ถึงเวลากระชากหน้ากาก Pyramid Scheme แผนธุรกิจโสมมที่ไม่เพียงแค่ฉ้อโกง แต่ยังพยายามดูดเลือดและทำลายอนาคตของเหยื่อผู้ตกเป็นเป้าหมาย กองทัพผู้เข้าร่วมลงทุนที่ไร้เดียงสาถูกหลอกล่อด้วยคำมั่นสัญญาแห่งความมั่งคั่ง แต่แท้จริงแล้วพวกเขากำลังถูกผลักดันเข้าสู่ก้นบึ้งของความสูญเสียที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ต่างจากผู้ที่อยู่บนสุดของโครงสร้างพีระมิดที่กอบโกยและตักตวงผลประโยชน์อย่างอิ่มหนำสำราญจากหยาดเหงื่อและน้ำตาของคนที่อยู่ฐานล่างที่ติดกับดักหนี้สิน ความอับอาย และบางรายถึงขั้นสูญเสียชีวิต! นี่คือการฉ้อฉลที่ไม่เพียงแค่การวางแผนอย่างแยบยลเพื่อขโมยเงินจากกระเป๋าของคนอื่นเท่านั้น แต่ยังทำลายความฝันและทำลายชีวิตจนแหลกสลาย
พึงทราบว่า Pyramid Scheme เป็นรูปแบบธุรกิจที่ผิดกฎหมายซึ่งสร้างรายได้หลักจากการสรรหาผู้เข้าร่วมธุรกิจรายใหม่แทนที่จะขายผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ถูกกฎหมาย คำว่า “พีระมิด” สะท้อนถึงโครงสร้างของรูปแบบธุรกิจนี้ ซึ่งก็คือผู้นำหรือกลุ่มเจ้าของจำนวนไม่กี่คนที่อยู่บนสุดของโครงสร้างและฐานสมาชิกที่ขยายกว้างขึ้นเรื่อยๆ ด้านล่าง แต่เป็นผู้ที่เสียประโยชน์มากที่สุดจากการถูกสูบเลือดสูบเนื้อ จนกระทั่งบางรายถึงกับสิ้นเนื้อประดาตัวหรือแท้แต่ตัดสินใจลาโลกเพื่อหนีปัญหาเงินลงทุนที่ไม่มีวี่แววจะได้คืน รวมถึงทนแบกรับความเครียดจากภาวะหนี้สิ้นล้นพ้นตัวไม่ไหว
นักลงทุนในช่วงแรกจะได้รับกำไรจากเงินที่ผู้เข้าร่วมในภายหลังสมทบเข้ามา ทำให้เกิดลำดับชั้นที่เปิดโอกาสให้ฉพาะผู้ที่อยู่ระดับสูงสุดและส่วนบนๆ ของพีระมิดเท่านั้นที่จะได้รับประโยชน์ทางการเงินลดหลั่นกันไป เมื่อการสรรหาสมาชิกทำได้ยากขึ้นเรื่อยๆ ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่จะสูญเสียการลงทุนและธุรกิจจะล้มเหลวเนื่องจากขาดสมาชิกใหม่

ในทางตรงกันข้าม รูปแบบการตลาดแบบหลายชั้น (MLM) (เรียกอีกอย่างว่าการตลาดแบบเครือข่าย) แตกต่างจากโครงการพีระมิดและโครงการ Ponzi ตรงที่สมาชิกจะทำเงินเป็นหลักโดยการขายสินค้าและบริการจริง ไม่ใช่จากการสรรหาผู้เข้าร่วมรายใหม่
หากต้องการทราบว่าบริษัทใดดำเนินการตามแผนธุรกิจพีระมิด ให้มองหาข้อบ่งชี้สำคัญเหล่านี้นั่นคือ รับประกันผลตอบแทนสูง หากโอกาสรับประกันผลตอบแทนสูงผิดปกติในระยะเวลาอันสั้นโดยมีความเสี่ยงเพียงเล็กน้อย ถือว่าน่าสงสัย รวมถึงเน้นที่การสรรหาสมาชิกใหม่ มากกว่าการขายผลิตภัณฑ์หรือบริการ และขาดความโปร่งใส หากบริษัทไม่ชัดเจนเกี่ยวกับรูปแบบธุรกิจและแหล่งที่มาของรายได้ อาจเป็นเพราะบริษัทกำลังปกปิดพฤติกรรมการฉ้อโกง รวมถึงมักไม่มีผลิตภัณฑ์และบริการจริงๆ ต่างจากธุรกิจที่ถูกกฎหมายเสนอผลิตภัณฑ์และบริการที่จับต้องได้ หากไม่มีก็มีแนวโน้มว่าจะเป็นกลลวง หรือต่อให้มีแต่ก็อาจมีไว้เป็นเครื่องมือในการตบตา กล่าวคือเป็นผลิตภัณฑ์ที่คลุมเครือ โดยอาจเสนอผลิตภัณฑ์ที่ประเมินค่าได้ยากหรือขายไม่ได้เพื่อปกปิดเจตนาร้าย ทำให้ดูถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ได้ตั้งใจที่จะโปรโมทจริงจังแต่อย่างใด
นอกจากนี้ Pyramid Scheme มักมีโครงสร้างคอมมิชชันที่ซับซ้อน ให้รางวัลแก่การสรรหาสมาชิกหรือตัวแทนใหม่มากกว่ายอดขายจากสินค้า ทำให้ยากต่อการเข้าใจว่าทำเงินได้อย่างไร

หนึ่งในกลวิธีสามานย์ที่ Pyramid Scheme นิยมใช้คือ การกดดัน ด้วยการหยามเหยียด ด้อยค่า และชี้ให้กลุ่มเป้าหมายเห็นว่าชีวิตที่เป็นอยู่ของพวกเขาไม่ดีพอ เพื่อให้เกิดความรู้สึกไม่มั่นคง และกระวีกระวาดที่จะเข้ามาเป็นส่วนหนี่งของแผนธุรกิจอำมหิตนี้
กลยุทธ์ที่น่ารังเกียจเหล่านี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อปกปิดธรรมชาติที่ฉ้อโกงของรูปแบบธุรกิจ ในขณะเดียวกันก็เพื่อเพิ่มผลกำไรสูงสุดให้กับผู้ที่อยู่บนสุดของโครงสร้างพีระมิด
นอกจากนี้ กลยุทธ์ที่พบเห็นเป็นประจำของ Pyramid Scheme คือนิยมใช้โซเชียลมีเดียเพื่อล่อลวงกลุ่มเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ ใช้การสื่อสารด้วยข้อความเฉพาะที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย โดยมักจะกระตุ้นกิเลสความอยากได้อยากมี จี้ปมความแร้นแค้น เน้นถึงแรงบันดาลใจด้านไลฟ์สไตล์เพริศหรูและอิสรภาพทางการเงิน ขบวนการนี้ธุรกิจโสมมนี้จึงนิยม “ตกเหยื่อ” ด้วยการถ่ายทอดเรื่องราวดราม่าและแสดงไลฟ์สไตล์ฟุ่มเฟือยของสมาชิกที่ประสบความสำเร็จ สร้างภาพลวงตาของความมั่งคั่ง เพื่อหว่านล้อมและดึงดูดผู้คนให้หลงเชื่อและกลายเป็นฐานพีระมิด

ด้วยการตลาดไวรัลบนแพลตฟอร์มอย่าง TikTok, Instagram และ Facebook ช่วยให้ธุรกิจที่เลวร้ายนี้แพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว จึงดึงดูดสมาชิกหรือนักลงทุนได้มากขึ้น
ไม่เพียงเท่านี้ Pyramid Scheme ยังใช้กลยุทธ์การตลาดแบบครบครัน เพื่อส่งเสริมความรู้สึความเป็นกลุ่มก้อนเดียวกันของเครือข่ายธุรกิจ ผ่านการจัดงานสัมมนา งานประกาศรางวัล หรือการประชุมออนไลน์ เพื่อหว่านล้อมคนที่ต้องการคอนเนคชั่นเพื่อไต่เต้าไปสู่ตำแหน่งและรายได้ที่สูงขึ้น
ที่สำคัญ ธุรกิจภัยสังคมนี้นิยมใช้ประโยชน์จากบรรดาอินฟลูเอนเซอร์ในแวดวงต่างๆ โดยเฉพาะดาราและนักร้อง ยิ่งดังเท่าไหร่ ยิ่งเพิ่มความน่าเชื่อถือมากเท่านั้น ทำให้ธุรกิจมีภาพลักษณ์ที่ดี ดูถูกต้องตามกฎหมาย น่าดึงดูดใจ ทำให้กลุ่มเป้าหมายไม่ลังเลใจที่จะเข้าร่วมธุรกิจด้วย
อินฟลูเอนเซอร์เหล่านี้มักทำหน้าที่เป็นพรีเซนเตอร์หรือแท้กระทั่งผู้ชี้นำทางความคิด ด้วยการเสนอไลฟ์สไตล์หรูหรา ป่าวประกาศบนเวทีและสื่อต่างๆ หวังสร้างความมั่นใจและจูงใจผู้ติดตามให้คล้อยตามและใฝ่ฝันถึงความสำเร็จที่คล้ายคลึงกัน
ด้วยการแบ่งปันเรื่องราวความสำเร็จและการการันตีด้วยชื่อเสียงและคำพูดที่เผยแพร่ทางสื่อต่างๆ กระตุ้นให้กลุ่มเป้าหมายเกิดความกลัวที่จะพลาดโอกาสอะไรบางอย่างไป (Fear Of Missing Out หรือ FOMO) จึงรีบตัดสินใจสมัครเป็นสมาชิกหรือลงทุนโดยไม่ผ่านการพิจารณาอย่างรอบคอบและถี่ถ้วน

เพื่อให้อยู่รอดปลอดภัย ไม่ตกหลุมพราง Pyramid Scheme ผู้บริโภคจึงควรมีสติ คิด วิเคราะห์ และใช้วิจารณญาณ เพื่อค้นคว้าข้อมูลให้ละเอียดถี่ถ้วนเสมอก่อนลงทุนหรือมีส่วนร่วมในธุรกิจใดๆ
ปัจจุบัน Pyramid Scheme ถือเป็นการฉ้อโกงและผิดกฎหมายในเขตอำนาจศาลหลายแห่งหรือแทบจะทั่วโลกเลยก็ว่าได้ และมีการปราบปรามทางกฎหมาย ตัวอย่างเช่น แอลเบเนีย ออสเตรเลียออสเตรีย เบลเยียม บราซิล แคนาดา จีน โคลอมเบีย เดนมาร์ก สาธารณรัฐโดมินิกัน เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี ฮ่องกง ฮังการี อินเดีย ญี่ปุ่น ลิทัวเนีย เม็กซิโก เนเธอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ เปรู ฟิลิปปินส์ ศรีลังกา แอฟริกาใต้ สเปน สวีเดน สวิตเซอร์แลนด์ ไต้หวัน ไทย ตุรกี สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา เป็นต้น
สำหรับสหรัฐอเมริกาได้เพิ่มความพยายามทางกฎหมายเพื่อปราบปรามธุรกิจลวงโลกนี้ โดยคณะกรรมการการค้าแห่งสหรัฐอเมริกา (FTC) มีบทบาทอย่างมากในการสืบสวนและปิดบริษัทต่างๆ เช่น SkyBiz และ Equinox International
ที่มา :










