ถึงเวลารื้อสร้าง ‘พาณิชยนาวี’ ใหม่ ไม่ต้องการให้มี sad story ใดๆ (ตอนที่ 2) : AMCOL กับโซลูชันพิชิตภารกิจผลิตบุคลากร

“เมื่อพูดถึง พาณิชยนาวี ต้องบอกว่า พื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC คือ หัวใจสำคัญของ พาณิชยนาวีไทย และต้องเข้าใจตรงกันก่อนว่า การผลิตบุคลากรด้านพาณิชยนาวีเราไม่ได้พูดถึงระดับ หรือ Scale เล็ก แต่เราจะพูดถึง Scale ใหญ่ ที่เชื่อมระหว่าง EEC กับโลก” เฉลิมวุฒิ แท่นสุวรรณ์ ประธานกรรมการบริหาร วิทยาลัยเทคโนโลยีทางทะเลแห่งเอเชีย หรือ AMCOL กล่าวในฐานะ สถาบันการศึกษา ผู้ผลิตบุคลากรวิชาชีพคุณภาพป้อนอุตสาหกรรมพาณิชยนาวีไทยมานาน

แน่นอนว่าการดำเนินภารกิจการ “รื้อสร้างพานิชยนาวีใหม่” ตามหัวข้อที่กำหนดมานี้ จะขาดซึ่งความมุ่งมั่นของภาคการศึกษาที่จะเป็นภาคส่วนหลักและมีบทบาทขับเคลื่อนภารกิจนี้ให้เดินไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไม่ได้เลย
ดังนั้น ในตอนที่ 2 ของบทความ “ถึงเวลารื้อสร้างพาณิชยนาวีใหม่ ไม่ต้องการให้มี sad story ใดๆ” เราจึงต้องการบอกเล่าถึงวิสัยทัศน์ ความมุ่งมั่นของสถาบันการศึกษาแรกที่จมาเป็นกำลังหลักใน คณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) ในด้านการผลิตกำลังคนพาณิชยนาวีตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรมให้ทันการณ์
เฉลิมวุฒิ แท่นสุวรรณ์
เฉลิมวุฒิ แท่นสุวรรณ์ ประธานกรรมการบริหาร วิทยาลัยเทคโนโลยีทางทะเลแห่งเอเชีย หรือ AMCOL

ภารกิจที่ต้องทำด่วน เพื่อเร่งสร้างแนวทางการพัฒนาบุคลากร ‘พาณิชยนาวี’ ให้ทันต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้นจากวิกฤตโควิด

“วิกฤตโควิด-19 เกิดขึ้น ทำให้ความต้องการกำลังคนด้านพาณิชยนาวีเพิ่มขึ้นแบบสวนกระแส เนื่องด้วย อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ พาณิชยนาวี โดยเฉพาะการเดินเรือ ทำกำไรได้มากกว่าปกติ ซึ่งไม่เคยมีมาก่อน โดยประเทศไทย อัตราการเติบโตของกิจการด้านนี้อยู่ใน Top 25 ของโลก ซึ่งคาดว่า ในปีหน้าน่าจะอยู่ใน Top 20 ของโลก สำหรับกองเรือ RCL ซึ่งสามารถทำกำไรได้พอสมควร”
อาจารย์เฉลิมวุฒิ หรือที่คนในวงการพาณิชยนาวีเรียกกันติดปากว่า “กัปตันเฉลิมวุฒิ” เกริ่นอัปเดตถึงสถานการณ์ความต้องการกำลังคนที่เพิ่มขึ้นจากการเกิดวิกฤตโควิด-19 ซึ่งเป็นหนึ่งปัจจัยที่เป็นตัวเร่งให้ต้องมีการเดินหน้าตามแผนการผลิตบุคลากร ‘พาณิชยนาวี’ ให้ทันต่อความต้องการของตลาดแรงงานโลกนั่นเอง
“ส่วนสาเหตุว่าทำไมอุตสาหกรรมนี้ถึงโต เนื่องจากในช่วงวิกฤตโควิด ระบบซัพพลายเชน ไม่ว่าจะเป็น รถบรรทุกบนฝั่ง ที่บรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ รางตู้ หน้าท่า ก็จะมีการลดคนในการทำงาน ด้วยเหตุผลของการควบคุมการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส การล็อคดาวน์ ทำให้การเคลื่อนตัวของสินค้า ของตู้ เป็นไปได้ช้า ทำให้ตู้ที่จะกลับเข้าระบบ การจัดการตู้ในคลังสินค้าก็ล่าช้าไปด้วยเช่นเดียวกัน ทำให้มีการเข้าคิว ทิ้งสมอรอเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะแถวฝั่งตะวันตกของสหรัฐอเมริกา แถวลองบีช ลอสแองเจลิส ก็จะมีเรือเข้าคิวจำนวนมาก นี่คือปัญหาระดับโลก”
“และเมื่อเกิดปัญหาการจอดรอเข้าคิวมากขึ้น เรือขนส่งสินค้าในระบบก็ย่อมลดจำนวนลง เพราะเรือไปจอดรอสะสมกันมาก จึงเกิดความต้องการเรือ ความต้องการตู้ ทำให้เกิดความขาดแคลน “ตู้ขนส่งสินค้า” ในประเทศไทยเองก็เกิดปัญหานี้ ส่งผลกระทบต่อระบบบส่งออกของไทย พอตู้ขนส่งสินค้าขาดแคลน ก็ส่งผลให้ค่าระวางสูงขึ้นมากเป็นประวัติการณ์”

การต่อเรือ

“ทั้งหมดนี้ นำไปสู่การต่อเรือเพิ่ม โดยเฉพาะเรือของ RCL ซึ่งเป็นบริษัทเจ้าของเรือคนไทย ที่มีกองเรือใหญ่ติดอันดับโลก แต่การต่อเรือใหม่ของเรือไทย ก็ยังมีประเด็นที่น่าเสียดายอยู่ คือ จะทำอย่างไรที่จะดึงดูดให้เกิดการมาต่อเรือในเมืองไทย การหาสาเหตุของปัญหานี้ ก็ต้องมาตอบกันให้ได้ก่อนว่า “ทำไมถึงต่อเรือในเมืองไทยไม่ได้” ซึ่งถ้าสามารถทำได้ ก็จะมีรายได้เข้าประเทศมหาศาล เพราะถ้าอ้างอิงจากการต่อเรือของ RCL อยู่ที่สามพันกว่าล้านบาทต่อลำ”
“ทั้งนี้ การต่อเรือ นับเป็นการสร้างงานได้เยอะมาก หลายตำแหน่ง เป็นอุตสาหกรรมต้นน้ำที่ใช้แรงงานเยอะ อุตสาหกรรมเหล็ก อุตสาหกรรมเฟอร์นิเจอร์ อุตสาหกรรมสีทาเรือ อุตสาหกรรมการผลิตเครื่องจักรเรือ เหล่านี้ต่างได้อานิสงส์จากการต่อเรือทั้งสิ้น”

“ประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้น จากการที่เราได้เก็บข้อมูลเบื้องต้น เจ้าของเรือหลายราย ลังเลที่จะต่อเรือที่เมืองไทย เพราะเทคโนโลยีที่ใช้ในการต่อเรือ และศักยภาพของอู่ต่อเรือไทย ยังไม่สามารถต่อเรือลำใหญ่ได้”

“แต่ในมุมมองของผม มองว่า ถ้าทางภาครัฐมาสนับสนุนอย่างจริงจัง เรื่องการเพิ่มศักยภาพ ขีดความสามารถในการต่อเรือของไทย เราสามารถแก้ปัญหาตรงนี้ได้ เพราะประเทศไทยก็มีอู่ต่อเรืออยู่แล้ว อะไรที่ขาด ก็เข้าไปสนับสนุน ถ้าขาดเรื่องเทคโนโลยีก็เอาผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามาร่วมอบรมให้คนไทย ก็จะเกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี ซึ่งเทคโนโลยีการต่อเรือของไทย ก็จะสามารถพัฒนาไปได้ตามลำดับ”

อุตสาหกรรมต่อเรือ

“กลยุทธ์ในการสร้างอุตสาหกรรมต่อเรือในไทยให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม เราต้องสร้างดีมานด์ ถ้ามีการกล่าวว่า ต่อเรือในประเทศไทย มีราคาแพง ตรงนี้ ต้องมีการให้ความช่วยเหลือ สนับสนุน เจ้าของเรือไทย นี่เป็นกลไกสำคัญในการเริ่มต้น สนับสนุน ให้ราคา เพื่อแข่งขันได้ โดยในเบื้องต้น ต้องมีการ Absorb หรือสนับสนุนในบางส่วน”
“เพราะฉะนั้น ขอเน้นย้ำว่า “การสร้างดีมานด์” มีความสำคัญที่สุด เพราะที่สุดแล้ว ถ้ามี ดีมานด์ หรือความต้องการมากพอ ความชำนาญ ความเชี่ยวชาญ ของคนในชาติ ย่อมเพิ่มขึ้นได้ตามลำดับอยู่แล้ว ดังนั้น การเริ่มต้นในก้าวแรก จึงต้องการความร่วมมือ โดยเฉพาะจากภาครัฐ มีความสำคัญมากที่สุด”

จับมือ EEC HDC เร่งพัฒนากำลังคนตอบโจทย์อุตสาหกรรมต้นน้ำ ‘อุตสาหกรรมต่อเรือไทย’

ในส่วนของการดำเนินงานของ EEC HDC กัปตันเฉลิมวุฒิ กล่าวว่าได้คุยถึงขั้นตอนต่อไปที่จะดำเนินการ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมต้นน้ำ อย่าง อุตสาหกรรมอู่ต่อเรือ
“ในการประชุมคณะทำงานด้านการผลิตบุคลากรพาณิชยนาวี ในพื้นที่ EEC ล่าสุด ทาง ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) และ ดร.ชิต เหล่าวัฒนา รองประธาน EEC HDC ได้ให้ความสำคัญในการผลักดันให้เกิดการพัฒนาบุคลากรด้านพาณิชยนาวีให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
“โดยเราต้องยอมรับก่อนว่าปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่างๆ ก็เกิดขึ้นมานานมาก เราจึงต้องการคนที่พร้อมเสียสละ เอาจริงเอาจัง และมีอำนาจมากพอที่จะผลักดันอุตสาหกรรมพาณิชยนาวีเราด้วยการสร้างบุคลากรคุณภาพให้ทันต่อความต้องการ”

พาณิชยนาวี

“แต่ที่ผ่านมากิจการอู่ต่อเรือของไทย ทั้งที่เป็นอุตสาหกรรมต้นน้ำแต่ได้รับการพัฒนาน้อยมาก เพราะฉะนั้น เราต้องให้ความสำคัญ และต้องเริ่มต้นให้เกิดกิจการต่อเรือขึ้นในประเทศไทยได้จริง เพราะที่ผ่านมาเราเสียเงินไปต่างประเทศหลายหมื่นล้านบาทไปต่อต่างประเทศ ดังนั้นต่อจากนี้ ไม่ว่าจะเป็นเรือราชการไปจนถึงเรือดำน้ำ เราควรตั้งเป้าไว้ว่าประเทศไทยจะผลิตได้เอง สิ่งเหล่านี้ไม่เกินความสามารถของคนไทย”
“แต่ขอย้ำอีกครั้งว่าในขั้นแรกเราต้องนำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาร่วมกันถ่ายทอดความรู้ให้คนไทย ซึ่งก็ไม่น่าจะเป็นเรื่องที่ยาก ถ้าเรามีงบประมาณ แทนที่จะเอาไปทิ้งในต่างประเทศ ก็มาทิ้งในไทย ได้ประโยชน์หลายภาคส่วน ทั้งในด้านการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของประเทศในด้านนี้ ที่จะสร้างความมั่นคงทางทะเลให้กับประเทศไทยในระยะยาวด้วย”

เจาะลึกปัจจัยสำคัญ นำสู่เป้าหมายการผลิตบุคลากรพาณิชยนาวีให้ทันกับความต้องการตลาดแรงงานโลก

เมื่อถามว่าปัจจัยสำคัญที่ต้องเตรียมให้พร้อม ถ้าต้องการบรรลุเป้าหมายในการผลิตกำลังคนด้านพาณิชยนาวี คืออะไร? กัปตันเฉลิมวุฒิ อัปเดตว่า
“ปัจจัยสำคัญของการผลิตบุคลากรพาณิชยนาวีในยุคนี้อยู่ที่ ครูผู้สอน เป็นประเด็นแรก โดยต้องมีองค์ประกอบสองส่วน ส่วนหนึ่ง คือ ประสบการณ์การเดินเรือจริง เพราะจะได้รู้ในเบื้องลึกของอุตสาหกรรมนี้อย่างแท้จริง เพราะฉะนั้นอาจารย์จึงต้องมีทักษะ ประสบการณ์ ส่วนที่สอง จึงเป็นความรู้ด้านครุศาสตร์ คือ การจัดการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ”

พาณิชยนาวี

“แต่อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่า เงินเดือนอาจารย์ที่ทางสถาบันการศึกษาภาครัฐให้ อยู่ในเกณฑ์ที่ไม่สูง ทำให้หลายสถาบันที่เปิดสอนด้านนี้ ไม่สามารถที่จะจ้างอาจารย์ที่มีประสบการณ์มาได้ เรียกได้ว่าทางภาคการศึกษาก็หาครูผู้สอนที่มีประสบการณ์ดังที่กล่าวมาค่อนข้างยาก นี่คือปัญหาที่เป็นความท้าทายของวงการการผลิตบุคลากรพาณิชยนาวีของไทย”
“ประเด็นต่อมา ในส่วนของหลักสูตร อาจมีความกังวลไม่มาก เพราะเราใช้หลักสูตรของนานาชาติอยู่แล้ว บังคับโดยองค์กรการทะเลระหว่างประเทศ ต่อไป คือ อุปกรณ์ การเรียนการสอน ซึ่งในด้านพาณิชยนาวีก็ไม่ต่างกับการเรียนการสอนด้านการบิน ที่ต้องพัฒนาทักษะผู้เรียนในระหว่างเรียน ซึ่งจำเป็นต้องใช้เครื่องฝึกจำลอง เป็น Simulator ต่างๆเข้ามาช่วย โดยในจุดนี้เองที่จะมีค่าใช้จ่ายสูงมาก และเครื่องมือ อุปกรณ์เหล่านี้ ก็เปลี่ยนอย่างรวดเร็ว ในระยะ 5-10 ปี ก็มีรุ่นใหม่มาแล้ว”
“ประเด็นสุดท้ายที่เป็นความท้าทายอย่างยิ่ง คือ วิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถาบันการศึกษานั้น ที่ต้องมีความเป็นสากล เพราะต้องผลิตบุคลากรออกมาให้มีทักษะ ความสามารถไปสู้กับนานาชาติให้ได้ เพราะอย่างที่บอกว่า กองเรือโลก ประกอบด้วยหลายชาติ เพราะฉะนั้น ถ้าวิสัยทัศน์ของผู้นำองค์กรไม่ชัด ก็ยากที่จะนำองค์กรการศึกษานั้นไปสู่เป้าหมายที่วางไว้”

“ส่วนในประเด็นเรื่องความท้าทาย ส่วนตัวมองว่าอยู่ที่ หนึ่ง คือ ความแข็งแรงและวิสัยทัศน์ของผู้รับผิดชอบในสถานศึกษา สอง คือ การดึงสถานประกอบการ เข้ามาร่วม เพราะงานนี้ทั้งสถานศึกษาและสถานประกอบการ ต้องมีคอนเนคชั่นซึ่งกันและกัน และสถานประกอบการนั้น ต้องไม่ใช่แค่ในเมืองไทย เราต้องดึงสถานประกอบการต่างประเทศมาด้วย ไม่เช่นนั้นเราจะล้าหลัง”
สาม ภาครัฐต้องมี “ความเข้าใจ เอาจริง และต่อเนื่อง” ในภารกิจนี้ สามคำนี้ สำคัญมาก เพราะที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่า มีความเข้าใจ เอาจริง แต่ไม่ต่อเนื่อง เพราะภาครัฐก็เปลี่ยนผู้รับผิดชอบภารกิจด้านนี้บ่อย ทั้งที่ภารกิจนี้เราต้องพูดกันเป็น 5 ปี 10 ปี ยิ่งถ้าคนใหม่มาต่อ มาเริ่มต้นจากศูนย์ใหม่ คงไม่ดีแน่ เพราะฉะนั้น กระบวนการจัดการด้านนี้ต้องการความต่อเนื่องที่ยั่งยืน เอาจริง”
นอกจากนั้น กัปตันเฉลิมวุฒิ ยังย้ำว่าความร่วมมือในด้านการผลิตบุคลากรด้านพาณิชยนาวีในพื้นที่ EEC คือ Key success factor ที่สำคัญมากในภารกิจนี้
“เพราะเมื่อภารกิจการผลิตกำลังคนมาอยู่ในความดูแลของ EEC HDC ก็ทำให้เกิดความคล่องตัวจากกฎระเบียบต่างๆ ดังนั้นการเกิดขึ้นของ EEC HDC ทำให้ภารกิจนี้เกิดความคล่องตัวสูงมากแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน และเนื่องจาก EEC นั้นมีกฎหมายพิเศษ ก็จะช่วยส่งเสริมให้การปรับด้านการผลิตบุคลากรพาณิชยนาวีไทยทัดเทียมต่างชาติได้ เพียงแค่เราต้องเอาจริงเอาจัง ต่อเนื่องอย่างที่กล่าวมา”
“และการเกิดของ EEC HDC จะช่วยอำนวยความสะดวกให้ภารกิจนี้มุ่งสู่เป้าหมายมากขึ้น เพราะถ้า EEC HDC ไม่สามารถขับเคลื่อนได้แล้ว ผมมองว่าอนาคตพาณิชยนาวีไทยก็ไม่รู้จะไปพึ่งใครแล้ว”

ตามติดภารกิจการผลิตและพัฒนากำลังคนตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายในพื้นที่ EEC

ถึงเวลารื้อสร้างพานิชย์นาวีใหม่ ไม่ต้องการให้มี sad story ใดๆ (ตอนที่ 1)

ส่องความคืบหน้าภารกิจปั้น EV Conversion ของ EEC ยุทธศาสตร์เตรียมความพร้อมให้ประเทศไทย เปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าได้อย่างราบรื่น

‘ภาพรวมตลาดงาน EEC’ 3 อุตสาหกรรมเป้าหมายยังสดใส โตต่อได้ แม้วิกฤตยังไม่ผ่านพ้น