“From Workforce to World force” สร้างคนคุณภาพอย่างไร? ให้แข่งขันได้ในสนามโลก

การพัฒนาบุคลากรในวันนี้ จะตั้งเป้าเพื่อตอบโจทย์แค่ความต้องการของประเทศชาติไม่ได้แล้ว เพราะท่ามกลางปัจจัยท้าทายทั้งในเรื่องความเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์โลก สงครามการค้าที่ทำให้เกิดการย้ายฐานการผลิต ตลอดจนเทคโนโลยีล้ำสมัยที่เข้ามามีบทบาทในภาคอุตสาหกรรมการผลิตมากขึ้น ทำให้ “กำลังคน” ของไทยต้องมีทักษะและความสามารถตอบโจทย์ตลาดแรงงานระดับโลกด้วย

เพื่ออัปเดตกลยุทธ์สำคัญในการพัฒนาบุคลากรคุณภาพของไทยให้ตอบสนองทั้งยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ เศรษฐกิจและสังคม รวมถึงโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ของโลก ดร.อภิชาต ทองอยู่ อดีตเลขาธิการ FORUM 21 และประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) ได้มาตอบทุกข้อสงสัย ในรูปแบบของ Q&A ที่สามารถนำไปปรับใช้ในการวางแนวทางพัฒนา “คนคุณภาพ” ได้จริง ผ่านบทความในหัวข้อ “”From Workforce to World force” สร้างคนคุณภาพอย่างไร? ให้แข่งขันได้ในสนามโลก”

Q : อาจารย์มองภาพเศรษฐกิจวันนี้กับการรับมือเรื่องกำลังคนในกระแสเทคโนโลยีใหม่อย่างไร?

A : วันนี้เรากำลังอยู่ในคลื่นจุดเปลี่ยนของเศรษฐกิจโลก การเปลี่ยนผ่านจะไม่ได้ค่อยๆ เกิดขึ้น แต่จะเปลี่ยนในอัตราเร่งผ่านเทคโนโลยีใหม่ที่เปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรม ซึ่งประเทศก็กำลังปรับฐานสู่อุตสาหกรรมชั้นสูงอย่าง AI, Semiconductor, EV, Data Center, Automation โดยทั้งหมดที่กล่าวนี้ไม่ได้เป็นแค่ trend แต่เป็น “โครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ของโลก” จึงมีคำถามสำคัญว่าประเทศไทยและ EEC… จะปรับตัวอย่างไรให้ทัน?”

Q : การลงทุนวันนี้โดยทั่วไปและใน EEC เป็นอย่างไรบ้าง?

A : วันนี้การลงทุนใน EEC เติบโตต่อเนื่องโดยเฉพาะในกลุ่ม S-Curve และ New S-Curve มีนักลงทุนขนาดใหญ่จากจีน ญี่ปุ่น สหรัฐฯ และยุโรปกำลังเข้ามาวางฐานการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูง โดยนักลงทุนเหล่านี้ไม่ได้มองเพียงที่ดิน หรือสิทธิประโยชน์ หรือโครงสร้างพื้นฐาน สิ่งที่พิจารณาอันดับต้นๆ คือ “คุณภาพกำลังคน” ในการแข่งขันเชิง Geo-Economic เพราะแรงงานคุณภาพสูง คืออาวุธทางเศรษฐกิจ!

Q : กลุ่มอุตสาหกรรมที่มาลงทุนขนาดใหญ่และมองเรื่องนี้มีกลุ่มอุตสาหกรรมใดบ้าง?

A : วันนี้อุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ที่มีการลงทุนขนาดใหญ่และมุ่งเรื่องคนชัดมากคือกลุ่ม Semiconductor & PCB, EV & Smart Electronics, Data Center & Cloud, Automation, Robotics & AI ซึ่งบอกตรงๆ ว่าเรายังขาดกำลังคนด้านนี้มาก เพราะฐานการศึกษาการผลิตคนเราปรับตัวออกจากโลกเก่ายากและช้า

Q : โครงสร้างกำลังคนใน EEC วันนี้เป็นอย่างไร?

A : เรื่องโครงสร้างความต้องการแรงงาน- กำลังคนใน EEC วันนี้ แบ่งได้ 3 ระดับ

กลุ่มแรก เป็นกลุ่มเทคโนโลยีขั้นสูง High-Skill ได้แก่ กลุ่ม Semiconductor engineers กลุ่ม Data Center engineers กลุ่ม EV battery specialists กลุ่ม Robotics programmers กลุ่ม AI, Data & Cybersecurity experts ฯ กลุ่มนี้กำลังคน “ขาดแคลน” ผลิตได้ไม่ทันความต้องการ!

กลุ่มที่สอง เป็นกลุ่มเทคนิคระดับกลาง (Mid-Skill) ได้แก่ ช่างเทคนิคเมคคาทรอนิกส์  ช่างซ่อมบำรุงระบบอัตโนมัติ กลุ่มงาน QA – QC ขั้นสูง กลุ่มงาน Production supervisors กลุ่มนี้เป็นหัวใจของโรงงาน และเป็นกลุ่มที่ขาดแคลนหนักที่สุดในภาคปฏิบัติ!

กลุ่มที่สาม เป็นกลุ่มปฏิบัติการ Operational กลุ่มสายการผลิต Machine operators และกลุ่มงานโลจิสติกส์ ซึ่งกลุ่มนี้กำลังถูก Automation เข้ามาแทนที่บางส่วน จึงจำเป็นต้อง Upskill และ Reskill เร่งด่วน นี่คือสามระดับความต้องกสรกำลังคนในอุตสาหกรรมที่กำลังลงทุนและปรับตัวอย่างมากในวันนี้

Q : อยากให้อาจารย์ช่วยสะท้อนปัญหาเรื่องการสร้างกำลังคนในขณะนี้ ?

A : มันเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง เราต้องยอมรับความจริงว่า..ปัญหาไม่ได้อยู่แค่จำนวนคน แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง!

ระบบการศึกษาของเรายังไม่ตอบโจทย์ตรงตามความต้องการจริง ยังไม่ใช่ Demand-Driven ที่แท้จริง

ขณะที่หลักสูตรก็แข็งกระด้างไม่ค่อยขยับปรับสร้างให้ทันโลกที่เปลี่ยนไป ไม่ทันโลกอุตสาหกรรม ด้านครู-ผู้สอน-วิธีสอนยังไม่ทันเทคโนโลยี 4.0 เด็กเราจึงอ่อนภาษาอังกฤษและ Digital Skills

รวมทั้ง Soft Skills ก็ไม่ตอบโจทย์ Global Company โดยรวมแล้วอุตสาหกรรมเคลื่อนไปเร็วมากแต่ระบบผลิตคนยังเดินช้า นี่คือโจทย์ใหญ่ของประเทศ!!!

ดังนั้น ถ้ามองถึงแนวโน้ม 3–5 ปีข้างหน้า บอกได้เลยว่า Semiconductor ecosystem จะขยายตัวแบบก้าวกระโดด ขณะที่ Data Center จะต้องการ System Engineers จำนวนมาก กลุ่ม EV & Battery ต้องการช่างไฟฟ้าแรงสูง ส่วนกลุ่ม

Automation ต้องการ PLC, Robotics, AI Integration ที่สำคัญคือ Green Industry ต้องการทักษะ ESG และ Energy Management ที่เคลื่อนไหวอยู่หน้างาน นี่ไม่ใช่การคาดการณ์ แต่เป็น Demand ที่กำลังรออยู่จริง!

Q : ท่ามกลางความท้าทายที่กล่าวมาข้างต้นนี้ ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต้องวางแผนดำเนินการอย่างไรจึงจะตอบโจทย์สถานการณ์ที่เรากำลังเผชิญอยู่?

A : ถ้ามองแนวทางเชิงยุทธศาสตร์มี 3 ประเด็นยุทธศาสตร์สำคัญ คือ หนึ่ง คุณภาพต้องมาก่อนปริมาณ ในสภาพเช่นนี้เราไม่ต้องการเพียง “จำนวนคน” แต่ต้องผลิตกำลังคนที่ ทำงานได้ทันที Work- Ready, Industry-Ready, Global-Ready

สอง สร้าง Workforce Ecosystem แบบ ONE EEC ต้องบูรณาการทั้งระบบ ตั้งแต่ TVET, มหาวิทยาลัย, สถาบันฝึกอบรม,เครือข่ายศูนย์เชี่ยวชาญอุตสาหกรรม (EEC Nets)

และภาคเอกชนในแบบ Co-Investment การผลิตกำลังคนวันนี้ต้องมีเจ้าภาพทำเรื่องนี้ในลักษณะ ONE EEC อาจเริ่มในพื้นที่ EEC ที่มีการกระจุกตัวในกานลงทุนฐานเทคโนโลยีชั้นสูงขนาดใหญ่ ต้องเป็น Platform เชิงระบบ ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ!

สาม เราต้องปรับสร้างการผลิตคนแบบ Competency-Based Model มีมาตรฐานทักษะสากล มีระบบ Micro- Credential หลักสูตรแบบ Modular Training และต้องมี Industry Co-Design Curriculum วัดผลที่ “สมรรถนะจริง” ไม่ใช่แค่ใบวุฒิบัตร! นี่คือความเคลื่อนไหวที่รัฐบาลและผู้บริหารทุกระดับชั้นต้องใส่ใจมุ่งยกระดับปรับสร้างกำลังคนให้ทันโลกที่ไล่ล่าเราอยู่!

Q : อาจารย์มองว่าบทสรุปของการสร้างคนในยุคนี้คืออะไร?

A : การสร้างคนคือการสร้างสังคมสร้างความก้าวหน้าให้กับประเทศ!

ถ้าเราปรับระบบกำลังคนได้ทัน EEC จะไม่ใช่แค่เขตพัฒนาพิเศษแต่จะเป็น “Geo-Economic Human Capital Platform ของ ASEAN” ดึงดูดอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง สร้างงานทักษะสูง และยกระดับเศรษฐกิจไทยทั้งระบบ

อนาคตของประเทศ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าโลกเปลี่ยนเร็วแค่ไหน แต่อยู่ที่ว่า เราสร้างคนได้เร็วพอหรือไม่ และถ้าเราทำได้ EEC จะเป็นต้นแบบของการสร้างโลกใหม่ให้สังคมเศรษฐกิจไทยแน่นอน เพราะพื้นฐานด้านจุดตั้งทางภูมิศาสตร์เราไม่แพ้ที่ใดในโลกนี้

อ่านมุมมองการปฏิวัติการศึกษายุคใหม่

Credit Bank : เปลี่ยน “ความรู้” เป็น “เงินออม” เลือกวิชาที่ใช่ สะสมทักษะที่ชอบ ออกแบบปริญญาด้วยตัวเอง นวัตกรรมการศึกษาของคนยุคใหม่

บทวิเคราะห์: สึนามิ AI ในแวดวงการศึกษา

บทวิเคราะห์: เด็กที่ไม่เก่งคณิตศาสตร์ตั้งแต่เกิด สามารถพัฒนาเป็นผู้เชี่ยวชาญ STEM ที่ยิ่งใหญ่ได้