูงขึ้น” Tracey Allen นักยุทธศาสตร์ด้านสินค้าเกษตรของ JP Morgan กล่าว

cocoa africa

นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลที่น่าสนใจคือ เหมืองทองคำที่ผิดกฎหมายได้ยึดครองพื้นที่ปลูกโกโก้ที่มีประสิทธิผลจำนวนมากในกานา บ่อยครั้งเป็นเรื่องยากสำหรับเกษตรกรรายย่อยที่มีรายได้ต่ำมาก ที่จะต่อต้านการขายที่ดินบางส่วนหรือให้เช่าที่ดินเพื่อทำเหมืองทองคำ เกษตรกรบางรายได้รับเงิน 500 ดอลลาร์สหรัฐฯ เป็นประจำทุกเดือน ซึ่งเขาก็พอใจกับเงินจำนวนนี้ เพราะไม่สามารถทำเงินได้ขนาดนี้จากการปลูกโกโก้ แต่ที่เลวร้ายคือ เจ้าของที่ดินบางรายถูกข่มขู่และ บังคับให้ออกจากที่ดินของตัวเอง โดยไม่มีการชำระเงินเลย
ข้อเท็จจริงที่น่าเจ็บปวดคือ ครัวเรือนที่ทำไร่โกโก้จำนวนมากมีชีวิตอยู่ต่ำกว่าเส้นความยากจนระหว่างประเทศ หากเกษตรกรมีรายได้ที่ดี การยอมรับข้อเสนอที่ไม่เป็นธรรมเหล่านี้ก็จะน้อยลง

ผู้ผลิตช็อกโกแลตได้รับผลกระทบอย่างไร?

แบรนด์ช็อกโกแลตกำลังต่อสู้อย่างหนักกับผลกระทบของต้นทุนโกโก้ที่สูงขึ้น และหลายๆ แบรนด์ก็ส่งต่อภาระให้กับผู้บริโภคในรูปแบบของการขึ้นราคา
“ในสหรัฐอเมริกา ในกรณีของ Hershey ชัดเจนมากว่าคือการกำหนดราคาของสินค้าในแต่ละรายการเพิ่มขึ้น เพื่อชดเชยภาวะเงินเฟ้อในหนึ่งปีหรือสองปีข้างหน้า ผู้ผลิตอาจจะส่งต่ออัตราเงินเฟ้อโกโก้มากขึ้น และผู้บริโภคจะเห็นราคาช็อกโกแลตที่สูงขึ้นด้วย และแน่ใจว่าคู่แข่งของ Hershey เช่น Mars และ Lindt จะทำเช่นเดียวกัน รอดูได้เลย” Ken Goldman นักวิเคราะห์การวิจัยตราสารทุนสำหรับผู้ผลิตอาหารและผู้ค้าปลีกอาหารในสหรัฐอเมริกาของ JP Morgan กล่าว
อย่างไรก็ตาม ความเคลื่อนไหวดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อความต้องการของผู้บริโภคได้ “บริษัทต่างๆ จะต้องระมัดระวังเกี่ยวกับวิธีการจัดการความยืดหยุ่นของความต้องการช็อกโกแลต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผู้บริโภคอาจไม่สามารถจ่ายได้อีกต่อไป” Celine Pannuti หัวหน้าฝ่ายผลิตภัณฑ์หลักและเครื่องดื่มของยุโรปที่ JP Morgan กล่าว

ช็อกโกแลต

“เราพบว่าผู้บริโภคมีการเปลี่ยนจากช็อกโกแลตไปเป็นผลิตภัณฑ์อื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นคุกกี้หรือของขบเคี้ยวรสเค็ม เราคิดว่าช็อกโกแลตสูญเสียส่วนแบ่งไปเล็กน้อย ดังนั้นผู้บริโภคจึงมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อราคาที่สูงขึ้นอย่างแน่นอน” Ken Goldman กล่าวเสริม
เพื่อพยายามฟื้นส่วนแบ่งการตลาด ผู้ผลิตช็อกโกแลตบางรายกำลังคิดค้นสูตรผลิตภัณฑ์ที่ลดปริมาณโกโก้ลง เช่น ช็อกโกแลตแท่งที่มีผลไม้และถั่วในสัดส่วนที่สูงกว่า ในขณะที่บางรายกำลังลดขนาดผลิตภัณฑ์ของตนเองลง “เราเคยเห็นกรณีเงินเฟ้อหดตัว ดังนั้นในราคาเดียวกัน ช็อกโกแลตแท่งจึงมีขนาดเล็กกว่าเดิมมาก แม้ว่าสิ่งเหล่านี้จะเป็นแนวทางที่บริษัทต่างๆ กำลังดำเนินการอยู่ แต่สุดท้ายแล้วผู้บริโภคจะต้องเผชิญหน้ากับราคาที่สูงขึ้นอยู่ดี” Celine Pannuti กล่าว
ทั้งนี้ องค์การโกโก้ระหว่างประเทศ (ICCO) คาดการณ์ว่าการผลิตจะลดลง 374,000 ตันในฤดูกาลปี 2566-2567 ถือเป็นการขาดแคลนครั้งที่ 3 ติดต่อกัน โดย Barry Callebaut AG ผู้ผลิตโกโก้และช็อกโกแลตจากสวิตเซอร์แลนด์-เบลเยียม ซึ่งผลิตโกโก้และช็อกโกแลตเฉลี่ย 2.3 ล้านตันต่อปี มองเห็นภาวะขาดดุล 500,000 ตัน ซึ่งเท่ากับกำลังการผลิตช็อกโกแลตอันดับ 10 ของตลาดโลก และบริษัทฯ คาดว่าจะประสบกับภาวะขาดแคลนโกโก้อีกครั้งในปีหน้า

โกโก้

ราคาโกโก้จะพุ่งต่อเนื่องหรือไม่?

ในขณะที่ JP Morgan Research คาดการณ์ว่าราคาโกโก้จะยังคงสูงขึ้นอยู่ แต่ก็คาดว่าจะลดลงเล็กน้อยในระยะกลาง โดยจะอยู่ที่ประมาณ 6,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตัน
“ตลาดโกโก้เกินขอบเขตไปมาก ดังนั้นเราจึงไม่แปลกใจหากราคาเคลื่อนออกจากจุดสูงสุดก่อนที่จะทรงตัวที่ระดับที่สูงขึ้น จนกว่าจะมีการตอบสนองต่อฝั่งอุปทานอย่างแท้จริง” Tracey Allen กล่าว
อย่างหลังสามารถเกิดขึ้นจริงได้ด้วยรูปแบบสภาพภูมิอากาศโลกซึ่งสามารถเพิ่มผลผลิตในภูมิภาคที่ผลิตโกโก้บางแห่ง ปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังดำเนินอยู่ (อุณหภูมิผิวน้ำทะเลของมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกอุ่นขึ้นกว่าปกติ) กำลังค่อยๆ ลดลง ซึ่งอาจนำไปสู่การเปลี่ยนผ่านลานีญา (อุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณเส้นศูนย์สูตรในมหาสมุทรแปซิฟิกกลางและตะวันออกมีค่าต่ำกว่าปกติหรือเย็นกว่าปกติ) ในฤดูร้อน
“ภายใต้สถานการณ์นี้ ภัยคุกคามจากสภาพอากาศจะลดลง และเราควรได้รับปริมาณน้ำฝนที่ดีขึ้นทั่วแอฟริกาตะวันตกและเอเชีย การเปลี่ยนแปลงนี้จะสนับสนุนผลผลิตจากประเทศผู้ผลิตโกโก้หลักมากกว่า 80% ของโลก รวมถึงโกตดิวัวร์และกานา ซึ่งจะช่วยปูทางให้ราคาโกโก้บรรเทาจากระดับสูงสุดในประวัติศาสตร์ได้ ขณะที่การเพิ่มการปลูกต้นโกโก้จะมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเพิ่มอุปทานในระยะยาว” Tracey Allen กล่าว

โกโก้

น่าเสียดาย แม้ว่าแอฟริกาจะเป็นศูนย์กลางโกโก้ แต่ภูมิภาคนี้ก็สามารถสร้างรายได้เพียงเล็กน้อยจากอุตสาหกรรมนี้ เพราะบรรดาประเทศที่ผลิตโกโก้ในแอฟริกาตะวันตกอย่างโกตดิวัวร์ กานา และไนจีเรีย รวมถึงแคเมอรูนที่อยู่ในแอฟริกากลาง มีรายได้รวมกันเพียง 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เท่านั้น
เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตเกษตรกร เพิ่มรายได้และประโยชน์ต่างๆ ให้กับประเทศผู้ผลิตต้นน้ำ ได้มีการดำเนินการแทรกแซงและความคิดริเริ่มหลายประการ ตัวอย่างเช่น มีการจัดตั้งคณะกรรมการการตลาดโกโก้ในประเทศต่างๆ เช่น กานาและไนจีเรีย เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดจากผลผลิตของตน ในไนจีเรีย หนึ่งในโครงการริเริ่มที่โดดเด่นสำหรับอุตสาหกรรมโกโก้เกิดขึ้นเมื่อหลายสิบปีก่อน เมื่อรัฐบาลภูมิภาคตะวันตกของประเทศในอิบาดันสร้างโกโก้เฮ้าส์อันโอ่อ่า อาคารหลังนี้เปิดใช้งานในปี 2508 นับเป็นตึกระฟ้าแห่งแรกในแอฟริกาตะวันตกและยังคงเป็นอาคารที่สูงที่สุดในไนจีเรียจนถึงปี 2522
ด้วยความต้องการที่จะได้รับมูลค่าเพิ่มจากโกโก้ ประเทศผู้ผลิตโกโก้ในภูมิภาคแอฟริกาตะวันตกจึงได้เปิดตัวแพลตฟอร์มต่างๆ เช่น โครงการริเริ่มโกโก้โกตดิวัวร์-กานา ซึ่งเป็นกลุ่มการค้าที่ก่อตั้งโดยประธานาธิบดีของทั้งสองประเทศเพื่อขึ้นราคาเมล็ดโกโก้ โครงการริเริ่มนี้ยังมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้แน่ใจว่าเกษตรกรจะได้รับส่วนแบ่งจากพืชเศรษฐกิจที่มีดีมานด์สูงทั่วโลกนี้อย่างยุติธรรมมากขึ้น

วิกฤตช็อกโกแลต

กระนั้น ประเทศที่แปรรูปโกโก้เป็นผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย เช่น ช็อกโกแลต เป็นประเทศที่ได้รับประโยชน์มากที่สุด เพราะต่อให้เอาชนะความท้าทายดังกล่าวได้ แต่ถ้ายังคงมุ่งเน้นไปที่การส่งออกเมล็ดโกโก้ดิบ ก็จะไม่ได้รับมูลค่ามากนัก ทางออกคือการวิจัยและพัฒนาเพื่อนำโกโก้ไปสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ต่างๆ รวมถึงการเดินหน้าร่วมมือกันผลิตช็อกโกแลตเอง โดยเขตการค้าเสรีทวีปแอฟริกาจะนำไปสู่การแปรรูปและการบริโภคในภูมิภาคมากขึ้น
ทั้งนี้ ในปี 2566 Mars Wrigley Confectionery เป็นผู้ผลิตช็อกโกแลตและโกโก้ชั้นนำทั่วโลก โดยมียอดขายสุทธิ 22,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ Ferrero Group และ Mondelēz ติด Top 3 เป็นบริษัทช็อกโกแลตชั้นนำระดับโลก  โดยมียอดขายสุทธิเกินหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐทั้งคู่

ที่มา :