ความสำคัญของ Disneyland ต่อเศรษฐกิจโลกนั้น เห็นได้จากข้อมูลของ Oxford Economics ที่ระบุว่า Disneyland Resort ในสหรัฐฯ สร้างผลกระทบเชิงบวกให้กับเศรษฐกิจอเมริกามากกว่า 15,000,000,000 ดอลลาร์ต่อปี และสนับสนุนการจ้างงานในแคลิฟอร์เนียเพียงแห่งเดียวกว่า 100,000 ตำแหน่ง
สอดคล้องกับรายงานของ The Walt Disney Company ที่ระบุว่า Theme Park ทั้งหมดในสหรัฐฯ ของ Disney สร้างตัวเลขทางเศรษฐกิจรวมกว่า 60,000,000,000 ดอลลาร์ และสร้างวงจรการจ้างงานมากกว่า 400,000 ตำแหน่งที่ The Walt Disney Company
สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า Disneyland มิใช่เพียงสถานที่ท่องเที่ยว แต่เป็น “เครื่องจักรทางเศรษฐกิจ” ที่ส่งผลต่อการสร้างงาน การกระตุ้นการลงทุน และการสร้างรายได้จากภาษีจำนวนมหาศาล
หาก Disneyland ตัดสินใจมาสร้างสวนสนุกในประเทศจริง บทวิเคราะห์ชิ้นนี้จะมุ่งเน้นการเชื่อมโยงระหว่างแนวคิดการสร้าง Disneyland ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ประเทศไทย” กับโครงการ EECiti ใน “เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก” หรือ EEC
ซึ่งมีการคาดการณ์ว่า จะสามารถสร้างงานได้มากกว่า 100,000 ตำแหน่ง ทั้งในภาคการท่องเที่ยว ภาคการบริการ และอุตสาหกรรมต่อเนื่อง
Disneyland สร้างรายได้เข้าประเทศมหาศาล
ก่อนอื่น เรามาทำความเข้าใจเกณฑ์การพิจารณาก่อสร้าง Disneyland กันก่อน
การพิจารณาของ Disneyland มีเกณฑ์การคัดเลือกประเทศหรือเมืองสำหรับการตั้ง Disneyland ที่มีความซับซ้อนและอ้างอิงปัจจัยหลายด้าน
จากกรณีศึกษาของ Disneyland Paris และโครงการใน Anaheim พบว่า ปัจจัยสำคัญคือการเข้าถึงตลาดขนาดใหญ่ ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน การสนับสนุนจากรัฐบาล และศักยภาพในการสร้างระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
การเลือก Marne-la-Vallée สำหรับ Disneyland Paris เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน ว่าบริษัท Disney ให้ความสำคัญกับการเข้าถึงเมืองหลวงและภูมิภาคที่มีประชากรหนาแน่น รวมถึงการสนับสนุนจากรัฐบาลฝรั่งเศสที่มอบสิทธิประโยชน์ด้านที่ดินและการลงทุน
กรณีของ Disneyland Paris ซึ่งเปิดในปี 1992 ที่แม้จะเผชิญความท้าทายในช่วงแรก แต่ปัจจุบันกลายเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในยุโรป
รายงานจากสื่อฝรั่งเศสและการศึกษาของ Ernst & Young ชี้ว่า Disneyland Paris สร้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมมากกว่า 60,000 ตำแหน่ง และส่งผลกระทบเชิงบวกต่อเศรษฐกิจฝรั่งเศสรวมกว่า 70,000,000,000 ยูโรตั้งแต่เปิดดำเนินการ
สะท้อนให้เห็นว่า การลงทุนใน Theme Park ขนาดใหญ่ ไม่เพียงแต่สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว แต่ยังสร้างระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับโรงแรม ร้านอาหาร ภาคการขนส่ง และธุรกิจบริการอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่อง
กรณีของ Tokyo Disneyland ซึ่งเปิดในปี 1983 ก็ถือเป็นตัวอย่างความสำเร็จที่โดดเด่นในเอเชีย ภายใต้การบริหารจัดการของ Oriental Land Company โดยได้รับอนุญาตจาก Disney
รายงานจาก Japan Times และสื่อเศรษฐกิจชั้นนำของญี่ปุ่น ระบุว่า Tokyo Disneyland และ Tokyo DisneySea มีผู้เข้าชมรวมกันมากกว่า 30 ล้านคนต่อปี และสร้างเม็ดเงินหมุนเวียนในระบบธุรกิจของภูมิภาคคันโตอย่างมหาศาล
โดยมีการจ้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมมากกว่า 160,000 ตำแหน่ง และสร้างรายได้คือภาษีให้กับรัฐบาลท้องถิ่นและรัฐบาลกลางของญี่ปุ่นในระดับ 10,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี
กรณีนี้ สะท้อนให้เห็นว่า ประเทศที่มีโครงสร้างพื้นฐานแข็งแกร่งและตลาดภายในขนาดใหญ่ สามารถใช้ Disneyland เป็นเครื่องมือเสริมสร้างเศรษฐกิจเชิงท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้
Shanghai Disneyland ซึ่งเปิดในปี 2016 เป็นอีกหนึ่งกรณีศึกษาที่น่าสนใจ เนื่องจากเป็นการลงทุนร่วมระหว่าง Disney และรัฐบาลจีน โดยมีการลงทุนรวมกว่า 6,000 ล้านดอลลาร์
สื่อชั้นนำของจีน และรายงานจาก The Financial Times ระบุว่า ภายในปีแรก มีผู้เข้าชมมากกว่า 12 ล้านคน และสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อเศรษฐกิจจีนในระดับหลาย 1,000 ล้านดอลลาร์ต่อภูมิภาคเซี่ยงไฮ้ทันที
การลงทุนดังกล่าว สะท้อนถึงการใช้ Disneyland เป็นเครื่องมือเชิงนโยบายของจีนในการยกระดับเมืองเซี่ยงไฮ้ให้เป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวและการลงทุนระดับโลก
Hong Kong Disneyland ที่เปิดในปี 2005 ก็เช่นกัน แม้จะมีขนาดเล็กกว่า แต่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจของฮ่องกงสูงมาก
รายงานจาก South China Morning Post ระบุว่า โครงการนี้สร้างงานมากกว่า 20,000 ตำแหน่ง และสร้างผลบวกทางเศรษฐกิจรวมกว่า 100,000,000,000 ดอลลาร์ฮ่องกงตั้งแต่เปิดดำเนินการ
แม้จะเผชิญความท้าทายจากการแข่งขันต่อมาในภายหลัง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การเมือง และภัยธรรมชาติ (พายุใหญ่หลายลูก)
แต่ Hong Kong Disneyland ก็ยังเป็นหนึ่งในแม่เหล็กดึงดูด “นักท่องเที่ยวครอบครัว” จากจีนแผ่นดินใหญ่อยู่ในปัจจุบัน
จากข้อมูลที่เล่ามาทั้งหมดนี้ จะเห็นได้ว่า ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ Disneyland ประสบความสำเร็จ คือการสนับสนุนจากรัฐบาล การมีโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อม และตลาดที่มีศักยภาพสูง
ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของประเทศไทยที่กำลังพัฒนา EECiti ใน “เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก” หรือ EEC
ซึ่ง EECiti ถูกออกแบบมาเพื่อเป็น “เมืองอัจฉริยะ” ที่มีระบบขนส่งทันสมัย เช่น รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบินหลักของประเทศ และมีโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลที่ครบถ้วน
หาก Disneyland ถูกสร้างขึ้นใน EECiti ในเร็วๆ นี้ จะสามารถเชื่อมโยงกับนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจไทย ที่มุ่งเน้นการสร้างงาน การดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
บทวิเคราะห์เชิงนโยบาย
การวิเคราะห์เชิงนโยบายของไทยในกรณีนี้ต้องพิจารณาในหลายมิติ
ประการแรก คือการสร้างงาน ซึ่งจากกรณีศึกษาต่างประเทศ สามารถคาดการณ์ได้ว่า Disneyland ในไทยจะสร้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมมากกว่า 100,000 ตำแหน่ง ครอบคลุมตั้งแต่แรงงานบริการ ไปจนถึงผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการ
ประการที่ 2 คือการกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่น โดย Disneyland จะช่วยสร้างระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร การขนส่ง และการค้าปลีกในท้องถิ่น ไปจนถึงส่วนกลาง
ประการที่ 3 คือการยกระดับภาพลักษณ์ประเทศ ซึ่งจะทำให้ไทยกลายเป็นศูนย์กลาง “การท่องเที่ยวเชิงครอบครัว” ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเสริมบทบาทของ EECiti ในฐานะ “เมืองอัจฉริยะระดับโลก”
ประการที่ 4 คือการศึกษาและการพัฒนาทักษะเยาวชน โดย Disneyland จะมีโครงการฝึกงานและการจ้างงานสำหรับนักศึกษา ซึ่งจะช่วยให้เยาวชนไทยได้เรียนรู้มาตรฐานการทำงานระดับโลกและพัฒนาทักษะด้านภาษา การบริการ และการบริหารจัดการ
สิ่งเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ต่อการสร้างแรงงานคุณภาพในอนาคต แต่ก็ต้องมีการออกแบบนโยบายเพื่อให้โอกาสเหล่านี้กระจายไปอย่างทั่วถึง ไม่ใช่จำกัดอยู่เฉพาะกลุ่มคนที่เข้าถึงได้ง่าย
ดังที่กล่าวไป EECiti เป็นโครงการ “เมืองอัจฉริยะ” ใน “เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก” หรือ EEC ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับเศรษฐกิจยุค 4.0 โดยเน้นการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ความยั่งยืน และคุณภาพชีวิตของประชาชนโดยตรง
โครงการนี้ มีเป้าหมายที่จะดึงดูดบริษัทข้ามชาติและบุคลากรที่มีความสามารถเข้ามาในพื้นที่ ซึ่งหาก Disneyland ถูกสร้างขึ้นใน EECiti จะช่วยเสริมบทบาทของเมืองอัจฉริยะนี้ให้เป็นศูนย์กลางการลงทุนและการท่องเที่ยวระดับโลก
อนาคตของ EECiti จึงมีแนวโน้มสดใส เนื่องจากข้อมูลล่าสุดระบุว่า EEC ดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศมากกว่า 54% จากการลงทุนของต่างชาติทั้งหมดในประเทศไทยในปี 2025 และมีเงินลงทุนรวมกว่า 50,000,000,000 ดอลลาร์จากภาครัฐและเอกชน
นอกจากนี้ยังมีการวางแผนให้เป็น Digital Hub ของอาเซียน โดยเน้นโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ
สิ่งต่างๆ เหล่านี้ ทำให้ EECiti มีศักยภาพที่จะเป็นแม่เหล็กดึงดูดโครงการระดับโลกอย่าง Disneyland ได้เป็นอย่างดี
บทสรุป
สำหรับอนาคตของ Disneyland ในประเทศไทยล่าสุด มีรายงานจากสื่อมวลชนต่างประเทศ ว่าไทยกำลังพิจารณาสร้าง Disneyland แห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
โดยมีแผนการตั้งไว้ให้อยู่ในเขต EEC นั่นคือ EECiti เพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยวและเชื่อมโยงกับโครงสร้างพื้นฐานใหม่ ไม่ว่าจะเป็น รถไฟความเร็วสูงที่เชื่อม 3 สนามบินหลักของประเทศ และอื่นๆ
หากโครงการนี้เกิดขึ้นจริง จะไม่เพียงสร้างงานกว่า 100,000 ตำแหน่ง แต่ยังจะทำให้ประเทศไทยกลายเป็นศูนย์กลาง “การท่องเที่ยวเชิงครอบครัว” และศูนย์กลางความบันเทิงในภูมิภาคได้
กล่าวโดยสรุป ผลกระทบด้านบวกจากการสร้าง Disneyland ใน EECiti คือการสร้างงาน การพัฒนาทักษะ การยกระดับคุณภาพชีวิต และการเสริมภาพลักษณ์ประเทศ
หากประเทศไทยสามารถออกแบบนโยบายรองรับที่สมดุลและยั่งยืน โดยบริหารจัดการให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชนและประเทศโดยรวม
และถ้าประเทศไทยสามารถบรรลุข้อตกลงกับ Disney ได้จริง โครงการนี้จะเป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญของเศรษฐกิจไทยในศตวรรษที่ 21
ที่ไม่เพียงสร้างงานมหาศาล แต่ยังจะทำให้ EECiti กลายเป็นสัญลักษณ์ของการพัฒนา “เมืองอัจฉริยะ” ที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวระดับโลก
การวิเคราะห์ทั้งหมดนี้ ชี้ให้เห็นว่า Disneyland และ EECiti มีความสัมพันธ์เชิงกลยุทธ์ที่สามารถเสริมกันและกันได้อย่างลงตัว เพราะ Disneyland จะนำมาซึ่งการสร้างงานมหาศาลและการกระตุ้นเศรษฐกิจ
ขณะที่ EECiti จะส่งมอบโครงสร้างพื้นฐานและระบบนิเวศที่เหมาะสมสำหรับการลงทุนสำหรับประเทศไทยในระยะยาวให้กับเรานั่นเองครับ
