เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา เราได้เผยแพร่ข่าวการเปิดตัว 4 หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ ที่ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ประกาศอนุมัติให้มีการเปิดสอนแล้วในมหาวิทยาลัยนำร่อง มาในวันนี้ กระทรวง อว. ได้เร่งเครื่องจนสามารถเปิดตัวอีก 2 หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ คือ หลักสูตรวิศวกรรมบูรณาการระบบการผลิตและหลักสูตรการจัดการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบองค์รวม ซึ่งจะเปิดสอนใน 3 มหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยบูรพา และ มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
โดย หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ (Higher Education Sandbox) หรือการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา นับเป็นแนวทางสำคัญที่เปิดโอกาสให้สถาบันอุดมศึกษาก้าวข้ามข้อจำกัดในการจัดการศึกษา สามารถออกแบบและจัดการศึกษารูปแบบใหม่ที่เป็นนวัตกรรมอุดมศึกษาได้
ทบทวนหลักการก่อเกิด หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ ตอบโจทย์ความต้องการบุคลากรของประเทศให้ทันเวลา
ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า
“เมื่อเร็วๆ นี้ คณะกรรมการพิเศษเฉพาะเรื่อง ด้านการส่งเสริมนวัตกรรมการอุดมศึกษา สภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ ได้มีความคืบหน้าในการอนุมัติหลักสูตรแซนด์บอกซ์จากการประชุม ครั้งที่ 3/2566 โดยที่ประชุมได้มีวาระสำคัญในการพิจารณาอนุมัติข้อเสนอการจัดการศึกษาฉบับสมบูรณ์สำหรับการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา (Higher Education Sandbox) หรือหลักสูตรแซนด์บอกซ์ หลักสูตรใหม่เพิ่มเติมอีก 2 หลักสูตร ซึ่งมีจุดเด่นที่สามารถออกแบบการเรียนเองได้ และเรียนจบได้ภายใน 2 ปี”
“กระทรวง อว.ริเริ่มแนวทางการจัดการศึกษาในรูปแบบแซนด์บ็อกซ์ขึ้นมาเป็นโมเดลใหม่เพื่อให้ผลิตกำลังคนได้โดยไม่ติดข้อจำกัดเดิมที่มีอยู่ สามารถนำผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกมหาวิทยาลัยเข้ามาสอนได้ มีรูปแบบการเรียนที่ยืดหยุ่นที่ไม่จำเป็นต้องเรียนในห้องเรียนแบบเดิมๆ แต่ต้องเรียนในสิ่งที่เป็นที่ต้องการของภาคอุตสาหกรรมในประเทศ”
“และเมื่อเรียนจบแล้วต้องมีงานทำ ถ้าจะคิดทำหลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ต้องคิดอะไรที่เป็นที่ต้องการจริงๆ และร่วมขับเคลื่อนให้เกิดขึ้นได้จริง โดยภาคอุตสาหกรรมหรือฝั่ง demand จะต้องร่วมดำเนินงานอย่างใกล้ชิดกับสถาบันการศึกษาหรือฝั่ง supply เพื่อผลิตบัณฑิตที่ตอบโจทย์ประเทศ และตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรมทั้งในเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ”
“เราต้องผลักดันให้หลักสูตรแซนด์บอกซ์เป็นกระแสหลัก (mainstream) ที่คนจะให้ความสำคัญ อีกทั้งยังต้องสื่อสารให้มหาวิทยาลัยที่จะทำหลักสูตรเข้ามาเสนอเห็นเป้าหมายใหญ่ในการพัฒนาคนของประเทศให้ตอบโจทย์และเพียงพอกับความต้องการ ให้มองว่าการทำแซนด์บอกซ์เป็นโอกาสทองในการผลิตกำลังคน ซึ่งการที่เราได้ริเริ่มแนวคิดการทำหลักสูตรรูปแบบใหม่เป็นเรื่องที่ดี เราต้องเปลี่ยน mindset ว่าเราทำได้ และจะมุ่งสู่เป้าหมายได้อย่างประสบความสำเร็จ”
เปิดตัว 2 หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ ล่าสุด กระทรวง อว. ไฟเขียว พร้อมทำการเรียนการสอนใน 3 มหาวิทยาลัย
ด้าน ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล รองปลัดกระทรวง อว. และประธานคณะทำงานเพื่อส่งเสริมการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา กล่าวว่า
“ในวันนี้ กระทรวง อว. ได้อนุมัติหลักสูตรใหม่เพิ่มเติม 2 หลักสูตร โดยหลักสูตรแรกคือ หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมบูรณาการระบบการผลิต (ต่อเนื่อง) และหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการจัดการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบองค์รวม (หลักสูตรสองภาษา)”
“สำหรับหลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมบูรณาการระบบการผลิต (ต่อเนื่อง) โดย มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ตั้งเป้าผลิตวิศวกรบูรณาการระบบ (system integrator) รวม 60 คน ในระยะเวลา 3 ปีต่อจากนี้”
“โดยหลักสูตรนี้มีรูปแบบการเรียนที่ยืดหยุ่น เรียนทฤษฎีเป็นโมดูลผ่านระบบ e-learning และสามารถลงทะเบียนเรียนได้โดยไม่ยึดตามภาคการศึกษา ผู้เรียนออกแบบเส้นทางการเรียนรู้ได้เอง มีการฝึกปฏิบัติและประเมินผลสมรรถนะโดยสถานประกอบการ มีเครือข่ายสถาบันอุดมศึกษาที่ใช้ความเชี่ยวชาญและทรัพยากรของแต่ละมหาวิทยาลัยมาร่วมกันจัดการศึกษา”
“ที่สำคัญยังเปิดรับผู้เรียนที่หลากหลาย ทั้งกลุ่มคนทำงานวุฒิ ปวส. นักศึกษาชั้นปีที่ 3-4 ในหลักสูตรที่ใกล้เคียงเพื่อให้สามารถผลิตกำลังคนที่ขาดแคลนได้ทันกับความต้องการของตลาดแรงงาน ซึ่งจากการประเมินความต้องการบุคลากรในโครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซี) พบว่าต้องการบุคลากรในอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ในช่วงปี 2562-2566 สูงถึง 37,526 ตำแหน่ง”
“ส่วนหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการจัดการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบองค์รวม (หลักสูตรสองภาษา) โดย วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยบูรพา ตั้งเป้าผลิตผู้บริหารระดับต้นและระดับปฏิบัติการในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบองค์รวม จำนวน 200 คน ในระยะเวลา 3 ปี”
“ทั้งนี้ จุดเด่นของหลักสูตรนี้ เป็นหลักสูตรปริญญาตรีที่ใช้ระยะเวลาเรียนเพียง 2 ปี มีการจัดการศึกษาแบบ co-creation ร่วมกับสถานประกอบการ เรียนในมหาวิทยาลัย 1 ภาคเรียนและเรียนในสถานประกอบการ 3 ภาคเรียน บูรณาการศาสตร์ด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและธุรกิจ”
“โดยเป็นความร่วมมือจาก 4 คณะในมหาวิทยาลัยบูรพา ได้แก่ วิทยาลัยนานาชาติ คณะสหเวชศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ และคณะวิทยาศาสตร์การกีฬา อีกทั้งสถานประกอบการยังร่วมสนับสนุนนักศึกษาทั้งในรูปแบบ in-kind และ in-cash และรับนักศึกษาเข้าทำงานหลังเรียนจบ”
อัปเดต หลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ อนุมัติแล้วทั้งหมด 11 หลักสูตร พร้อมตอบโจทย์การผลิตบุคลากรสาขาที่ภาคอุตสาหกรรมต้องการ
นอกจากนี้ ดร.พูลศักดิ์ โกษียาภรณ์ รองผู้อำนวยการ สอวช. และคณะทำงานเพื่อส่งเสริมการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา กล่าวว่า
“ภาพรวมความก้าวหน้าการดำเนินการจัดการศึกษาแบบแซนด์บอกซ์ ปัจจุบันมีข้อเสนอที่ได้รับการยกเว้นเกณฑ์ที่เป็นข้อจำกัดและอนุมัติให้จัดการศึกษาแบบแซนด์บอกซ์โดยคณะกรรมการพิเศษเฉพาะเรื่องฯ ไปแล้ว 9 ข้อเสนอ ได้เปิดรับสมัครนักศึกษาแล้ว 7 ข้อเสนอ เมื่อรวมกับข้อเสนอฉบับสมบูรณ์ที่ผ่านการอนุมัติจากที่ประชุมในครั้งนี้อีก 2 ข้อเสนอ ทำให้ล่าสุดมีข้อเสนอที่กระทรวง อว. อนุมัติให้จัดการศึกษาแบบแซนด์บอกซ์รวมแล้ว 11 ข้อเสนอ ซึ่งมีเป้าหมายผลิตกำลังคนสมรรถนะสูงรวมมากกว่า 19,000 คน”
โดย 11 หลักสูตรนั้น ประกอบด้วย
1. หลักสูตรการผลิตและพัฒนากำลังคนสาขาฉุกเฉินการแพทย์ ความร่วมมือระหว่าง 10 สถาบัน ได้แก่ วิทยาลัยวิทยาศาสตร์การแพทย์เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์, มหาวิทยาลัยมหิดล, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาวิทยาลัยพะเยา, มหาวิทยาลัยบูรพา, มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, สถาบันพระบรมราชชนก, สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ สถาบันพระบรมราชชนก
2. หลักสูตรการผลิตบุคลากร High-tech Entrepreneur มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ร่วมกับ Harbour.Space University ประเทศสเปน,
3. หลักสูตรการผลิตบุคลากรด้านวิศวกรรมปัญญาประดิษฐ์และดิจิทัล โดยมหาวิทยาลัยซีเอ็มเคแอล ร่วมกับสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง, มหาวิทยาลัยมหิดล, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และมหาวิทยาลัยขอนแก่น
4. หลักสูตรการผลิตกําลังคนศักยภาพสูงที่มีความรู้เชิงลึกด้านวิทยาศาสตร์และแนวคิดเชิงนวัตกรรม โดยวิทยสถานวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย (ธัชวิทย์) สำนักงานปลัดกระทรวง อว. ร่วมกับสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และสถาบันอุดมศึกษา
5. หลักสูตรวิศวกรรมศาสตร์บัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีดิจิทัล คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
6. หลักสูตรการจัดการบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการบินนานาชาติ ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ตะวันออก
7. หลักสูตรเทคโนโลยีบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรม แขนงพลังงานทดแทนและยานยนต์ไฟฟ้า (ต่อเนื่อง) ของสถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา
8. หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการเป็นผู้ประกอบการเชิงนวัตกรรม ของสถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา
9. หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาผู้นำธุรกิจสุขภาพเชิงสร้างสรรค์ ของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
10. หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมบูรณาการระบบการผลิต (ต่อเนื่อง) มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
11. หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการจัดการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบองค์รวม (หลักสูตรสองภาษา) โดย วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยบูรพา
ที่มา :
- รายงานข่าว เรื่อง “ส่อง 6 หลักสูตร Sandbox ล่าสุด! พร้อมปั้นกำลังคน ตอบโจทย์ประเทศ” จากเว็บไซต์ สอวช.
- รายงานข่าว เรื่อง “อว.อนุมัติ 2 หลักสูตรใหม่ของศิลปากร-บูรพา-พระจอมเกล้าพระนครเหนือ” จากเว็บไซต์ประชาชาติธุรกิจ
