การท่องเที่ยวเชิงภูมิอากาศ (Climate Tourism) โอกาสใหม่ของไทยภายใต้วิกฤติยุโรปเดือด

ท่ามกลางสถานการณ์คลื่นความร้อนในยุโรปช่วงปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นกรกฎาคม 2025 มีอุณหภูมิที่สูงเกินเกณฑ์และส่งผลกระทบรุนแรง เช่นในสเปนเผชิญอุณหภูมิพุ่งสูงกว่า 44 องศาเซลเซียสในหลายพื้นที่ โดยบันทึกอุณหภูมิสูงสุด 44.9 องศาเซลเซียส (29 มิ.ย.) และเกิดไฟป่าครั้งใหญ่ในรัฐกาตาลุญญา และ รัฐวาเลนเซีย ขณะที่อิตาลี บันทึกอุณหภูมิที่กรุงโรม 40.8 องศาเซลเซียส (30 มิ.ย.) สูงที่สุดในรอบ 120 ปี

ส่วนเอเธนส์เมืองหลวงของกรีซร้อนเกิน 42 องศาเซลเซียสต่อเนื่อง 4 วัน จนสนามบินต้องระงับเที่ยวบินช่วงบ่ายและเกิดไฟป่าใกล้กรุงเอเธนส์และบนเกาะเลสบอส ทางด้านฝรั่งเศสตอนใต้ร้อนกว่า 40 องศาเซลเซียส แต่ยังไม่เท่าเมืองโมราทางใต้ของกรุงลิสบอน เมืองหลวงของปอร์ตุเกส มีอุณหภูมิสูงถึง 46.6 องศาเซลเซียส ซึ่งใกล้เคียงสถิติร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์ยุโรป (48.8 องศาเซลเซียสในซิซิลีปี 2021)

คลื่นความร้อนที่รุนแรงและเกิดบ่อยขึ้นในยุโรป ไม่ได้เกิดจากสภาพอากาศตามฤดูกาลเพียงอย่างเดียว แต่เชื่อมโยงโดยตรงกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)

รายงานของ องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ระบุว่า ทวีปยุโรปคือพื้นที่ที่อุณหภูมิเพิ่มขึ้นเร็วที่สุดในโลก โดยในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา อุณหภูมิเฉลี่ยในยุโรปเพิ่มขึ้นมากกว่าค่าเฉลี่ยโลกถึงสองเท่า ซึ่งความถี่และความรุนแรงของคลื่นความร้อนเพิ่มขึ้น 10-100 เท่าเนื่องจากภาวะโลกร้อน

คาดการณ์ว่าอุณหภูมิฤดูร้อนในยุโรปจะสูงขึ้นอีก 2-5°C ภายในปี 2100 หากการปล่อยคาร์บอนไม่ลดลง

Copernicus EU และ Météo-France (1 ก.ค. 2025) ระบุว่าเดือนมิถุนายน 2025 เป็นเดือนที่ “ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์” ในยุโรปนับตั้งแต่เริ่มบันทึก โดยสูงกว่าค่าเฉลี่ย 2.5°C

วิกฤติยุโรปเดือดสร้างจุดหมายใหม่ “Cool Destination”

สถานการณ์คลื่นความร้อนในยุโรป ได้เปลี่ยนวิกฤติให้เป็นโอกาสใหม่ทางธุรกิจการท่องเที่ยวของยุโรป เช่นโรงแรมและรีสอร์ทในพื้นที่ร้อน ลงทุนใหม่สร้างสระว่ายน้ำในร่ม ปรับเปลี่ยนระบบปรับอากาศโดยใช้พลังงานสะอาดลดโลกร้อน และเพิ่มกิจกรรมในร่มบริการลูกค้า

ในขณะเดียวกันนักท่องเที่ยวก็หนีร้อนไปจุดหมายปลายทางที่เย็น (Cool Destinations) เช่นพื้นที่ชายฝั่งทะเลเหนือ (นอร์เวย์, เดนมาร์ก, ไอซ์แลนด์) ภูเขาสูง (เทือกเขาแอลป์ในสวิตเซอร์แลนด์, ออสเตรีย) และยุโรปตะวันออก (โปแลนด์, บอลติก) ที่มีอากาศเย็นกว่า นอกจากนี้ยังมีรูปแบบส่งเสริมการท่องเที่ยวยามค่ำคืน (Night Tourism) โดยจัดกิจกรรมท่องเที่ยวกลางคืน เช่น ทัวร์ชมเมือง งานเทศกาลต่างๆ ในเวลากลางคืนและกิจกรรมการดูดาว (Stargazing) คือการมองขึ้นไปบนท้องฟ้าในเวลากลางคืนเพื่อสังเกตดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ และวัตถุอื่นๆ ในอวกาศ เป็นกิจกรรมที่ได้รับความนิยมทั้งในเชิงท่องเที่ยวสันทนาการและการศึกษา

สภาพแวดล้อมที่ร้อนมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดกระแสการท่องเที่ยวแบบ “Cool Retreat” โดยมุ่งหาสถานที่ที่เงียบสงบและสวยงาม เช่น รีสอร์ทในชนบท หรือบ้านพักตากอากาศที่รายล้อมไปด้วยธรรมชาติ เพื่อพักผ่อนและฟื้นฟูสภาพร่างกายและจิตใจ เช่น การทำสมาธิ การเข้าคอร์สโยคะ หรือการใช้เวลาอยู่กับตัวเองในสถานที่เงียบสงบ 


โอกาสไทยจาก Hot สู่ Heat Escape

จากวิกฤตคลื่นความร้อนในยุโรป ทำให้มองเห็นโอกาสทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวของไทย โดยสามารถใช้จุดแข็งของไทย สร้างรายได้ใหม่เข้าประเทศ พร้อมกับตอบโจทย์วิกฤติยุโรปเดือด

แนวโน้มการท่องเที่ยวของไทยปี 2568 ไม่สดใสนัก ทั้งจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้จากการท่องเที่ยว โดยมีการคาดหมายว่าจะมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเที่ยวไทยประมาณ 34.5 ล้านคน หดตัว 2.8% เป็นครั้งแรกในรอบ 3 ปี โดยตลาดนักท่องเที่ยวหลักที่หดตัว อาทิ จีน มาเลเซีย และเกาหลีใต้

สำหรับตลาดที่ยังเติบโตมาจากนักท่องเที่ยวจากภูมิภาคยุโรป ซึ่งเป็นนักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดระยะไกล (Long haul) อาทิ รัสเซีย เยอรมัน ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักร

ส่วนทางด้านรายได้ท่องเที่ยวในปี 2568 คาดว่าจะอยู่ที่ 1.62 ล้านล้านบาท หดตัว 3% จากปี 2567

หนทางหนึ่งที่จะช่วยเพิ่มทั้งจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้ ภายใต้สถานการณ์ยุโรปเดือดก็คือ การดึงนักท่องเที่ยวตลาดยุโรปเพื่อชดเชยการลดลงของตลาดสำคัญๆ โดยเฉพาะจีน แต่ต้องดำเนินกลยุทธ์ใหม่ๆโดยเร็ว ยกตัวอย่างเช่น

1. โปรโมทเป็น “ฮับหนีร้อน” (Heat Escape Hub) โดยสนับสนุนภาคเอกชนของไทย ร่วมมือกับบริษัททัวร์ในยุโรป 

2. แพ็กเกจ “Workation (ทำงานระยะไกลในรีสอร์ท) โดยเฉพาะกลุ่ม Nomad

3. แพ็กเกจ “Double Escape” ผสมผสานการท่องเที่ยวกับสปาและเวลล์เนส (wellness) ต่อยอดภูมิปัญญาไทย อาหารเครื่องดื่มไทย แพทย์แผนไทยและสมุนไพรไทยเพื่อสุขภาพ

4. การท่องเที่ยวเชิงภูมิอากาศ (Climate Tourism) เป็นการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ (Nature Tourism) ที่ตอบโจทย์โลกรวน โลกร้อน จากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) เกี่ยวข้องกับการเดินทางไปยังพื้นที่ธรรมชาติ เพื่อสัมผัสและชื่นชมสิ่งแวดล้อม มักรวมถึงกิจกรรมต่างๆ เช่น การเดินป่า การอาบป่า (Forest Bathing) การชมสัตว์ป่า และการตั้งแคมป์ โดยสามารถเป็นรูปแบบการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนซึ่งเป็นประโยชน์ต่อชุมชนท้องถิ่น และมีส่วนช่วยในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย

เนื่องจากประเทศไทยมีแหล่งท่องเที่ยวและสันทนาการทางธรรมชาติ เช่น ทะเล, น้ำตก, แม่น้ำ ,ถ้ำหลายพันแห่งและอุทยานแห่งชาติทั้งบนบกและในทะเลกว่า 150 แห่ง ในความดูแลของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่ง ดร.เฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เร่งรัดการเชื่อมโยงคอนเซปต์ “สิ่งแวดล้อมกับเศรษฐกิจ” โดยยกระดับการพัฒนาอุทยานแห่งชาติและป่าชุมชน เพื่อเพิ่มศักยภาพการบริการประชาชนและนักท่องเที่ยว นับเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมการท่องเที่ยวสีเขียว

ทั้งนี้ภาครัฐต้องทำงานเชิงรุก โดยร่วมมือกับภาคเอกชน ขับเคลื่อนการตลาดในยุโรป โดยจัดแคมเปญโฆษณาประชาสัมพันธ์ทั้งออนไลน์ (On-line) และอินไซท์ (On-site), การจัดโรดโชว์โดยการนำของกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงการท่องเที่ยว ททท.และสำนักงานผู้แทนการค้าไทยรวมทั้งส่งเสริมภาคเอกชนไทยเพิ่มเที่ยวบิน Charter จากเมืองร้อนจัด เช่น (สเปน, ปอร์ตุเกส, อิตาลี, กรีซ)  และออกคูปองส่วนลดที่พักและอาหาร ภายใต้เป้าหมายดึงนักท่องเที่ยวยุโรปที่ต้องการ “หลบร้อน” เพิ่มรายได้ท่องเที่ยวในทุกฤดูร้อนของยุโรป

นอกจากนี้ควรพิจารณามาตรการสนับสนุนเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติ ของประเทศอื่นๆ อาทิ เกาหลีใต้ เตรียมเสนอมาตรการวีซ่าฟรีให้กับนักท่องเที่ยวจีนที่เดินทางมากับบริษัทนำเที่ยว (Group Tour) ในช่วงไตรมาส 3 ของปีนี้ ซึ่งเป็นช่วงไฮซีซั่นของนักท่องเที่ยวจีน ขณะที่เวียดนามเตรียมออกมาตรการวีซ่าระยะยาว 10 ปี (10-year Golden Visa) ดึงดูดชาวต่างชาติและกระตุ้นการท่องเที่ยว

อีกแนวทางหนึ่งที่สำคัญคือรัฐบาลควรเร่งเจรจาทำความตกลงเขตการค้าเสรีระหว่างประเทศไทยกับสหภาพยุโรป (อียู) โดยเร็ว

สรุป

ในขณะที่ประเทศไทยเผชิญปัญหาเศรษฐกิจโตต่ำ โตช้า หนี้สาธารณะหนี้ครัวเรือนสูงและรายได้น้อย จำเป็นต้องมองหาทุกโอกาสในทุกวิกฤติเพื่อแสวงหาแหล่งรายได้ใหม่ ดังนั้นคลื่นความร้อนในยุโรปที่เกิดขึ้นทุกปีและรุนแรงมากขึ้น จึงเป็นโอกาสด้านการท่องเที่ยวระยะยาวของไทย ไม่ใช่แค่ปี 2025

เรื่องโดย : นายอลงกรณ์ พลบุตร ประธานที่ปรึกษา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประธานสถาบันเอฟเคไอไอ. อดีตคณะกรรมาธิการการท่องเที่ยว, สภาผู้แทนราษฎร

เกี่ยวกับผู้เขียน :

• ประธานมูลนิธิ Worldview Clmate Foundation

• ผู้ก่อตั้งและประธานกิตติศักดิ์มูลนิธิสถาบันพลังงานทางเลือกแห่งประเทศไทย

• รองประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์ พรรคประชาธิปัตย์

• อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์

• อดีตรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ

• อดีต ส.ส.เพชรบุรี และ ส.ส.บัญชีรายชื่อ 6 สมัย

• อดีตประธานกิตติมศักดิ์ที่ประชุมการตั้งถิ่นฐานมนุษย์ของสหประชาชาติ (UN-GFHS) ปี 2660-2561

• อดีตที่ปรึกษารัฐมนตรีเกษตรและสหกรณ์ 2562-2566